II SA/Łd 372/07

Dnia 22 maja 2007 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Tomasz Zbrojewski (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Zygmunt Zgierski, Sędzia WSA Barbara Rymaszewska, Protokolant Pomocnik sekretarza Jarosław Moraczewski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 maja 2007 roku sprawy ze skargi A. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku rodzinnego i dodatków uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] nr [...]. A. B. w dniu 21 sierpnia 2006 roku złożyła w Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej w Ł. wniosek o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego. Decyzją nr [...], z dnia [...] Prezydent Miasta Ł. odmówił A. B. przyznania prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego. W uzasadnieniu organ podał, że miesięczny dochód rodziny w kwocie 2597,57 złotych przekracza o 77,56 złotych dopuszczalny dochód rodziny uprawniający rodzinę do zasiłku rodzinnego, co powoduje, że przepis art. 5 ust. 3 ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 228, poz. 2255 ze zm.) nie może mieć zastosowania w rozpoznawanej sprawie. A. B. w dniu 4 stycznia 2007 roku odwołała się od powyższej decyzji. Zakwestionowała dyskryminującą rodzinę wielodzietną interpretację art. 5 ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych przyjętą przez organ i podniosła, że spełnia warunki do przyznania zasiłku rodzinnego. Decyzją nr [...], z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k. p. a. oraz art. 5 ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu organ wyraził pogląd, zgodnie z którym przepis art. 5 ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych posługując się pojęciem dochodu rodziny operuje ogólnym dochodem występującym w rodzinie, przypadającym na wszystkich jej członków łącznie. Wobec tego, skoro dochód rodziny A. B. ustalono na poziomie 2 597,57 złotych, to przekracza on kwotę dopuszczalnego miesięcznego dochodu rodziny uprawniającego do zasiłku o kwotę 77,56 zł. Przekroczenie to jest wyższe od kwoty 48 złotych, stanowiącą najniższy zasiłek rodzinny, co wyklucza przyznanie zasiłku. Na powyższe rozstrzygnięcie A. B. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi. Zwróciła uwagę na długotrwałość postępowania. Podniosła, że dochód całej jej rodziny przekroczył wprawdzie kwotę miesięcznego dochodu uprawniającego do zasiłku o 77,56 złotych, jednakże w przeliczeniu na jedną osobę dochód ten wyniósł 519,51 złotych i przekroczenie to nie jest większe od najniższego zasiłku, co uprawnia ją do otrzymania świadczenia. Zarzuciła, iż art. 5 ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych jest niezgodny z Konstytucją RP, jako dyskryminujący rodziny wielodzietne. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wniosło o jej oddalenie podtrzymując swe dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. W myśl art. 4 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 roku, Nr 139, poz. 992 ze zm.) prawo do zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami przysługuje rodzicom, jednemu z rodziców albo opiekunowi prawnemu dziecka, opiekunowi faktycznemu dziecka oraz osobie uczącej się. Zasadą jest, że iż prawo do zasiłku rodzinnego przysługuje uprawnionemu wówczas, gdy dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 504 złote (art. 5 ust. 1 ustawy). Jednocześnie ustawodawca wprowadził regułę ciągłości przysługiwania świadczenia, jeżeli sytuacja majątkowa rodziny wprawdzie poprawiła się, lecz nie na tyle, by uzasadniała natychmiastowe pozbawienie ją prawa do świadczenia. W art. 5 ust. 3 ustawy ustanowiono uprawnienie rodziny do kontynuacji otrzymywania zasiłku, jeżeli dochód rodziny lub dochód osoby uczącej się przekroczył kwotę uprawniającą daną rodzinę lub osobę uczącą się do zasiłku rodzinnego, przy czym przekroczenie to równe jest lub niższe kwocie odpowiadającej najniższemu zasiłkowi rodzinnemu przysługującemu w okresie, na który jest ustalany. W sytuacji, gdy dochód strony pobierającej dotychczas zasiłek uległ zwiększeniu, każdorazowo należy zatem zbadać kwotę tego zwiększenia z uwzględnieniem treści art. 5 ust. 3 ustawy i dopiero wówczas, gdy dochód przekroczy kwotę najniższego zasiłku, za okres na który zasiłek ten jest ustalany, organ odmawia przyznania świadczenia. W niniejszej sprawie A. B. nie przyznano prawa do zasiłku rodzinnego, bowiem w ocenie organu dochód w jej rodzinie przekroczył kwotę najniższego zasiłku. W przyjętej przez organ wykładni art. 5 ust. 3 ustawy pojęcie dochodu zostało zinterpretowane, jako suma dochodów wszystkich członków rodziny, co odpowiada treści art. 3 ust. 2 ustawy definiującego pojęcie dochodu rodziny. Z interpretacją taką nie można się jednak zgodzić. W przepisie art. 5 ust. 1 ustawy przyjęto, że na potrzeby ustalania prawa do zasiłku rodzinnego dochód obliczać należy, jako kwotę przypadającą na jednego członka rodziny. Jeżeli kwota dochodu ustalona w powyższy sposób, nie przekracza kwoty 504 zł, to na każde dziecko w rodzinie przysługuje zasiłek rodzinny. Takie rozwiązanie, stanowi poważne wsparcie dla rodzin o niskich dochodach, w szczególności rodzin wielodzietnych. Przekroczenie dochodu o kwotę nie przekraczającej wysokości najniższego zasiłku rodzinnego, o czym stanowi przepis art. 5 ust. 3 ustawy, pozwala zachować uprawnienie do zasiłku rodzinnego i dodatków. Uwzględniając cel przyznania zasiłku rodzinnego, jakim jest częściowe pokrywanie wydatków na utrzymanie dziecka, przyjąć należy, iż przekroczenie dochodu o kwotę nie przewyższającą kwoty najniższego zasiłku rodzinnego, odnosi się do dochodu ustalonego na członka rodziny, stanowiącego kryterium przyznania tego świadczenia. Odmienna interpretacja, taka jaką zastosowały organy orzekające w niniejszej sprawie prowadziłaby w istocie do gorszego traktowania rodzin wielodzietnych, które w znacznie większym stopniu odczuwałyby skutki finansowe przekroczenia o niewielką kwotę ustawowego kryterium dochodowego. W sposób oczywisty doszłoby zatem do naruszenia podstawowej zasady demokratycznego państwa prawnego, tj. zasady równości wobec prawa, przyjętej w art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. Ponadto, zwrócić należy uwagę na to, iż brak jest racjonalnych przesłanek dla odmiennego rozumienia pojęcia dochodu zawartego w ust. 1 i 3 art. 5 omawianej ustawy. Skoro kryterium przyznania świadczenia w ust. 1 jest dochód ustalony na członka rodziny, to i przekroczenie dochodu, które może prowadzić do pozbawienia prawa do świadczenia, powinno odnosić do dochodu ustalonego, jako kryterium jego przyznania. Przytoczone wyżej rozważania uzasadniają pogląd, iż pojęcie dochodu użyte w ust. 3 art. 5, nie może być interpretowane w oderwaniu od pojęcia dochodu zawartego w ust.1 tego przepisu. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ orzekający w sprawie uwzględni przedstawioną wyżej interpretację przepisu art. 5 ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych Mając na uwadze, iż zaskarżona decyzja, jak też decyzja Prezydenta Miasta Ł. nr [...], z dnia [...] wydane zostaly z naruszeniem przepisu prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a oraz art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.