II SA/Łd 374/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Arkadiusz Blewązka (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Barbara Rymaszewska, Sędzia WSA Czesława Nowak-Kolczyńska, Protokolant Asystent sędziego Żywilla Król, po rozpoznaniu w Łodzi na rozprawie w dniu 25 maja 2007 r. sprawy ze skargi M. O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zaliczki alimentacyjnej - oddala skargę. Decyzją z dnia [...], Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. na podstawie przepisu art. 138 par. 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), art. 10 ust. 1a ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz. U. Nr 86, poz. 732 ze zm.), utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] Nr [...], odmawiającą przyznania M. O. zaliczki alimentacyjnej na syna – A. L. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że w dniu 18 września 2006 r. M. O. złożyła wniosek o przyznanie zaliczki alimentacyjnej załączając doń zaświadczenie wydane w dniu 11 września 2006 r. przez Sąd Okręgowy w Ł., XI Wydział Wizytacyjny o sygn. Oz 3-4/06, z którego wynikało, że jej wniosek o dochodzenie roszczeń alimentacyjnych na rzecz A. L. od ojca dziecka – dłużnika zamieszkałego na terenie Włoch jest na etapie przygotowań i po przetłumaczeniu na język włoski zostanie przesłany do włoskiego organu przyjmującego. W tym stanie rzeczy organ pierwszej instancji – z uwagi na fakt, iż postępowanie egzekucyjne wobec dłużnika nie było jeszcze prowadzone – decyzją z dnia [...] odmówił przyznania stronie zaliczki alimentacyjnej. Również Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. w decyzji z dnia [...] podzieliło stanowisko organu pierwszej instancji i uznało, że wszczęcie postępowania egzekucyjnego możliwe będzie dopiero po bezskutecznym zakończeniu postępowania egzekucyjnego, które w chwili orzekania nie było jeszcze prowadzone. W dniu 5 marca 2007 r. M. O. złożyła skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Łodzi. Oświadczyła w niej, że w dniu 1 marca 2006 r. złożyła do Wydziału Wizytacyjnego Sądu Okręgowego w Ł. wszystkie niezbędne dokumenty, wskazując aktualne miejsce zamieszkania dłużnika alimentacyjnego. Tym samym podjęła wszelkie starania w celu uzyskania świadczeń alimentacyjnych od dłużnika zamieszkałego za granicą. W ocenie skarżącej zrobiła ona wszystko co było możliwe do przeprowadzenia egzekucji alimentów. Skarżąca podkreśliła też, że w dniu 10 lipca 2006 r. otrzymała z Wydziału Wizytacyjnego Sądu Okręgowego w Ł. zaświadczenie informujące o tym, że jej sprawa jest na etapie przygotowywania wniosku do wysłania do Włoch. Gdy w dniu 11 września 2006 r. po raz drugi, zwróciła się do tego samego Wydziału o wydanie kolejnego zaświadczenia niezbędnego do otrzymania zaliczki alimentacyjnej okazało się, że sprawa znajduje się ciągle na tym samym etapie co 2 miesiące wcześniej. M. O. zaznaczyła, że od momentu dostarczenia dokumentacji do Wydziału Wizytacyjnego do chwili otrzymania zaświadczenia sądowego upłynęło 6 miesięcy, a w sądzie okręgowym ciągle przygotowywano wniosek do wysłania do Włoch. Skarżąca podniosła, że nie może odpowiadać za opieszałość Wydziału Wizytacyjnego. Podkreśliła ponadto, iż sąd rodzinny odebrał prawa rodzicielskie ojcu jej syna z powodu nie interesowania się i nie łożenia na dziecko. Wskazała ponadto, że w listopadzie ubiegłego roku odbyła się już podobna sprawa dotycząca jej córki. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wniosło o jej oddalenie podkreślając, iż zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Z uwagi na fakt, że skarga M. O. nie zawierała wskazania do jakiego naruszenia prawa doszło uznało, iż nie jest władne odnieść się do niej w sposób bardziej szczegółowy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 3 par. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) (w skrócie: p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej. Analogiczne unormowanie zawiera art. 1 par. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), który stanowi, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi przez kontrolę działalności administracji publicznej. Oznacza to, iż sąd bada legalność zaskarżonej decyzji pod kątem jej zgodności z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Stosownie do unormowania zawartego w art. 145 p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1. uchyla decyzję w całości albo w części, jeżeli stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, 2. stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach, 3. stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. W następstwie rozpoznania skargi wniesionej w niniejszej sprawie, nie będąc ograniczonym zarzutami i wnioskami skargi oraz przywołaną podstawą prawną (art. 134 par. 1 p.p.s.a.) Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się w zaskarżonej decyzji opisanych powyżej uchybień, a tym samym wobec nieuwzględnienia skargi oddalił ją (art. 151 p.p.s.a.). Na wstępie wskazać wypada, iż organy administracji publicznej działające w niniejszej sprawie prawidłowo uznały w przepisach ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz. U. Nr 86, poz. 732 ze zm.), podstawę prawną do wydania kwestionowanych decyzji. Przepis art. 1 pkt 2 tejże ustawy stanowi bowiem, iż ustawa ta określa między innymi zasady przyznawania zaliczek alimentacyjnych dla osób samotnie wychowujących dzieci, uprawnionych do świadczenia alimentacyjnego na podstawie tytułu wykonawczego, którego egzekucja jest bezskuteczna. Przedmiotowa ustawa wyjaśnia, iż pod pojęciem "bezskuteczność egzekucji" rozumie egzekucję, w wyniku której nie wyegzekwowano należności z tytułu świadczeń alimentacyjnych za okres trzech ostatnich miesięcy; zaś pod pojęciem "zaliczki alimentacyjnej" rozumie kwotę wypłaconą przez organ właściwy wierzyciela osobie uprawnionej na poczet należnego świadczenia alimentacyjnego, ustalonego na podstawie tytułu wykonawczego, jeżeli egzekucja jest bezskuteczna. Definiując natomiast pojęcie "osoby uprawnionej" wskazuje, iż jest to osoba uprawnioną do świadczenia alimentacyjnego na podstawie tytułu wykonawczego, którego egzekucja jest bezskuteczna, jeżeli: a) osoba uprawniona jest wychowywana przez osobę samotnie wychowującą dziecko, w rozumieniu przepisów o świadczeniach rodzinnych, b) osoba uprawniona jest wychowywana przez osobę pozostającą w związku małżeńskim z osobą, która przebywa w zakładzie karnym powyżej 3 miesięcy albo jest całkowicie ubezwłasnowolniona, c) jest osobą uczącą się, w rozumieniu przepisów o świadczeniach rodzinnych (art. 7 pkt 1, 5 i 7 omawianej ustawy). Analizując powyższe przepisy należy wskazać, iż zaliczka alimentacyjna – po spełnieniu jeszcze dalszych wymagań stawianych przez ustawę – należy się osobie uprawnionej do świadczenia alimentacyjnego jeżeli prowadzona egzekucja tegoż świadczenia jest bezskuteczna przez okres co najmniej 3 miesięcy. Mając na uwadze brzmienie przywołanych powyżej przepisów ustawy, oraz to, iż skarżąca wychowując samotnie dziecko uprawnione do świadczeń alimentacyjnych na podstawie tytułu wykonawczego, znajduje się w podmiotowym kręgu osób samotnie wychowujących dziecko, w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm.), należy wskazać, iż fundamentalne znaczenie dla oceny legalności działań organów administracji w niniejszej sprawie ma kwestia bezskuteczności prowadzonej egzekucji świadczenia alimentacyjnego. Zagadnienie to jest jedynym elementem spornym w niniejszej sprawie, a mając na uwadze, iż organy administracji nie kwestionują spełnienia przez skarżącą pozostałych warunków przyznania zaliczki alimentacyjnej, to analizując działania tychże organów wypada się skoncentrować na powyższym zagadnieniu. Jednocześnie można pominąć w niniejszych rozważaniach te kwestie, które nie są sporne pomiędzy skarżącą i organem, a których ustalenie przez organy administracji nie wzbudza uwag krytycznych z punktu widzenia kryteriów legalności. Przytaczanie ich w niniejszym uzasadnieniu byłoby jedynie powielaniem prawidłowego i należycie uzasadnionego stanowiska organów. Miarodajny do oceny legalności działań organów administracji w niniejszej sprawie jest przepis art. 10 ust. 1a omawianej ustawy, który stanowi, iż w przypadku gdy świadczenia alimentacyjne dochodzone są od dłużnika alimentacyjnego zamieszkałego za granicą Rzeczypospolitej Polskiej, osoba mająca prawo do świadczeń alimentacyjnych składa do organu właściwego wierzyciela wniosek o ustalenie prawa do zaliczki alimentacyjnej łącznie z informacją sądu okręgowego o stanie egzekucji lub zaświadczeniem zagranicznej instytucji egzekucyjnej o stanie egzekucji świadczeń alimentacyjnych za okres trzech ostatnich miesięcy oraz wymaganą dokumentacją. W realiach niniejszej sprawy należy wskazać, iż wniosek o ustalenie prawa do zaliczki alimentacyjnej winien zostać złożony do organu właściwego wraz z informacją sądu okręgowego o stanie egzekucji za okres ostatnich trzech miesięcy. Skoro przesłanką warunkującą możliwość przyznania zaliczki alimentacyjnej jest bezskuteczność egzekucji, to okoliczność ta winna wynikać z informacji o stanie egzekucji pochodzącej od sądu okręgowego. Jest to warunek konieczny aby prawidłowo mógł zostać złożony wniosek o zaliczkę alimentacyjną, a w następstwie tego zaliczka mogła zostać przyznana. Nie budzi wątpliwości, iż skarżąca do czasu rozpoznania sprawy przez organ odwoławczy decyzją ostateczną nie legitymowała się stosowną informacją o stanie egzekucji pochodzącą od sądu okręgowego. W szczególności informacją o bezskuteczności wszczętej egzekucji. Z akt postępowania administracyjnego wynika, iż skarżąca uzyskała od Sądu Okręgowego w Ł. dwa zaświadczenia; z dnia 10 lipca 2006 r. oraz z dnia 11 września 2006 r. Oba wskazujące na to, iż wniosek o wszczęcie egzekucji świadczenia alimentacyjnego przez organ przyjmujący poza terytorium Polski był – w dacie wystawiania zaświadczenia – dopiero przygotowywany. Jest to okoliczność o kapitalnym znaczeniu dla oceny prawidłowości działań organów administracji w niniejszej sprawie. Skoro bowiem do dnia 31 stycznia 2007 r., kiedy to organ odwoławczy rozpoznawał niniejszą sprawę skarżąca nie była w stanie wykazać stosową informacją pochodzącą od sądu okręgowego bezskuteczności egzekucji świadczenia alimentacyjnego, to odmowa przyznania zaliczki alimentacyjnej była jedynym rozstrzygnięciem, które odpowiadało prawu. Prawidłowości rozstrzygnięcia podjętego w niniejszej sprawie przez organy administracji nie deprecjonuje postawa sądu okręgowego, który w ocenie skarżącej w sposób opieszały podejmował działania zmierzające do wszczęcia egzekucji. Skoro wszczęcie i prowadzenie egzekucji zagranicznej świadczenia alimentacyjnego należy do sądu powszechnego, to terminowość działań tego sądu leży poza sferą oceny legalności działań organów administracji podejmowanych przez sąd administracyjny. Jest tak nawet wówczas gdy konkretne działania sądu powszechnego są niezbędne dla możliwości pozytywnego dla strony załatwienia sprawy administracyjnej. Innymi słowy ocena działań sądów powszechnych leży poza sferą kontroli sądownictwa administracyjnego. Na marginesie niniejszych rozważań należy jednak wskazać, iż skarżąca w dniu 4 kwietnia 2007 r. otrzymała od sądu okręgowego nową informację o stanie sprawy egzekucyjnej prowadzonej przez organ przyjmujący poza terytorium Polski. Skoro jednak informacja ta jest późniejsza niż rozstrzygnięcie organu odwoławczego, to nie może ona mieć znaczenia dla oceny prawidłowości działań organów administracji w niniejszej sprawie. Informacja ta natomiast może stanowić konieczny załącznik do nowego wniosku o ustalenia prawa do zaliczki alimentacyjnej. Treść tej informacji może być przedmiotem analizy organów administracji w następstwie rozpoznania nowego wniosku o ustalenie prawa do zaliczki alimentacyjnej. W tym stanie rzeczy uznając skargę za bezzasadną należał ją oddalić (art. 151 p.p.s.a.)