II SA/Łd 376/10

Dnia 21maja 2010 roku Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi - Wydział II - Leszek Foryś po rozpoznaniu w dniu 21 maja 2010 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku T. i L. M. o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi T. i L. M. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. z dnia [...] Nr [...] (znak: [...]) w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie zgodności wybudowania budynku mieszkalnego z zatwierdzonym projektem budowlanym postanawia odmówić skarżącym przyznania prawa pomocy. LF II SA/Łd 376/10 Uzasadnienie T. i L. M. zwrócili się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi o zwolnienie ich od kosztów sądowych, w sprawie z ich skargi na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. z dnia [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie zgodności wybudowania budynku mieszkalnego z zatwierdzonym projektem budowlanym. W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazali, iż prowadzą wspólne gospodarstwo domowe. L.M. otrzymuje świadczenie przedemerytalne w wysokości 841,17 zł, T.M. zaś emeryturę w wysokości 1272 zł. Skarżący posiadają 70-metrowy dom, pobudowany w latach 1977-1978. Posiadają również 3580 darmowych akcji A, otrzymanych z tytułu zatrudnienia, a także samochód osobowy wyprodukowany w 2005 r. Skarżący wskazali na swoje bieżące wydatki: spłata kredytu – 500 zł, opał i gaz – 230 zł, telefon i światło – 190 zł, leki – 250 zł, środki czystości, woda i wywóz śmieci – 100 zł, pomoc dla córki i wnuka - 100 zł. W uzasadnieniu wniosku skarżący podali, że po odliczeniu podatków i stałych opłat pozostaje im około 440 zł na życie. Akcje przechowują na pokrycie kosztów operacji kręgosłupa T.M. (implanty). L.M. również choruje na kręgosłup i kwalifikuje się do operacji. Z tych względów nie stać ich na pokrycie kosztów sądowych. Referendarz sądowy zważył, co następuje: Prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, mającą na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. Stanowi ono realizację uprawnień wynikających z art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 6 Konwencji o ochronie prawa człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie w dniu 4 listopada 1950 r. (Dz.U. z 1993 roku, Nr 61, poz. 284 ze zm.). Wskazać jednak należy, iż prawo dostępu do sądu nie ma charakteru absolutnego i może być przedmiotem uzasadnionych prawnie ograniczeń. W przypadku, gdy dostęp jednostki do sądu jest ograniczony, czy to przez działanie prawa, czy faktycznie, ograniczenie tego prawa nie będzie sprzeczne ze wskazanymi wyżej przepisami Konstytucji i Konwencji, gdy ograniczenie dostępu do sądu nie narusza samej istoty tego prawa i gdy zmierza do realizacji uzasadnionego prawnie celu oraz gdy zachowana została rozsądna relacja proporcjonalności pomiędzy stosowanymi środkami a celem, do realizacji którego stosowane środki zmierzały. Stąd ograniczona ilość funduszy publicznych dostępna na udzielanie pomocy prawnej sprawia, że koniecznością systemu wymiaru sprawiedliwości jest przyjęcie procedury selekcji, a sposób, w jaki ta procedura funkcjonuje w poszczególnych sprawach, winien być pozbawiony arbitralności lub dysproporcjonalności i nie powinien rzutować na istotę prawa dostępu do sądu (por. wyrok Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z dnia 16 lipca 2002 roku w sprawie P., C. i S. vs. Wielka Brytania nr 56547/00, opubl. Lex nr 75481). Zgodnie z treścią art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Jednocześnie ustawodawca w art. 246 § 1 uzależnił przyznanie prawa pomocy od wykazania przez stronę, że nie ma ona środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym) lub, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym). Prawo pomocy jest instytucją stanowiącą wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony postępowania. Z tego względu przesłanki zastosowania tej instytucji winny być interpretowane w sposób ścisły. Udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony postępowania z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania, a wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku musi uprawdopodobnić, w sposób bardzo rzetelny, okoliczności przemawiające za uwzględnieniem wniosku. W rozpoznawanej sprawie skarżący nie uczynili zadość tym wymaganiom. T. i L. M. uzyskują niewielkie, choć stałe dochody (aktualnie 2113,17 zł miesięcznie). Najważniejszą jednak okolicznością w niniejszej sprawie jest fakt, iż skarżący posiadają 3850 akcji banku A. Według notowań z zamknięcia sesji Giełdy Papierów Wartościowych w Warszawie w przeddzień wydania niniejszego postanowienia (z dnia 20 maja 2010 r.), kurs akcji A wynosił 38,60 zł. Wartość posiadanych przez skarżących akcji wynosiła więc 148 610 zł. Dodać należy przy tym, że akcje spółek notowanych na giełdzie, a więc znajdujących się w publicznym obrocie, są papierami wartościowymi, które można spieniężyć w prosty i szybki sposób. Stwierdzić zatem trzeba, że posiadanie środków majątkowych w kwocie znacznie przewyższającej wysokość potencjalnych kosztów sądowych (wpis do skargi w niniejszej sprawie wynosi 500 zł) pozwala sądzić, że ich część, bez uszczerbku dla swego koniecznego utrzymania, skarżący mogą przeznaczyć na pokrycie kosztów sądowych. Na zmianę powyższego stanowiska nie wpływa argument skarżących, że są to środki przeznaczone na pokrycie kosztów operacji. Fakt, ze strony posiadają wolne środki finansowe oraz stały dochód, pozwala sądzić, że pokrycie kosztów postępowania sądowego w niniejszej sprawie nie będzie się dla wnioskodawców wiązało z brakiem środków na konieczne utrzymanie. Przez uszczerbek dla utrzymania koniecznego należy rozumieć pozbawienie środków na pokrycie najbardziej podstawowych potrzeb, a więc kosztów wyżywienia, ubrania i zamieszkania. Uszczerbek w majątku strony, który wiąże się wyłącznie z obniżeniem, choćby niezbyt wysokiej, stopy życiowej nie uzasadnia przyznania prawa pomocy. Wobec powyższego, na podstawie art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji. LF