II SA/Łd 376/15

Dnia 8 lipca 2015 roku Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi w Wydziale II - Leszek Foryś po rozpoznaniu w dniu 8 lipca 2015 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku A Sp. z o.o. w Ł. o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A Sp. z o.o. w Ł. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie opłaty adiacenckiej postanawia odmówić skarżącej spółce przyznania prawa pomocy. lf II SA/Łd 376/15 Uzasadnienie A Sp. z o.o. w Ł. zwróciła się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi o zwolnienie jej od kosztów sądowych, w sprawie z jej skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] w przedmiocie opłaty adiacenckiej. Jak wynika z oświadczenia złożonego na urzędowym formularzy, skarżąca spółka prowadzi działalność budowlaną, w szczególności w zakresie realizacji projektów budowlanych związanych ze wznoszeniem budynków. Wysokość kapitału zakładowego spółki to 50 000 zł, wartość jej środków trwałych wynosi 10 800 zł, a zysk za ostatni rok obrotowy wyniósł 47 800 zł. Spółka podała, że obecnie nie posiada środków umożliwiających dochodzenie praw przed sądem. Spółka posiada środki na zamkniętym rachunku powierniczym – w chwili obecnej są one zablokowane przez bank. Z uwagi na fakt, że oświadczenie skarżącej spółki okazało się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych, zarządzeniem starszego referendarza sądowego Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 11 czerwca 2015 r. skarżąca spółka została wezwana do złożenia: 1/ poświadczonych za zgodność z oryginałem odpisów zeznań podatkowych w podatku od osób prawnych za lata 2013 i 2014 lub stosownego zaświadczenia z urzędu skarbowego o wysokości osiąganych w tych latach dochodów (w sposób umożliwiający ustalenie wysokości przychodów i kosztów uzyskania przychodów), 2/ poświadczonych za zgodność z oryginałem odpisów deklaracji podatkowej VAT-7 za ostatnie 5 miesięcy, 3/ wyciągów i wykazów ze wszystkich rachunków bankowych posiadanych przez spółkę, obrazujących operacje dokonane w ich ramach w ciągu ostatnich trzech miesięcy oraz dokumentów dotyczących lokat i kont (obowiązek prowadzenia rachunku bankowego wynika bezpośrednio z ustawy - Prawo działalności gospodarczej (art.13 pkt. 1-3) oraz z obowiązku ewidencjonowania obrotów gospodarczych. Obowiązkowe jest nie tylko samo założenie konta firmowego, ale także prowadzenie za jego pośrednictwem rozliczeń podatkowych i składkowych; zaznaczono przy tym, że zamknięty rachunek powierniczy, założony w związku inwestycją budowlaną, nie służy do bieżącej działalności gospodarczej i nie może taki rachunek być jedynym rachunkiem bankowym spółki, - w terminie 7 dni pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy. Wezwanie doręczone zostało spółce w dniu 18 czerwca 2015 r. Do dnia dzisiejszego skarżąca nie złożyła wymaganych dokumentów i informacji. Referendarz sądowy zważył, co następuje: Prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, która ma na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. Stanowi ono realizację uprawnień wynikających z art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 6 Konwencji o ochronie prawa człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie w dniu 4 listopada 1950 r. (Dz.U. z 1993 roku, Nr 61, poz. 284 ze zm.). Wskazać jednak należy, iż prawo dostępu do sądu nie ma charakteru absolutnego i może być przedmiotem uzasadnionych prawnie ograniczeń. W przypadku, gdy dostęp jednostki do sądu jest ograniczony, czy to przez działanie prawa, czy faktycznie, ograniczenie tego prawa nie będzie sprzeczne ze wskazanymi wyżej przepisami Konstytucji i Konwencji, gdy ograniczenie dostępu do sądu nie narusza samej istoty tego prawa i gdy zmierza do realizacji uzasadnionego prawnie celu oraz gdy zachowana została rozsądna relacja proporcjonalności pomiędzy stosowanymi środkami a celem, do realizacji którego stosowane środki zmierzały. Stąd ograniczona ilość funduszy publicznych dostępna na udzielanie pomocy prawnej sprawia, że koniecznością systemu wymiaru sprawiedliwości jest przyjęcie procedury selekcji, a sposób, w jaki ta procedura funkcjonuje w poszczególnych sprawach, winien być pozbawiony arbitralności lub dysproporcjonalności i nie powinien rzutować na istotę prawa dostępu do sądu (por. wyrok Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z dnia 16 lipca 2002 roku w sprawie P., C. i S. vs. Wielka Brytania nr 56547/00, dostępny w Systemie Informacji Prawnej LEX, Lex nr 75481). Zgodnie z treścią art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), dalej p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Jednocześnie ustawodawca w art. 246 § 2 p.p.s.a. uzależnił przyznanie prawa pomocy od wykazania przez osobę prawną, że nie ma ona żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym) lub że nie ma ona dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym). Ustosunkowując się do wniosku skarżącej spółki stwierdzić należy, że brak jest przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, a tym samym wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Przede wszystkim zauważyć należy, że warunkiem przyznania stronie prawa pomocy jest wykazanie przez nią, że spełnia ustawowe przesłanki. W interesie strony leży zatem przedstawienie wszelkich okoliczności, które wskazywałyby na fakt pozostawania w trudnej sytuacji materialnej. Ocena zdolności płatniczych nie sprowadza się bowiem tylko do stwierdzenia, że wnioskodawca uzyskuje lub nie uzyskuje dochodów, ale również polega na zbadaniu, czy posiada on majątek oraz czy posiada obiektywnie rozumianą zdolność do zdobycia potrzebnych środków finansowych. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2004 r. o sygn. akt GZ 71/04). Tymczasem oświadczenie skarżącej spółki, zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy, uznać należało za niewystarczające, jako że zawierało jedynie lakoniczne uzasadnienie. Nie wskazano w nim natomiast na żadne okoliczności świadczące o trudnej sytuacji majątkowej spółki. Z uwagi na ten fakt zasadne było wezwanie spółki do uzupełnienia wniosku o dane, które pozwoliłyby na dokładną ocenę jej realnych możliwości finansowych. Jednakże skarżąca spółka nie przedstawiła żadnej z żądanych informacji, na skutek czego pozbawiła referendarza możliwości oceny jej sytuacji majątkowej, co wiąże się z brakiem wykazania podstaw do przyznania prawa pomocy. Brak realizacji obowiązków nałożonych zarządzeniem referendarza sądowego uniemożliwia faktyczną ocenę rzeczywistych możliwości płatniczych skarżącej spółki i ustalenia, czy rzeczywiście nie jest ona w stanie ponieść kosztów postępowania sądowego. Podkreślić należy, że strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania, a wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku musi uprawdopodobnić, w sposób bardzo rzetelny, okoliczności przemawiające za uwzględnieniem wniosku. W rozpoznawanej sprawie skarżąca spółka, nie przedstawiając informacji pozwalających na rzetelną i obiektywną ocenę jej możliwości finansowych, nie uczyniła zadość tym wymaganiom. Wobec powyższego, na podstawie art. 246 § 2 pkt 1 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w postanowieniu. lf