II SA/Łd 377/03

Dnia 21 października 2004 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Rosińska, Sędziowie Sędzia WSA Barbara Rymaszewska, p.o. Sędziego WSA Renata Kubot-Szustowska(spr.), , Protokolant Referent-stażysta Marcin Stańczyk, po rozpoznaniu w dniu 21 października 2004 roku na rozprawie przy udziale sprawy ze skargi L. K. na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania w sprawie pozwolenia wodnoprawnego oddala skargę. Decyzją z dnia [...] wydaną na podstawie art. 122 ust. 1 i 3 oraz art. 131 ust. 1 ustawy z dnia 18.lipca 2001r. Prawo wodne (Dz.U. Nr 115 z 2001r., poz. 1229 ze zm.), Starosta Powiatowy w P. zezwolił J. K. , pełnomocnikowi spółki cywilnej Elektrownie Wodne w W., na budowę małej elektrowni wodnej o mocy instalowanej około 40 kW, przy istniejącym jazie na rzece L. w km 8 + 600 biegu rzeki w miejscowości K. oraz na szczególne korzystanie z wody dla celów produkcji energii elektrycznej, przy zachowaniu przepływu nienaruszalnego rzeki, szczegółowo określając warunki udzielonego pozwolenia oraz termin jego ważności. W uzasadnieniu orzeczenia organ I instancji wskazał, iż uwzględnienie wniosku J. K. związane jest z faktem korzystnego, ze względów ekologicznych i ekonomicznych, pozyskiwania energii z siłowni takich, jak projektowana. Dostarczają one bowiem "czystej energii" i regulują stosunki wodne, zwiększając retencję wód, co polepsza zarówno warunki uprawy roślin jak i zaopatrzenia ludności oraz przemysłu w wodę. Odwołanie od powyższego rozstrzygnięcia złożył L. K., któremu decyzja wspomniana została doręczona. W uzasadnieniu wniósł o "odrzucenie oferty" J. K., uważając swoją ofertę z dnia 10.lutego 1993r. "za aktualną". Wskazał również, iż poniósł już "znaczne koszty", co uzasadnia przeprowadzenie "wizji lokalnej i zapoznanie się z dokumentami w tej sprawie". Zarzucił również organowi I instancji, że nie udostępniono mu protokołu rozprawy administracyjnej, która odbyła się 12.sierpnia 2002r., pomimo podejmowanych przez niego starań. Postanowieniem z dnia [...] Wojewoda [...], działając na podstawie art. 134 ustawy z dnia 14.czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz.U. Nr 98 z 2000r., poz. 1071 ze zm.), zwanej w dalszej części k.p.a., stwierdził niedopuszczalność odwołania L. K. w badanej sprawie. W uzasadnieniu podniósł, iż z dokumentów przedłożonych organowi I instancji wynika, że L. K. nie posiada przymiotu strony w postępowaniu o udzielenie przedmiotowego pozwolenia wodnoprawnego. Zgodnie bowiem z treścią art. 28 k.p.a. stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie, przy czym interes prawny powinien być rozpatrywany jako zobiektywizowana, czyli realnie istniejąca potrzeba ochrony prawnej. Zdaniem organu II instancji, odwołujący tak rozumianego interesu prawnego nie posiada. Z akt sprawy wynika bowiem, iż nie pozostaje on właścicielem żadnej nieruchomości, która znajdowałaby się w zasięgu oddziaływania elektrowni jak i piętrzenia wody na jazie ani w bezpośrednim sąsiedztwie nieruchomości spółki. Zgodnie z nurtem rzeki cofka, powstała na skutek piętrzenia wody, znajduje się po przeciwnej stronie działki 622/8, na którą L. K. wskazuje jako własną. Tym samym warunki na jakich określone zostało piętrzenie oraz pobór wody nie dotyczą interesu prawnego odwołującego, gdyż pozostają poza sferą jego praw i obowiązków, wynikających z przepisów prawa. Co się zaś tyczy planów budowy przez L. K. małej elektrowni wodnej w K., analiza dokumentów, zgromadzonych w aktach sprawy, prowadzi, zdaniem organu odwoławczego, do konkluzji, iż wniosek L. K. z dnia 10.lutego 1993r., wobec jego nieuzupełnienia o wymagany prawem operat wodnoprawny, nie mógł zostać formalnie rozpatrzony. Toczące się natomiast postępowanie, dotyczące ustalenia praw właścicielskich w stosunku do działki nr 622/8 o powierzchni 0,50 ha, położonej we wsi K., gmina S., co do której dochodzi swych praw odwołujący, pozostaje bez wpływu na przedmiotowe postępowanie, wobec braku oddziaływania elektrowni i jazu na tę działkę. Z tych też powodów, w ocenie organu, odwołanie złożone przez L. K. jest niedopuszczalne, bowiem jest to środek prawny przysługujący stronie lub innemu upoważnionemu podmiotowi, tego zaś przymiotu odwołujący nie posiada. Skargę na powyższe rozstrzygnięcie złożył L. K., podnosząc iż jego uzasadnienie mija się całkowicie z prawdą. Wskazał, iż "dokumenty przesłane z P. do Ł. są niekompletne i wręcz fałszywe", czego dowodzi wadliwie wskazana liczba załączników. Wskazując na swój stan zdrowia, wywiódł, iż jest on wykorzystywany przez organy do fabrykowania załączników. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie, przywołując argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu. Jednocześnie, decyzją tegoż organu z dnia [...] po wszczęciu postępowania w trybie nadzoru, na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., art. 158 k.p.a. z urzędu stwierdzona została nieważność decyzji Starosty [...] z dnia [...] udzielającej J. K. opisanego wyżej pozwolenia wodnoprawnego. Zdaniem organu nadrzędnego decyzja powyższa wydana została z rażącym naruszeniem prawa, bowiem analizowanego pozwolenia wodnoprawnego udzielono podmiotowi, który nie mógł być wyłącznym adresatem praw i obowiązków z niego wynikających. Decyzja obejmowała spółkę cywilną Elektrownie Wodne we W., zaś pozostali jej wspólnicy (poza J. K.) nie brali udziału w toczącym się postępowaniu. Orzeczenie powyższe, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. oraz art. 28 k.p.a., utrzymane zostało w mocy, decyzją Ministra Ochrony Środowiska z dnia [...] wydaną w następstwie rozpoznania odwołania wspólników spółki cywilnej Elektrownie Wodne we W. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Zgodnie z treścią art. 97 § 1 ustawy z dnia 30.sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi wniesione zostały do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1.stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Po myśli art. 1 § 1 ustawy z dnia 25.lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269) natomiast, sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola wspomniana sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (§ 2). Sąd administracyjny, uwzględniając skargę, uchyla decyzję w całości albo części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa, dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub też inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jeżeli natomiast zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub innych przepisach - stwierdza nieważność decyzji w całości lub części. Stwierdzenie wydania decyzji z naruszeniem prawa wchodzi zaś w grę, o ile zachodzą przyczyny, określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach (art. 145 ustawy z dnia 30.sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm)., zwanej w dalszej części rozważań p.s.a.). Po myśli art. 134 § 1 p.s.a. rozstrzygając daną sprawę, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zatem zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach, prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.s.a.) . Biorąc pod uwagę tak zakreśloną kognicję oraz przyczyny wzruszenia decyzji, Sąd nie stwierdził, by zaskarżone orzeczenie naruszało przepisy obowiązującego prawa. Przede wszystkim wszakże rozważenia wymagało, czy w zaistniałej sytuacji faktycznej, rozpoznanie skargi L. K. nie jest bezprzedmiotowe w rozumieniu art. 161 § 1 pkt 3 p.s.a. Decyzja Starosty [...] z dnia [...] udzielająca J. K. pozwolenia wodnopranego w opisanym wyżej zakresie, została ostatecznie wyeliminowana z obrotu prawnego (w związku ze stwierdzeniem jej nieważności), zaś zaskarżone postanowienie dotyczy niedopuszczalności odwołania L. K. od tejże decyzji. Tym niemniej Sąd, w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę, reprezentuje pogląd, iż postępowanie sądowe, zmierzające do zbadania legalności zaskarżonego aktu administracyjnego, nie może zostać umorzone, jeżeli akt ten nadal funkcjonuje w obrocie prawnym. Jakkolwiek bowiem decyzja organu I instancji w sensie prawnym nie istnieje, wciąż obowiązuje postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] i płynące zeń konsekwencje prawne dla skarżącego (przesądzenie, iż nie jest on stroną toczącego się postępowania). Tym samym więc, brak jest podstaw do uznania toczącego się postępowania sądowego w badanej sprawie za bezprzedmiotowe. Przechodząc zaś na grunt rozważań, dotyczących zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia, podkreślić należy, iż organ odwoławczy dokonał prawidłowej wykładni art.28 k.p.a., prawidłowo też cytowany przepis zastosował. L. K. aktualnie nie legitymuje się tytułem własności do działki nr 622/8, położonej we wsi K., gmina S. Faktem jest, iż toczy się postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] dotyczącej przekazania na rzecz Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa tejże działki. Pozostaje on wszakże bez wpływu na wynik niniejszego postępowania, ponieważ działka wspomniana nie podlega oddziaływaniu projektowanego przedsięwzięcia ani też nie sąsiaduje z nieruchomością, na terenie której zlokalizowana będzie mała elektrownia wodna. Złożony operat wodnoprawny wraz z załącznikami graficznymi wskazuje, iż zostanie ona wybudowana w całości na gruntach, które stanowią własność Skarbu Państwa oraz Lasów Państwowych Nadleśnictwa Ł. w granicach istniejącego jazu, będącego w administracji Wojewódzkiego Zarządu Melioracji i Urządzeń Wodnych w Ł. Budowa małej elektrowni wodnej nie zmieni sposobu gospodarki wodnej na zbiorniku w zakresie stanu i przepływów wody przez jaz. Warunki ekstremalne – woda brzegowa, mogą podnieść poziom wody przed jazem w stosunku do poziomu sprzed budowy elektrowni o około 8 cm. Działka nr [...] położona jest za jazem, po przeciwnej stronie cofki, powstałej na skutek piętrzenia wody. Odnosząc się zaś do złożonego przez skarżącego w dniu 3.marca 1993r. "podania o wyrażenie zgody na budowę piętrzenia dla celów energetycznych na rzece L.", podkreślić należy, iż zostało ono złożone w Wydziale Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej Urzędu Wojewódzkiego w P. oraz Wojewódzkim Zarządzie Melioracji i Urządzeń Wodnych, celem uzyskania stosownych uzgodnień, natomiast brak jest dowodu na wystąpienie przez skarżącego z wnioskiem o wydanie pozwolenia wodnoprawnego. Z informacji Starostwa Powiatowego w P. wynika natomiast, iż poczynając od 1999r. nie prowadzono żadnego postępowania wodnoprawnego w sprawie szczególnego korzystania z wód w odniesieniu do inwestycji, mających związek z piętrzeniem na jazie w miejscowości K. Skarżący przyznaje zresztą w składanych w toku postępowania administracyjnego pismach (vide pismo z dnia 9.sierpnia 2002r.), iż odłożył planowane uprzednio przedsięwzięcie z uwagi na złą wolę władz gminnych i nieuregulowanie "spraw własnościowych". Zgodnie natomiast z treścią art. 28 k.p.a. stroną postępowania administracyjnego jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Odnosząc się do pojęcia interesu prawnego, stwierdzić należy, że jego poszukiwanie odnieść należy do prawa materialnego, którego konkretne normy, przy rozstrzyganiu sprawy indywidualnej, nabierają cech uprawnień lub obowiązków. Mając na uwadze powyższe, podzielić należy dominujący w orzecznictwie pogląd, że interes prawny podmiotu, przejawia się w tym, że działa on bezpośrednio we własnym imieniu i ma roszczenie o przyznanie uprawnienia lub zwolnienia z nałożonego obowiązku (podobnie Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 3.czerwca 1996r. w sprawie o sygn.akt II S.A. 74/96, ONSA 1997/2/89). Kryterium interesu prawnego, na którym oparty jest przymiot strony, ma zatem charakter materialnoprawny i wymaga stwierdzenia związku między sferą indywidualnych praw i obowiązków określonego podmiotu a rozstrzygnięciem organu administracji. Od interesu prawnego należy natomiast odróżnić interes faktyczny, kiedy to konkretny podmiot jest wprawdzie zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, lecz dla którego z przepisu prawa materialnego nie wynikają żadne uprawnienia lub obowiązki. Podmiot taki nie posiada uprawnień lub obowiązków chronionych przepisami prawa (podobnie Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 5.grudnia 1998r. w sprawie o sygn.akt II S.A. 55/98, niepubl. w zbiorze urzędowym, dostępne Lex 41827 oraz z dnia 5.października 1998r., w sprawie o sygn.akt II S.A. 1104/98, niepublikowany w zbiorze urzędowym, dostępne Lex 4130). W przedmiotowej sprawie, z przyczyn wskazanych powyżej, L. K. nie posiada interesu prawnego, który uzasadniałby nadanie mu przymiotu strony w toczącym się postępowaniu. W unormowaniach prawa materialnego cywilnego i administracyjnego brak jest przepisu, z którego wynikałyby prawa lub obowiązki, pozwalające na wywiedzenie wspomnianego interesu prawnego. Sam fakt, iż skarżącemu doręczona została decyzja organu I instancji oraz że brał on udział w rozprawie administracyjnej, przeprowadzonej w dniu 12.sierpnia 2002r. nie przesądza o "przyznaniu mu" przymiotu strony. Dopuszczenie przez organ administracji publicznej jakiejś osoby do udziału w postępowaniu przezeń prowadzonym nie czyni z niej automatycznie strony tego postępowania w rozumieniu art. 28 Kpa. O tym bowiem, czy jest się stroną danego postępowania administracyjnego, nie decyduje sama wola czy subiektywne przekonanie danej osoby, bądź dopuszczenie jej przez organ do udziału w nim, ale wskazana już okoliczność, czy istnieje przepis prawa materialnego pozwalający zakwalifikować interes danej osoby jako interes prawny (podobnie Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 10.sierpnia 2001r., w sprawie o sygn. akt I SA 511/00, niepubl. w zbiorze urzędowym, dostępne Lex 54725). Skoro zatem skarżący nie posiadał przymiotu strony w sprawie o udzielenie pozwolenia wodnoprawnego J. K., tym samym wniesione przezeń odwołanie uznać należy za niedopuszczalne w rozumieniu art. 134 k.p.a. (podobnie Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 16.listopada 200r., w sprawie o sygn.akt V SA 235/00, niepubl. w zbiorze urzędowym, dostępne Lex 81351). Prawo do złożenia wspomnianego środka zaskarżenia służy bowiem wyłącznie stronie postępowania administracyjnego ( art. 127 § 1 k.p.a.). Odniesienie się natomiast do zarzutów skargi jest o tyle utrudnione, że L. K. nie polemizując z ustaleniami organu odwoławczego ani zastosowaną przezeń wykładnią cytowanych przepisów, sformułował zarzut nierzetelności przesłanego do kontroli instancyjnej materiału dowodowego oraz "wykorzystania jego stanu zdrowia". Ponieważ wszakże zarzutów tychże nie uzasadnił, nie wskazując jakie braki zawiera przekazana przezeń "lista załączników" oraz nie sprecyzował jaki wpływ na wydane postanowienie miał jego stan zdrowia, ocena wspomnianych zarzutów nie jest możliwa. Liczne kserokopie przekazanych przezeń bezpośrednio do Sądu dokumentów, pokrywających się z materiałem dowodowym zgromadzonym w aktach administracyjnych, pozwalają wszakże zasadnie wnioskować, iż zarzut "fałszowania" dokumentacji wynika jedynie z nieznajomości akt sprawy. Uwzględniając powyższe, wobec tego, iż zaskarżona decyzja odpowiada prawu, na podstawie art. 151 p.s.a. oddalono skargę jako bezzasadną.