II SA/Łd 38/15

Dnia 11 marca 2015 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grzegorz Szkudlarek po rozpoznaniu w dniu 11 marca 2015 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku T. G. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi T. G. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie nałożenia obowiązku sporządzenia projektu budowlanego zamiennego p o s t a n a w i a: - przyznać prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od obowiązku uiszczenia połowy wpisu sądowego od skargi, w pozostałym zakresie wniosek oddalić. a.bł. T. G. złożył do sądu administracyjnego skargę na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. z dnia [...] w przedmiocie nałożenia obowiązku sporządzenia projektu budowlanego zamiennego. W dniu 31 stycznia 2015 roku skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Ze złożonego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej wynika, iż skarżący osiąga dochód w kwocie 2.047 zł miesięcznie. Posiada majątek w postaci domu o powierzchni ok 120 m2, użytki rolne o powierzchni 1,3011 ha przeliczeniowego. Skarżący jest zobowiązany płacić alimenty na rzecz swoich dwóch córek w łącznej kwocie 860 zł miesięcznie. Skarżący pracuje w systemie zmianowym, dojeżdżając codziennie do pracy ok 62 km, zatem musi ponosić koszty utrzymania samochodu. Postanowieniem z dnia [...] referendarz sądowy uwzględnił wniosek skarżącego w części zwalniając go od obowiązku uiszczenia wpisu od skargi w połowie, a w pozostałym zakresie oddalając wniosek. W piśmie z dnia 18 lutego 2015 roku stanowiącym sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy poprzez całkowite zwolnienie od kosztów sądowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz.U. z 2012 roku, poz. 270 ze zm., w skrócie P.p.s.a.) prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. (art. 245 § 1, 2 i 3 P.p.s.a.). Jednocześnie ustawodawca w art. 246 § 1 P.p.s.a. uzależnił przyznanie prawa pomocy od wykazania przez stronę, że nie ma ona środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym) lub że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym). Prawo pomocy jest formą dofinansowania strony postępowania z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiste i obiektywnie niemożliwe. W przedmiotowej sprawie skarżący wystąpił z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w całości. Oznacza to, iż skarżący zobowiązany był do wykazania, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Tymczasem przedstawione przez skarżącego informacje o stanie rodzinnym, majątku i dochodach nie dają podstaw do twierdzenia, że skarżący nie ma środków na opłacenie kosztów sądowych w całości. Po analizie informacji wynikających z formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej stwierdzić należy, że pomimo tego, że część dochodów skarżącego przeznaczana jest na wywiązanie się z obowiązku alimentacyjnego, utrzymanie samochodu i przejazdy do pracy, a także z pewnością na utrzymanie mieszkania oraz na zaspokajanie bieżących wydatków związanych z zakupem żywności, środków czystości itp., to jednak trzeba przyjąć, że pozostała część dochodu skarżącego pozwala na opłacenie kosztów sądowych w części. Nie można w żaden sposób uznać, że skarżący jest osobą ubogą i nie jest w stanie wygospodarować środków na pokrycie kosztów sądowych. Podkreślić wypada, iż skarżący jest zatrudniony na czas nieokreślony od 2002 roku uzyskując regularny, comiesięczny dochód, co potwierdza zaświadczenie od pracodawcy z dnia 7 stycznia 2015 roku. W tym miejscu należy jeszcze raz stanowczo podkreślić, iż prawo pomocy jest przeznaczone wyłącznie dla osób, które nie mają środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym) lub nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym). Instytucja przyznania prawa pomocy w całości wprowadzona została do postępowania sądowoadministracyjnego celem umożliwienia obrony swoich praw przed sądem osobom o znikomych dochodach, lub dochodów tych pozbawionym i znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej. Za taką osobę nie może być uznana strona, która uzyskuje stałe dochody, a także posiada majątek nieruchomy w postaci domu i nieruchomości gruntowych. Pamiętać bowiem należy, że ubiegający się o przyznanie prawa pomocy powinien w pierwszej kolejności poczynić oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia niezbędnych kosztów własnego utrzymania. Nie ulega wątpliwości, że skarżący jest w stanie wygospodarować środki na pokrycie wpisu sądowego w połowie bez uszczerbku dla własnego koniecznego utrzymania, przez który należy rozumieć pozbawienie środków na pokrycie najbardziej podstawowych potrzeb, a więc kosztów wyżywienia, ubrania i zamieszkania. Uszczerbek w majątku skarżącego, po uiszczeniu wpisu sądowego w połowie, może ewentualnie wiązać się wyłącznie z obniżeniem stopy życiowej. Konkludując, sąd ocenił, iż sytuacja materialna skarżącego pozwala na uwzględnienie jego wniosku w części, poprzez zwolnienie od wpisu sądowego w połowie. W sprawie skarżący – na obecnym etapie postępowania – zobowiązany będzie zatem uiścić kwotę 250 zł tytułem połowy wpisu od skargi. Dla przypomnienia miesięczny dochód skarżącego wynosi 2.047 zł. Wydatkowanie kwoty 250 zł – nawet po uwzględnieniu kwoty alimentów, które skarżący jest zobowiązany płacić, kosztów utrzymania samochodu, a także kosztów własnego utrzymania – mieści się w granicach możliwości finansowych skarżącego. Wobec powyższego sąd, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 245 § 3 P.p.s.a. orzekł, jak w sentencji. a.bł.