II SA/Łd 384/09
WyrokWSA w Łodzi2009-11-25
Skład orzekający: Jolanta Rosińska, Joanna Sekunda-Lenczewska, Arkadiusz Blewązka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy uchwały zgromadzenia przedstawicieli członków spółki wodnej mogą zostać uchylone przez starostę, jeśli istnieją wątpliwości co do prawidłowości wyboru przedstawicieli i zwołania zgromadzenia, a także co do zgodności składu osobowego spółki z prawem i statutem?Ratio decidendi
Starosta sprawuje nadzór nad spółkami wodnymi i ma prawo uchylić uchwały organów spółki sprzeczne z prawem lub statutem. W przypadku stwierdzenia nieprawidłowości w wyborze przedstawicieli, zwołaniu zgromadzenia, a także niezgodności składu osobowego spółki z przepisami prawa i statutu, starosta może uchylić podjęte uchwały. Sąd administracyjny kontroluje legalność decyzji starosty, a w tym przypadku uznał, że działania organu nadzoru były adekwatne do stwierdzonych nieprawidłowości.Stan faktyczny
Gminna Spółka Wodno-Melioracyjna w S. zaskarżyła uchwałę Starosty, która uchyliła uchwały Zgromadzenia Przedstawicieli Członków Spółki. Starosta powziął wątpliwości co do prawidłowości wyboru przedstawicieli i zwołania zgromadzenia, wskazując na nieprawidłowości w procedurach wyborczych, nieprawidłowy skład osobowy spółki (obecność podmiotów niebędących członkami) oraz naruszenie wymogów statutowych dotyczących zawiadamiania o zgromadzeniu. Spółka zarzuciła staroście brak podstaw do uchylenia uchwał, kwestionując jego ustalenia dotyczące składu osobowego i procedur.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 25 listopada 2009 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Rosińska, Sędziowie Sędzia WSA Joanna Sekunda-Lenczewska, Sędzia WSA Arkadiusz Blewązka (spr.), Protokolant Asystent sędziego Katarzyna Orzechowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 listopada 2009 roku przy udziale - sprawy ze skargi Gminnej Spółki Wodno-Melioracyjnej w S. na uchwałę Starosty [...] z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie uchylenia uchwał Nr 1-9 i 11-17 Zgromadzenia Przedstawicieli Członków Gminnej Spółki Wodno-Melioracyjnej w S. - oddala skargę. LS
Decyzją Nr [...], z dnia [...] Starosta [...] działając na podstawie art. 178 i art. 179 ust. 4 ustawy z dnia 18 lipca 2001 roku – Prawo wodne (Dz. U. z 2005 roku, Nr 239, poz. 2019 ze zm.) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 roku, Nr 98, poz. 1071 ze zm.) utrzymała w mocy, po ponownym rozpoznaniu sprawy, własną decyzję Nr [...], z dnia [...] uchylającą w całości uchwały Nr 1 – 9 i 11 – 17 Zgromadzenia Przedstawicieli Członków Spółki A w S. podjęte w dniu [...].
W uzasadnieniu powyższej decyzji Starosta [...] wskazał, iż Spółka A w S. pismem z dnia 4 października 2008 roku przekazała – zgodnie z treścią art. 179 ust. 1 ustawy z dnia 18 lipca 2001 roku – Prawo wodne (Dz. U. z 2005 roku, Nr 239, poz. 2019 ze zm.) – dokumenty dotyczące Walnego Zgromadzenia Przedstawicieli Członków Spółki mającego miejsce w S. w dniu 28 września 2008 roku, tj. protokół z posiedzenia, listę przedstawicieli członków wybranych z poszczególnych miejscowości na lata 2008 – 2011, listę przedstawicieli obecnych na Walnym Zgromadzeniu Przedstawicieli wraz z wyjaśnieniem, proponowany porządek obrad, podjęte uchwały, sprawozdanie z działalności Zarządu Spółki za rok 2007, sprawozdanie finansowe za rok 2007, oraz protokół komisji skrutacyjnej z wyborów Zarządu Spółki, a także protokoły z zebrań Zarządu i Komisji Rewizyjnej odbytych w dniu 28 września 2008 roku w celu ukonstytuowania się tych organów spółki.
Starosta [...], jako wskazany w przepisie art. 178 ustawy – Prawo wodne, organ sprawujący nadzór i kontrolę nad działalnością spółek wodnych na terenie powiatu [...], po otrzymaniu od członków powyższej spółki M. K. i S. S. zgłoszeń w sprawie nieprawidłowości dotyczących przeprowadzenia wyborów przedstawicieli na zgromadzenie przedstawicieli we wsi K. oraz niepowiadomienia w sposób zgodny ze statutem spółki przedstawicieli z W., a także z uwagi na niewielką liczbę uczestników zgromadzenia przedstawicieli w dniu 28 września 2008 roku w stosunku do liczby przedstawicieli wybranych na zebraniach wiejskich (poniżej 40%), powziął wątpliwość co do prawidłowości dokonania wyboru przedstawicieli i zwołania zgromadzenia przedstawicieli w sposób zgodny z § 20 ust. 6 statutu spółki, a w konsekwencji ważności uchwał podjętych przez zgromadzenie przedstawicieli. W następstwie powyższych wątpliwości organ nadzoru wszczął – postanowieniem z dnia 17 października 2008 roku – postępowanie w sprawie uchylenia uchwał Zgromadzenia Przedstawicieli Członków Spółki A w S., podjętych w dniu 28 września 2008 roku.
Dalej organ nadzoru wskazał, iż zobowiązał Zarząd Spółki A w S. do przedłożenia regulaminu wyborów przedstawicieli, jeżeli został przyjęty przez Zarząd Spółki, informacji o liczbie przedstawicieli, którzy winni być wybrani na zebraniach w poszczególnych miejscowościach objętych terenem działania spółki, protokołów i list obecności z zebrań przeprowadzonych w celu wyboru przedstawicieli w miejscowościach objętych terenem działania spółki, potwierdzeń otrzymania przez przedstawicieli i zakłady pisemnych zawiadomień o czasie, miejscu i porządku obrad zgromadzenia przedstawicieli oraz wykazu członków spółki aktualnego na dzień przeprowadzenia zgromadzenia przedstawicieli, a więc 28 września 2008 roku.
Następnie organ podał, iż pismem z dnia 31 października 2008 roku spółka poinformowała, że nie posiada regulaminu wyborów przedstawicieli, a pisemne zawiadomienia o czasie, miejscu i porządku obrad zgromadzenia przedstawicieli zostały rozdysponowane według rozdzielnika, dołączonego do pisma (o zmianach daty obrad przedstawiciele byli informowani telefonicznie bądź osobiście przez pracownika spółki lub członka Zarządu Spółki). Ponadto spółka przekazała pozostałe dokumenty żądane przez organ nadzoru. Dodatkowo zaznaczyła, że w statucie spółki nie ma wymogu pisemnego poświadczenia przez przedstawiciela otrzymania zawiadomienia o obradach zgromadzenia przedstawicieli i poinformowała, że w wykazie członków spółki nie figurują zakłady, a jedynie jednostki samorządowe lub państwowe.
W załączonej odpowiedzi spółka – odnosząc się do zarzutu S. S. – poinformowała, że przedstawiciele z obrębu W. nie zostali wybrani na lata 2008 – 2011, bowiem według załączonego protokołu z zebrania wyborczego przeprowadzonego w dniu 5 czerwca 2008 roku, wybory w tym obrębie nie odbyły się, gdyż na zebranie przybył jeden członek spółki – S. S. i jedna osoba nie będąca członkiem spółki – J. W. będąca sołtysem W. Spółka przedłożyła również przekazane jej przez S. S. w dniu 19 sierpnia 2008 roku dokumenty zatytułowane: "Protokół z zebrania sołectwa W. przeprowadzonego w dn. 15.06.2008" i "Lista obecności na zebraniu w dn. 15.06.2008", które w ocenie S. S. miały świadczyć o dokonaniu wyboru przedstawicieli z W. na zgromadzenie przedstawicieli spółki. Spółka przedłożyła także swoją odpowiedź z dnia 22 sierpnia 2008 roku na powyższe wystąpienie S. S., informującą, że z uwagi na brak uczestnictwa przedstawiciela spółki w zebraniu w dniu 15 czerwca 2008 roku, osoby wskazane w protokole, jako wybrani delegaci "nie mogą być uznane za prawidłowo wybranych Delegatów".
Następnie organ nadzoru wskazał, iż zgodnie z przepisem art. 175 ust. 3 ustawy – Prawo wodne, "członkowi spółki wodnej przysługuje jeden glos". Z przedłożonego wykazu członków spółki, według obrębów, wynika, że niektórym członkom spółki przypisano więcej niż jeden głos, bowiem figurują oni jako członkowie spółki w więcej niż jednym obrębie. Wpływa to, wraz z uwzględnionymi w wykazie podmiotami gospodarczymi (około 7 zakładów), na określenie liczby przedstawicieli z poszczególnych obrębów na zgromadzenie przedstawicieli. Zgodnie natomiast z par. 20 ust. 2 statutu spółki, przedstawiciele reprezentują członków spółki będących osobami fizycznymi. Natomiast w zgromadzeniu przedstawicieli uczestniczą, zgodnie z par. 20 ust. 4 statutu spółki, wszystkie podmioty gospodarcze, które winny być, zgodnie z par. 20 ust. 6 statutu spółki, zawiadomione pisemnie o czasie, miejscu i porządku obrad zgromadzenia przedstawicieli. W ocenie organu z powyższego wynika, że liczba przedstawicieli członków spółki reprezentujących poszczególne obręby (sołectwa) winna zostać zweryfikowana, w szczególnie w przypadku sołectw G., G., K., L., Ł., P., P. G. i D., S. i W.
Dalej organ skazał, iż zgodnie z par. 8 pkt 1 statutu spółki, członek spółki jest uprawniony do udziału w walnym zgromadzeniu członków spółki. Uprawnienie to jest przypisane członkowi spółki i może być wykonywane jedynie osobiście przez członka spółki. Analogicznie dotyczy to udziału członka spółki w zebraniach mających na celu wyłonienie przedstawicieli na zgromadzenie przedstawicieli spółki, tak w zakresie czynnego, jak i biernego prawa wyborczego. Z powyższego wynika, że nie jest możliwe udzielanie upoważnień przez członków spółki innym osobom do reprezentowania ich na zebraniach wyborczych, a w konsekwencji wyposażenia ich w czynne i bierne prawo wyborcze. Z tego też względu S. B., będąc przedstawicielem wybranym w obrębie B., uczestniczący w zebraniu przedstawicieli w dniu 28 września 2008 roku i J. C. będący przedstawicielem wybranym w obrębie S. nie uczestniczący w owym zebraniu przedstawicieli w dniu 28 września 2008 roku, nie byli osobami uprawnionymi do wykonywania czynnego i biernego prawa wyborczego przynależnego członkom spółki.
Następnie organ wskazał, iż z przytoczonego powyżej zapisu statutu spółki wynika, że wyłącznie członek spółki jest uprawniony do czynnego udziału w zebraniach mających na celu wyłonienie przedstawicieli na zgromadzenie przedstawicieli spółki i posiada w tym zakresie tak czynne, jak i bierne prawo wyborcze. Z analizy przedłożonego "wykazu członków Spółki według obrębów" i "listy Przedstawicieli Członków Spółki (Delegatów) wybranych z poszczególnych miejscowości na lata 2008 – 2011" wynika w ocenie organu, że poza wyżej wymienionymi: S.B.i J.C. na przedstawicieli członków spółki zostały wybrane następujące osoby nie znajdujące się w wykazie członków spółki, czyli niebędące członkami spółki: G.D.(przedstawiciel wybrany w obrębie B., J.S. przedstawiciel wybrany w obrębie G., Z.K. (przedstawiciel wybrany w obrębie D.). Z osób tych J. S. uczestniczył z prawem głosu w zebraniu przedstawicieli w dniu 28 września 2008 roku.
Organ wskazał nadto, iż z analizy przedłożonych protokołów z zebrań wyborczych i zestawienia ich z "wykazem członków Spółki według obrębów" wynika, że w 18 zebraniach wyborczych brały udział osoby niebędące członkami Spółki. Osoby te, mimo tego, że były do tego nieuprawnione, brały udział w głosowaniach i przynajmniej w dwóch przypadkach – poza wyżej wymienionymi – w obrębach K. i R., mogły mieć wpływ decydujący na skład osobowy przedstawicielstwa wyłonionego z owych obrębów.
Organ podkreślił również, że w par. 20 statutu spółki nie została określona minimalna liczba członków, która może dokonywać wyborów przedstawicieli członków na zebraniach w obrębach, stąd należy wnosić, że wyborów takich może dokonywać nawet jeden członek spółki uczestniczący w zebraniu, a więc skutecznie powiadomiony o jego zwołaniu i wyrażający wolę skorzystania ze swojego czynnego oraz biernego prawa wyborczego. Z analizy zestawienia przedłożonych protokołów z zebrań wyborczych i dołączonych list obecności z wykazem członków spółki według obrębów wynika, że status zebrań wyborczych w poszczególnych obrębach był zróżnicowany, co jednocześnie różnicuje członków spółki w sposób niezgodny ze statutem spółki. W świetle powyższych dokumentów w obrębach: C., L., S., T. i W. w zebraniu wyborczym uczestniczył jeden członek spółki, natomiast przedstawiciele zostali wyłonieni w dwóch obrębach: S. i T. W pozostałych obrębach nie wyłoniono przedstawicieli, a zapis w protokole zebrania brzmiał: "brak członków na zebraniu".
Organ stwierdził nadto, że w czterech obrębach: B., B., S. i D. w zebraniach wyborczych uczestniczyło po dwóch członków Spółki, a w sześciu obrębach: K., G., G., S., K. i P. po trzech członków Spółki. Jedynie w dwóch obrębach w zebraniach uczestniczyło powyżej 10 członków Spółki: P. G. i D. oraz R. W ocenie organu z powyższego wynika, że Zarząd Spółki nie dopełnił ciążących na nim obowiązków wskazanych w przepisu par. 21 ust. 1 statutu spółki dotyczących zwoływania zgromadzenia przedstawicieli (pkt 9, w związku z par. 20 ust. 1 statutu spółki) i sprawowania nadzoru nad czynnościami pracowników spółki (pkt 15) pracujących nad przygotowaniem zgromadzenia przedstawicieli.
W nawiązaniu do wniosku M. K. organ stwierdził, w oparciu o analizę przedstawionego "wykazu członków Spółki według obrębów", że liczba przedstawicieli z obrębu K. może ulec zmianie po wyeliminowaniu zakładów figurujących na liście oraz w zależności od oświadczeń członków spółki posiadających grunty również w innych (obrębach). Ponadto udział w zebraniu w obrębie K. osoby nieuprawnionej i korzystanie przez nią z czynnego prawa wyborczego mogło wpłynąć na skład osobowy wybranych przedstawicieli.
Natomiast w przypadku wniosku S. S. organ podniósł, iż Spółka postąpiła prawidłowo odmawiając przyznania statusu przedstawicieli osobom wybranym na zebraniu, które odbyło się w terminie innym, niż wyznaczony przez Zarząd Spółki.
Konkludując organ wskazał, iż w ramach uprawnień nadzorczych przewidzianych w art. 178 ustawy – Prawo wodne Staroście [...] przysługuje prawo nadzoru i kontroli nad działalnością Spółki, w tym pod kątem zgodności działań Spółki z ustawą lub statutem. Co więcej na staroście ciąży obowiązek orzeczenia o uchyleniu uchwały, jeśli jest ona skutkiem naruszenia prawa lub statutu, a dokonane czynności nadzorcze w pełni uzasadniają podjęte rozstrzygnięcie.
W dniu 28 kwietnia 2009 roku Spółka A w S. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na decyzję Starosty [...] Nr [...], z dnia [...], utrzymującą w mocy decyzję tegoż organu z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie uchylenia uchwał nr 1-9 i 11-17 podjętych w dniu 28 września 2008 roku przez Zgromadzenie Przedstawicieli Członków Spółki A w S.
W uzasadnieniu skargi podniesiono, iż w dniu 28 września 2008 roku odbyło się Walne Zgromadzenia Przedstawicieli Członków Spółki z udziałem między innymi reprezentanta Starosty [...]. W toku obrad Walnego Zgromadzenia zostało podjętych 17 uchwał, w wyniku zgodnego, jednogłośnego głosowania przez przybyłych przedstawicieli. Następnie w toku prowadzenia czynności administracyjnych Starosta uchylił w całości uchwały Nr 1 – 9 i 11 – 17.
W ocenie skarżącej spółki przepis par. 17 statutu Spółki A w S., zatwierdzony decyzją Starosty [...] z dnia [...], znak: [...] jednoznacznie stwierdza, że: "uchwały Walnego Zgromadzenia zapadają zwykłą większością głosów bez względu na liczbę obecnych członków (...)", a co istotne w dniu 28 września 2008 roku nie była podejmowana żadna uchwała, którą można byłoby zakwalifikować do uchwał, które winny być podejmowane po spełnieniu określonych warunków "(...) z wyjątkiem uchwał: w sprawie zmian statutu, o rozwiązaniu spółki, połączenia spółki z inną spółką albo podziale spółki, które zapadają większością 2/3 głosów przy obecności co najmniej połowy członków spółki".
Strona skarżąca podniosła, iż przy zatwierdzaniu statutu czy też w innej decyzji starosta nie wskazał konieczności opracowania i przyjęcia stosowną uchwałą przez jeden z organów spółki regulaminu wyboru przedstawicieli członków spółki.
Odnosząc się do zarzutu Starosty nie uwzględnienia przez spółkę uwag M. K. skarżąca spółka wskazał, iż zarzut ten jest błędny ze względu na to, iż w zebraniu wyborczym w obrębie K. brali udział tylko członkowie spółki z tegoż obrębu, a organ w toku postępowania administracyjnego nie dokonał imiennego wskazania dla swego twierdzenia.
Dalej skarżąca spółka podniosła, iż starosta nie stwierdził, aby w którymkolwiek obrębie członkowie spółki brali udział w wyborach przedstawicieli dwukrotnie lub więcej. W związku, z czym nie ma formalnego uzasadnienia dla stwierdzenia starosty, że członkom spółki przypisano więcej niż jeden głos.
Strona skarżąca wskazała nadto, iż Starosta [...] po otrzymaniu uchwały Zarządu Spółki podjętej w dniu 13 marca 2008 roku określającą liczbę przedstawicieli wybieranych na zgromadzenia przedstawicieli nie wnosił żadnych uwag, co do ustalonej liczby. W związku, z czym przedstawiciele zostali wybrani – tam gdzie to było możliwe – i został ustalony termin zgromadzenia przedstawicieli. Starosta nie zwrócił się do Zarządu Spółki we właściwym czasie o jakiekolwiek wyjaśnienia, co do owej uchwały Zarządu z dnia 13 marca 2008 roku.
Odnosząc się do pisemnego zawiadomienia przedstawicieli organ wskazał, iż w ustawie – Prawo wodne czy też w statucie spółki nie stwierdzona jest konieczność uzyskiwania pisemnych potwierdzeń od przedstawicieli o doręczeniu zawiadomienia o mającym odbyć się Zgromadzeniu Przedstawicieli. Co istotne, żaden z przedstawicieli nie wnosił uwag co do sposobu poinformowania o mającym się odbyć zgromadzeniu ani przed samym zgromadzeniem, ani też po fakcie.
Spółka podniosła również, iż nie posiada decyzji, które stwierdzają, że jakiekolwiek zakłady są włączone do spółki. Po spotkaniu Zarządu Spółki oraz starosty okazało się również starosta nie posiada w swojej dokumentacji takich decyzji wymaganych ustawą – Prawo wodne.
Dalej strona skarżąca wskazał, iż J. S. spełnia kryteria zawarte w par. 7 statutu spółki zastrzeżone dla osoby zainteresowanej, gdyż jest płatnikiem składek członkowskich z gruntów zmeliorowanych. Ponadto J. S. nie był i nie jest wykluczony uchwałą Zarządu Spółki z członkowstwa w spółce. Starosta udowodnił jedynie, że K., B. oraz C. nie byli w sposób zgodny ze statutem oraz ustawą – Prawo wodne wybrani na przedstawicieli spółki. W odniesieniu do pozostałych osób nie zostało to potwierdzone.
Ponadto spółka podniosła, iż organ nadzoru nigdy nie wskazał podstawy prawnej w kwestii zobligowania członka spółki, co do konieczności określenia, w którym obrębie chce realizować swoje prawa członkowskie, ani też nie narzucił Zarządowi Spółki takiej konieczności. Natomiast Zarząd Spółki dopełnił swoich obowiązków statutowych, gdyż zorganizował w każdym obrębie zebranie wyborcze i tam gdzie to było możliwe wyłonił przedstawicieli.
Skarżąca spółka konkludując wskazała, iż starosta stosuje dla wydanych przez siebie decyzji uzasadnienie poszlakowe, podając, iż dostrzeżone uchybienia "mogły mieć wpływ" nie stwierdzając jednoznacznie czy owe uchybienia wpłynęły, czy też nie na wydane uchwały.
W odpowiedzi na skargę Starosta [...] wniósł o jej oddalenie wywodząc jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z treścią art. 3 par. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) (w skrócie: p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej. Analogiczne unormowanie zawiera art. 1 par. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), który stanowi, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi przez kontrolę działalności administracji publicznej. Oznacza to, iż sąd bada legalność zaskarżonej decyzji pod kątem jej zgodności z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.
Stosownie do unormowania zawartego w art. 145 p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na decyzję:
1. uchyla decyzję w całości albo w części, jeżeli stwierdzi:
a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,
b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,
c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy,
2. stwierdza nieważność decyzji w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach,
3. stwierdza wydanie decyzji z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach.
Z wymienionych przepisów wynika, iż sąd bada legalność zaskarżonej decyzji pod kątem jej zgodności z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. sąd nie przejmuje zatem sprawy administracyjnej do końcowego załatwienia, lecz jedynie dokonuje oceny działalności organu orzekającego z punktu widzenia kryterium legalności.
W następstwie rozpoznania skargi wniesionej w niniejszej sprawie, nie będąc ograniczonym zarzutami i wnioskami skargi oraz przywołaną podstawą prawną (art. 134 par. 1 p.p.s.a.) Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się w zaskarżonej decyzji opisanych powyżej uchybień, a zatem wobec braku podstaw do uwzględnienia skargi oddalił ją (art. 151 p.p.s.a.).
Nie ulega wątpliwości, iż zgodnie z przepisem art. 178 ustawy z dnia 18 lipca 2001 roku – Prawo wodne (Dz. U. z 2005 roku, Nr 239, poz. 2019 ze zm.) nadzór i kontrolę nad działalnością spółek wodnych sprawuje starosta. W celu sprawowania owego nadzoru i kontroli zarząd spółki wodnej obowiązany jest do przedłożenia staroście uchwał organów spółki w terminie 7 dni od dnia ich podjęcia. Uchwały organów spółki wodnej sprzeczne z prawem lub statutem są nieważne, a o nieważności uchwał w całości lub w części orzeka, w drodze decyzji, starosta w terminie nie dłuższym niż 30 dni od dnia doręczenia uchwały. Decyzja taka jest ostateczna.
Staroście służy również prawo uchylenia uchwał organów spółki wodnej sprzecznych z prawem lub statutem. Spółce wodnej, której uchwała została uchylona, przysługuje prawo zwrócenia się do starosty z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, a po wyczerpaniu tego trybu spółce wodnej przysługuje skarga do sądu administracyjnego (art. 179 par. 1, 2 i 4 ustawy – Prawo wodne). Ten tryb reakcji organu nadzoru i kontroli zastosowany został w niniejszej sprawie.
Na wstępie należy wskazać, iż zgodnie z przepisem par. 7 statutu spółki członkami spółki są osoby fizyczne i "zakłady" wymienione w załączniku do statutu oraz zainteresowani właściciele gruntów objętych działalnością spółki. Dalej statut stanowi, iż przyjęcie do spółki nowego członka, jak również wyłączenie członka za spółki następuje w drodze uchwały Zarządu Spółki. Analizując powyższy zapis statutu nie sposób nie dostrzec, iż członkami spółki mogą być zarówno osoby fizyczne, jak i "zakłady" wymienione w załączniku do statutu, ale również zainteresowani właściciele gruntów objętych działalnością spółki.
Nie budzi wątpliwości poprawność zapisu tyczącego osób fizycznych wymienionych w załączniku do statutu. W szczególności należy wskazać, iż w oparciu o załącznik do statutu istnieje możliwość weryfikacji owych członków spółki. Ale już nie można tak jednoznacznie zinterpretować użytego w tekście statutu określenia "zakłady". Sam statut pojęcia tego nie wyjaśnia. Niepodobna zatem jednoznacznie wskazać jaki podmiot należy traktować za "zakład" w rozumieniu statutu spółki. Ustawa – Prawo wodne w przepisie art. 164 ust. 1 stanowi, iż spółki wodne są formami organizacyjnymi, które zrzeszają osoby fizyczne lub prawne. Zatem należałoby uznać, iż użyte w statucie pojęcie "zakład" winno być utożsamiane z osobą prawną. Tak jednak nie jest, bowiem już w samym statucie spółki używa się jeszcze pojęcia "podmioty gospodarcze" – jak się wydaje – jako utożsamiane z pojęciem "zakładu" (par. 20 ust. 4 statutu spółki). Ponieważ jednak podmiotem gospodarczym może być również osoba fizyczna, to użyte w statucie pojęcie "zakład" jest co najmniej wielce nieprecyzyjne i budzi poważne wątpliwości co do poprawności legislacyjnej samego statutu.
Analizując powyższą kwestię należy dojść do wniosku, iż bodaj najbardziej kuriozalne skutki niesie ze sobą powiązanie przepisu par. 7, z par. 20 pkt 4 statutu. Wówczas bowiem okaże się, że uprawnionymi do udziału w zgromadzeniu przedstawicieli są wszystkie podmioty gospodarcze, w tym również osoby fizyczne prowadzące działalność gospodarczą. Takiego wniosku – płynącego wprost z tekstu statutu nie sposób pogodzić tak z innymi przepisami tego statutu odnoszącymi się do przedstawicieli członków, jak i z przepisami ustawy – Prawo wodne. Nie budzi wątpliwości, iż statut w powyższym zakresie nie pozwala na jednoznaczne określenie kręgu członków przedmiotowej spółki.
Na kanwie tego co zostało powyżej powiedziane należy także podnieść, iż w wykazie członków spółki przedstawionym organowi kontroli figurują podmioty, nie będące osobami fizycznymi, co do których podmiotowości prawnej można mieć daleko idące wątpliwości. Nie pretendując do ich wyczerpującego wyliczenia należałoby wskazać tutaj chociażby: Urząd Miasta i Gminy S., Szkoła Podstawowa, Rejon Dróg, czy Wspólnota Wiejska Grunty Gromadzkie. Skoro zatem ustawa wyraźnie wskazuje, iż spółki wodne są związkami zrzeszającymi wyłącznie osoby fizyczne i osoby prawne, to tym samym zrzeszone w spółce wodnej nie powinny być jednostki organizacyjne nie mające podmiotowości prawnej. Analizowany w niniejszej sprawie wykaz członków skarżącej spółki jednoznacznie urąga powyższemu zapisowi ustawowemu.
W tym miejscu należy także podać, iż przedłożony w niniejszej sprawie "wykaz członków spółki według obrębów" nie zawiera żadnego odniesienia wskazującego na to, iż jest załącznikiem do statutu. Taki zaś wymóg wynika wprost z par. 7 pkt 1 statutu spółki. Sąd analizując niniejszą sprawę zupełnie hipotetycznie założył, iż przedłożony, wielostronicowy dokument stanowi wykaz członków spółki i przy tym założeniu dokonał oceny treści tegoż dokumentu. Tym niemniej, z formalnego punktu widzenia, przedłożony wykaz w żaden sposób nie wskazuje, iż jest załącznikiem do statutu spółki, a tylko podmioty wymienione w załączniku do statutu są członkami spółki. Już tylko powyższa konstatacja sprawia, iż nie istnieje możliwość podejmowania przez spółkę aktów władzy, które mogłyby zastać zaakceptowane z punktu widzenia kryterium legalności.
Na jeszcze jedną kwestię należy zwrócić uwagę. Poza powyższymi dwoma grupami podmiotów, członkami przedmiotowej spółki wodnej są także "zainteresowani właściciele gruntów objętych działalnością spółki". Wobec tej kategorii członków spółki statut nie przewiduje potrzeby umieszczenia w załączniku do statutu. Tak więc jedynym dowodem na to, iż "zainteresowany właściciel gruntu" stał się członkiem przedmiotowej spółki jest uchwała Zarządu Spółki o przyjęciu do spółki. Ponieważ spółka nie przedstawiła takich uchwał należy uznać, iż tego rodzaju członków w spółce nie ma, a wszystkie pomioty, które spółka uważa za swych członków znajdują się w przedłożonym wykazie, który jednak – o czym była już mowa powyżej – nie jest załącznikiem do statutu.
Z powyższego punktu widzenia należy krytycznie odnieść się do twierdzeń strony skarżącej na temat członków spółki. Skoro statut przewiduje określony tryb przyjmowania i wyłączania ze spółki, to nie można jedynie twierdzić, iż członkami spółki są podmioty opłacające składki członkowskie. Podobnie jak nie jest możliwe do zaakceptowania stanowisko władz spółki wskazujące, iż wykaz członków spółki jest jedynie przepisywany z roku na roku bez dokonywania w nim zmian. Wykaz ten powinien być aktualizowany, bowiem inaczej niemożliwe stanie się prawidłowe funkcjonowanie samej spółki. Nie jest rolą niniejszego postępowania wskazywanie, który z organów przedmiotowej spółki winien realizować ów obowiązek. Istotne jest jedynie to, iż wykaz członków przedłożony w toku niniejszego postępowania nie jest zgodny z rzeczywistym stanem członkowstwa w spółce. Co więcej sama spółka przyznała w toku postępowania kontrolnego, iż w jej działaniach, a nadto w jej organach znalazły się podmioty nie będące członkami spółki. Taki stan rzeczy nie jest możliwy do akceptacji z punktu widzenia kryterium legalności i działania podjęte przez organ nadzoru po ustaleniu powyższych okoliczności uznać należy za adekwatne.
Analizując zarzuty podniesione w toku postępowania nadzorczego należy wskazać, iż rację ma skarżąca spółka w kwestii poprawności uchwały Zarządu Spółki z dnia 13 marca 2008 roku określającej liczbę przedstawicieli wybieranych na zgromadzenie przedstawicieli. Jeśli powyższa uchwała uwzględniała zapisy par. 20 pkt 3 statutu spółki – a organ nadzoru nie wskazywał aby było inaczej – to należy skonstatować, iż powyższa uchwała czyniła zadość wymaganiom statutu. Skoro uchwała Zarządu Spółki z dnia 13 marca 2008 roku pozostaje w obrocie prawnym, to winna ona być uwzględniona w toku postępowania mającego wyłonić przedstawicieli członków spółki na zgromadzenie przedstawicieli. Nie zmienia to faktu, iż jest to zgodność wyłącznie formalna, bowiem ustalenie ilości przedstawicieli wybieranych w poszczególnych obwodach dokonane zostało bez stosownej wiedzy o rzeczywistej ilości członków spółki w określonym obwodzie. Niezależnie jednak od tego rację na skarżąca spółka, iż zarzut formułowany w powyższym zakresie przez organ nadzoru jest chybiony, bowiem nie odnosi się bezpośrednio do zaskarżonej uchwały lecz do uchwały, która funkcjonuje już w obrocie prawnym regulując wewnątrz spółki stosunki prawne.
Podobnie należy zgodzić się z zarzutem spółki odnoszącym się do braku regulaminu wyboru przedstawicieli członków spółki. Rzeczywiście obowiązek opracowania takiego dokumentu nie wynika z regulacji statutowych. Co prawa brak owego regulaminu utrudnia wybór przedstawicieli ale wyboru tego nie uniemożliwia. Zresztą organ kontroli w tym zakresie prawidłowo konstatował – nieco wbrew zarzutowi, który wcześniej postawił – iż par. 20 statutu spółki nie określa minimalnej liczby członków, która może dokonywać wyborów przedstawicieli członków na zebraniach w obrębach. Stąd zasadnie organ wywiódł, iż wyborów takich może dokonywać nawet jeden członek spółki uczestniczący w zebraniu i wyrażający wolę skorzystania ze swojego czynnego oraz biernego prawa wyborczego. Tak więc nawet w oparciu o postanowienia statutu możliwy był wybór przedstawicieli członków. Przy czym należy zgodzić się w powyższej kwestii z zarzutem organu, iż pomimo opierania się na owej argumentacji nie we wszystkich obrębach zostali wybrani przedstawiciele członków, pomimo tego, iż członkowie spółki brali udział w owych zebraniach wyborczych. Nie jest dotychczas jasne z jakich przyczyn w dwóch obrębach nie zostali wybrani przedstawiciele członków spółki. Okoliczność ta w szczególności nie wynika z protokołu zebrania przeprowadzonego w obrębie. Późniejsze wyjaśnienie spółki w owej kwestii wątpliwości tych nie jest w stanie autorytatywnie rozwiać. Brak wyjaśnienia owej kwestii jednoznacznie uzasadnia postawienie organom spółki zarzutu naruszenia prawa w procesie zmierzającym do podejmowania uchwał.
W kwestii zobligowania członka spółki do określenia, w którym obrębie chce realizować swe prawa członkowskie należy jedynie wskazać, iż pomimo poprawności zarzutów stawianych w owej kwestii przez organ nadzoru, zarzuty te mają jedynie walor teoretyczny, bowiem organ nadzoru nie dowiódł, iż którykolwiek z członków spółki w rzeczywistości realizował swe czynne bądź bierne prawo wyborcze w więcej niż jednym obrębie, a tylko wówczas mięlibyśmy do czynienia z naruszeniem przepisów prawa. Stan prawny ukształtowany postanowieniami statutu spółki bez wątpienia stwarza potencjalną możliwość naruszenia tak przepisów ustawy, jak i postanowień statutu, w szczególności, że organy spółki posługują się wykazem członków uszeregowanym według obrębów. Jak długo jednak nie dojdzie do rzeczywistego przełamania zasady korzystania przez osobę fizyczną z jednego głosu, tak długo będziemy mięli do czynienia jedynie z możliwością naruszenia prawa, nie zaś z rzeczywistym jego naruszeniem.
Nie można natomiast zgodzić się ze stanowiskiem strony skarżącej, iż uczyniła zadość postanowieniu par. 20 pkt 6 statutu spółki i powiadomiła pisemnie uczestników o terminie, miejscu i porządku obrad zgromadzenia przedstawicieli. Wyjaśnienia złożone w tym zakresie przez stronę skarżącą w toku postępowania administracyjnego jednoznacznie wskazują, iż po zmianie terminu zgromadzenia przedstawicieli zaniechano pisemnego powiadomienia o nowym terminie. Urąga to przepisowi statutu i stanowi jaskrawe jego pogwałcenie. Na nic zdadzą się tutaj tłumaczenia a telefonicznym, bądź osobistym powiadomieniu. Jeśli taki sposób powiadomienia wydaje się spółce z różnych względów atrakcyjniejszy, to winna doprowadzić do stosownej zmiany postanowień statutu. Tak długo jak tego nie uczyni, to tylko powiadomienie na piśmie będzie czyniło zadość prawnym wymogom.
Oczywiście nie jest tak, iż dla swej skuteczności zawiadomienie pisemne winno być dokonane za zwrotnym potwierdzeniem odbioru. Statut w tym zakresie nie czyni żadnych wymagań. Wydaje się jednak, iż dla weryfikacji okoliczności związanych z wykonaniem obowiązku pisemnego zawiadomienia o terminie zgromadzenia, spółka winna dysponować stosowna dokumentacją chociażby w postaci dokumentów nadawczych.
Na jeszcze jedną kwestię należy zwrócić uwagę. Otóż nie mogą być przedmiotem analizy w niniejszym postępowaniu zarzuty stawiane przez spółkę wobec starosty związane z zaakceptowaniem przez starostę statutu spółki bądź innych jej uchwał. Poruszając się w ramach niniejszej sprawy, zakreślonych zaskarżonym rozstrzygnięciem nadzorczym, sąd podejmuje wyłącznie działania mające na celu określenie legalność zaskarżonej decyzji. W tych ramach nie jest związany oceną dokonaną przez organ nadzoru, nawet gdyby owa ocena była pozytywna dla skarżącej spółki. Stąd powoływanie się przez spółkę na określone wcześniejsze działania organu nadzoru nie może być poczytywane jako podnoszenie przez spółkę okoliczności o egzonerującym charakterze.
Z tych wszystkich względów orzeczono jak sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło