II SA/Łd 388/07

Dnia 10 października 2007 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski, Sędziowie Sędzia WSA Barbara Rymaszewska (spr.), Sędzia WSA Arkadiusz Blewązka, Protokolant Asystent sędziego Adrian Król, po rozpoznaniu w dniu 26 września 2007 roku na rozprawie sprawy ze skargi S. B. i A. W. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...], nr [...] w przedmiocie odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty P. z dnia [...], nr [...] w części orzekającej o ustaleniu odszkodowania w wysokości 14332 zł na rzecz S. B. za nieruchomość położoną w obrębie [...], oznaczoną w ewidencji gruntów numerami działek 83/2 o pow. 0,5837 ha oraz 83/4 o pow. 0,0464 ha, zajętą pod drogę publiczną oraz w części rozstrzygającej o odszkodowaniu na rzecz A. W., 2. oddala skargę w pozostałej części, 3. zasądza od Wojewody [...] na rzecz A. W. i S. B. solidarnie kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu wpisu sądowego, 4. przyznaje i nakazuje wypłacić ze Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi adwokat E. J. prowadzącej Kancelarię Adwokacką w Ł. przy ul. [...] kwotę 309,80 zł (trzysta cztery złote i osiemdziesiąt groszy), tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu, zawierającą należny podatek od towarów i usług oraz kwotę 17 zł (siedemnaście złotych) tytułem zwrotu uiszczonej opłaty skarbowej. Decyzją z dnia [...] Starosta [...], na podstawie art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 roku Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872) w zw. z art. 128 ust 1, 129 ust 5, 130 ust 2, 132 ust 1a i 4, 134 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) oraz art. 105 kpa: - ustalił odszkodowanie w wysokości 14332 zł. na rzecz S.B. za nieruchomość położoną w obrębie P. gm. G. oznaczoną w operacie ewidencji gruntów numerami działek 83/2 o powierzchni 0,5837 ha oraz 83/4 o powierzchni 0,0464 ha zajętą pod drogę publiczną (drogę krajową nr [...] Ł. – P.), - umorzył postępowanie w części dotyczącej wniosku A.W. – występującej łącznie ze S.B. z żądaniem przyznania odszkodowania, - umorzył postępowanie w części dotyczącej wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z powyższej nieruchomości w latach 1980-1998 oraz umorzył postępowanie w sprawie wynagrodzenia za szkodę związaną z obniżeniem wartości nieruchomości przyległej do zabranej pod budowę drogi oraz trwałe uszkodzenia naniesień na tej nieruchomości. W uzasadnieniu decyzji Starosta [...] wskazał, iż decyzją z [...] Wojewoda [...] na podstawie art. 73 ust 1 i 3 ustawy z dnia 13 października 1998 roku Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872) stwierdził nabycie z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 roku przez Skarb Państwa własności nieruchomości zajętej pod drogę publiczną położoną w gm. G., w obrębie P., oznaczonej na mapie sytuacyjnej dla celów prawnych nr [...] z [...] jako: - działka nr 83/2 o pow. 5837 m2 oraz - działka nr 83/4 o pow. 464 m2. Pismem z dnia 26 września 2005 roku S.B. i A.W. wystąpiły o przyznanie odszkodowania za powyższą nieruchomość zajętą pod drogę publiczną. Organ stwierdził, iż przedmiotowa nieruchomość w dniu 31 grudnia 1998 roku stanowiła własność S.B. zgodnie z aktem własności ziemi z dnia [...] oraz umową Naczelnika Gminy w G. z dnia [...] o przekazaniu własności gospodarstwa rolnego. Nieruchomości oznaczone numerami działek 83/2 i 83/4 zostały wprawdzie wywłaszczone na rzecz Skarbu Państwa decyzją Naczelnika Gminy z dnia [...], ale ich własność została przywrócona S.B. wraz z decyzją Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia [...] roku stwierdzającą nieważność wyżej wymienionej decyzji. Natomiast właścicielem nieruchomości przyległej do zajętej pod drogę w dniu 31 grudnia 1998 roku była A.W.. Wobec odmowy przyjęcia wskazanej przez Starostę nieruchomości zamiennej przez S.B., organ dokonał oszacowania wywłaszczonej nieruchomości i na tej podstawie ustalił wysokość odszkodowania pieniężnego przyznanego stronie. Ustalenie wysokości odszkodowania nastąpiło stosownie do przepisów Rozdziału 5 Działu III ustawy o gospodarce nieruchomościami w oparciu o operat szacunkowy sporządzony przez uprawnionego rzeczoznawcę majątkowego A.K.. W związku z zarzutami A.W. dotyczącymi niskiej wyceny przedmiotowej nieruchomości zawartej w operacie szacunkowym w stosunku do aktualnie prowadzonego wykupu gruntów przez Generalną Dyrekcję Dróg Krajowych i Autostrad, organ przeprowadził w dniu 24 maja 2006 roku rozprawę administracyjną, na której autorka operatu szacunkowego stwierdziła, iż wycena została dokonana zgodnie z § 36 ust 2 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 roku w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego, przytaczając treść przepisu. Odnosząc się do żądania wypłaty odszkodowania za bezumowne korzystanie z nieruchomości oraz za szkodę związaną z obniżeniem wartości nieruchomości przyległej do zabranej pod budowę drogi oraz trwałe uszkodzenia naniesień na tej nieruchomości organ podkreślił, iż są to roszczenia o charakterze cywilnym i strony mogą ich dochodzić na podstawie przepisów kodeksu cywilnego. Wobec braku podstaw do orzekania przez organy administracji w tym zakresie, postępowanie stało się bezprzedmiotowe i należało je umorzyć. Zdaniem Starosty [...] także postępowanie administracyjne z wniosku A.W. podlega umorzeniu z uwagi na to, iż nie posiada ona przymiotu strony w tym postępowaniu. Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika bowiem, iż w dniu 31 grudnia 1998 roku właścicielem nieruchomości zajętych pod drogę była S.B. i tylko ona posiada przymiot strony w niniejszym postępowaniu. Od powyższej decyzji A.W. i S.B. wniosły odwołanie do Wojewody [...]. W odwołaniu strony zarzuciły organowi I instancji błędną wycenę nieruchomości wskazując, iż na rozprawie administracyjnej wnioskowały o powołanie innego rzeczoznawcy. Zdaniem odwołujących się przy dokonywanej wycenie nie wzięto pod uwagę ceny gruntu bezpośrednio przylegającego do wycenionej nieruchomości, a posłużono się ceną gruntów leżących w drugim końcu gminy, w ogóle nie odnosząc się do przedstawionego przez strony pisma GDDKiA proponującego wykup gruntu za 9,5 zł za 1m2, a nie w granicach 2 zł za 1m2 jak wynika z wyceny rzeczoznawcy. Odwołujące się zakwestionowały również umorzenie postępowania dotyczące bezumownego korzystania z gruntów oraz w sprawie odszkodowania za poniesioną szkodę związaną z obniżeniem wartości nieruchomości. A.W. i S.B. zakwestionowały także nieuznanie A.W. za stronę postępowania, wskazując, iż obecnie jest ona jedynym właścicielem przedmiotowej nieruchomości oraz, że w innych postępowaniach administracyjnych czy sądowych posiadała status strony i kwestia ta nie budziła zastrzeżeń. Po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia [...] Wojewoda [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i pkt 2 kpa zmienił zaskarżoną decyzję w ten sposób, że: - odmówił ustalenia odszkodowania na rzecz A.W. za nieruchomość położoną w obrębie P. gm. G., oznaczoną w ewidencji gruntów numerami działek 83/2 o pow. 0,5837 ha i 83/4 o pow. 0,0464 ha zajętą pod drogę publiczną, natomiast - w pozostałym zakresie utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. Organ odwoławczy podzielił stanowisko Starosty [...] w zakresie ustalonego odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość. Wojewoda [...] stwierdził, iż organ I instancji prawidłowo ustalił, że właścicielką przedmiotowej nieruchomości zajętej pod drogę publiczną w dniu 31 grudnia 1998 roku była S.B.. Ustalenie wysokości odszkodowania nastąpiło zgodnie z przepisami działu III rozdziału 5 ustawy o gospodarce nieruchomościami, a sporządzony w sprawie operat szacunkowy jest zgodny z przepisami rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 roku w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego. Wojewoda [...] zakwestionował natomiast ustalenia organu I instancji odnoszące się do umorzenia postępowania w sprawie wniosku o odszkodowanie zgłoszonego przez A.W.. Organ odwoławczy stwierdził, iż jej żądanie wobec braku przesłanek dla uwzględnienia wniosku należy uznać za bezzasadne, a nie jako bezprzedmiotowe. Natomiast żądanie stron w zakresie wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z przedmiotowej nieruchomości oraz wynagrodzenia za szkodę związaną z obniżeniem wartości nieruchomości przyległej do zabranej pod budowę, zdaniem organu odwoławczego, nie ma oparcia w przepisach art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 roku Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną i może być przez strony dochodzone przed sądem powszechnym. W dniu 9 marca 2007 roku A.W. i S.B. wniosły do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na decyzję Wojewody [...] z dnia [...]. Skarżące ponownie zakwestionowały wysokość przyznanego odszkodowania. Wskazały, iż na rozprawie administracyjnej składały wniosek o powołanie innego biegłego, jednakże wniosek ten nie został uwzględniony w protokole. Zdaniem skarżących organy nie ustosunkowały się do wskazywanych przez nie w toku postępowania dokonanych wycen gruntów w okolicy. Ponadto skarżące zwróciły uwagę na przewlekłość prowadzonego postępowania administracyjnego oraz niewłaściwe, ich zdaniem, działanie urzędników. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. W dniu 26 września 2007 roku pełnomocnik z urzędu S.B. poparła wniesioną skargę oraz wniosła o zasądzenie kosztów pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu. Nadto zakwestionowała sporządzony w sprawie operat szacunkowy oraz wskazał na niezrozumiałe, jej zdaniem, rozstrzygnięcie organów w zakresie odmowy przyznania statusu strony i odmowy przyznania odszkodowania A.W.. Skarżąca A.W. także poparła wniesioną skargę, natomiast pełnomocnik organu wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga w części zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m. innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2 art. 1 powołanego aktu). Analogiczne unormowanie zawarte zostało w art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), dalej powoływanej jako p.p.s.a.. Sąd bada legalność zaskarżonej decyzji, tj. jej zgodność z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Sąd rozpoznający sprawę nie może zatem zmienić zaskarżonej decyzji, a jedynie uwzględniając skargę może ją uchylić, stwierdzić jej nieważność lub niezgodność z prawem. W przypadku zaś, gdy nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 145 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skarga podlega oddaleniu. Przeprowadzając taką kontrolę, sąd zgodnie z art. 134 § 1 powołanej ustawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Może więc dokonać oceny zaskarżonej decyzji także w innym zakresie niż zakres, w jakim zakwestionowała decyzję strona skarżąca. W świetle przytoczonych przepisów Sąd uznał, iż skarga w części jest zasadna, ponieważ zaskarżona decyzja w zakresie ustalającym wysokość odszkodowania dla S.B. oraz w zakresie rozstrzygającym o odszkodowaniu dla A. W. została wydana z naruszeniem przepisów postępowania tj. art. 7, art. 9, art. 77 § 1, art. 107 § 3 kpa, co miało istotny wpływ na wynik sprawy. Nie wyjaśniono wszystkich istotnych okoliczności faktycznych istotnych dla podjęcia decyzji oraz nie pouczono stron o ich uprawnieniach w zakresie postępowania dowodowego. Powyższe naruszenia stanowią podstawę częściowego uwzględnienia skargi z przyczyn wskazanych w przywołanym art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" p.p.s.a. Zakres postępowania dowodowego jest determinowany przez przepisy prawa materialnego, na podstawie których organ orzeka o uprawnieniach bądź obowiązkach strony postępowania. W rozpoznawanej sprawie przedmiotem postępowania było ustalenie wysokości odszkodowania za zajęcie przez Skarb Państwa pod drogę publiczną własności nieruchomości w obrębie P. gm. G. oznaczoną w operacie ewidencji gruntów numerami działek 83/2 o powierzchni 0,5837 ha oraz 83/4 o powierzchni 0,0464 ha na podstawie przepisów ustawy z dnia 13 października 1998r. – Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 ze zm.). Przesłanki, tak pozytywne jak i negatywne, warunkujące przyznanie odszkodowania zostały określone w art. 73 powyższej ustawy. Z brzmienia art. 73 ust 1, 4 i 5 cytowanej ustawy wynika, iż nieruchomości pozostające po dniu 31 grudnia 1998 roku we władaniu jednostek samorządu terytorialnego, nie stanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne, z dniem 1 stycznia 1999 roku stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego za odszkodowaniem, które będzie ustalone i wypłacone według zasad i trybu określonych w przepisach o odszkodowaniach za wywłaszczone nieruchomości, to jest działu III, rozdział 5 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603). Przy czym podstawę do ustalenia wysokości odszkodowania stanowi wartość nieruchomości według stanu z dnia wejścia w życie ustawy (tj. 29 października 1998 roku), bez uwzględnienia wzrostu wartości nieruchomości spowodowanego trwałymi nakładami poczynionymi po utracie przez osobę uprawnioną prawa do władania gruntem. W niniejszej sprawie bezspornym jest, iż w dniu 1 stycznia 1999 roku Skarb Państwa nabył z mocy prawa własność nieruchomości zajętej pod drogę publiczną położoną w obrębie P. gm. G. oznaczoną w operacie ewidencji gruntów numerami działek 83/2 o powierzchni 0,5837 ha oraz 83/4 o powierzchni 0,0464 ha, co zostało potwierdzone decyzją Wojewody [...] z dnia [...]. Przejście z mocy prawa na rzecz Skarbu Państwa własności przedmiotowej nieruchomości oraz złożenie przez S.B. i A.W., w dniu 26 września 2005 roku, wniosku o przyznanie odszkodowania z tytułu utraty prawa własności obligowało Starostę [...] do przeprowadzenia postępowania administracyjnego ustalającego wysokość należnego odszkodowania na rzecz osoby, która w dniu 31 grudnia 1998 roku była właścicielem zajętej nieruchomości. Fundamentalne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy ma prawidłowe ustalenie właściciela przedmiotowej nieruchomości w dniu poprzedzającym jej przejęcie przez Skarb Państwa, gdyż pozwala na określenie strony postępowania uprawnionej do wystąpienia z wnioskiem o wypłatę odszkodowania. Organy administracji, zgodnie z naczelną zasadą prawdy obiektywnej, miały obowiązek podjęcia wszelkich niezbędnych kroków do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego wobec pojawiających się rozbieżności i ocenić zebrane dowody. Organy obu instancji opierając się na decyzji Wojewody [...] z dnia [...] przyjęły, iż we wskazanej wyżej dacie właścicielem przedmiotowej nieruchomości była S.B. i na jej rzecz przyznały odszkodowanie. Ustalenie to budzi to wątpliwości w świetle zebranego w sprawie materiału dowodowego. W aktach administracyjnych sprawy znajdują się bowiem dowody wskazujące na A.W. jako właściciela przedmiotowej nieruchomości w dniu 31 grudnia 1998 roku. Już z samego wniosku skarżących inicjującego postępowanie w niniejszej sprawie wynika, iż w dniu 27 września 1988 roku S.B. przekazała całe gospodarstwo za rentę – swojej córce A.W.. W toku całego postępowania A.W. wielokrotnie akcentowała przysługujące jej w dniu 31 grudnia 1998 roku prawo własności przedmiotowej nieruchomości, m. in.: - w piśmie z dnia 14 listopada 2005 roku skierowanym do Prezesa Rady Ministrów RP, - w piśmie z dnia 10 stycznia 2006 roku skierowanym do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P., - w odwołaniu od decyzji pierwszoinstancyjnej z dnia 5 lipca 2006 roku oraz - w skardze do Wojewódzkiego Sądu administracyjnego w Łodzi. Dodatkowo fakt ten zdają się potwierdzać załączone do akt sprawy następujące dokumenty: - wypis z aktu notarialnego nr [...] z dnia [...], - kopia ostatecznej decyzji Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z [...], - kopia pisma Urzędu Rejonowego w P. z dnia [...]. Organ I instancji powołał wprawdzie dowody, w oparciu o które ustalił, iż to S.B. jest właścicielką nieruchomości, ale nie ocenił wszystkich dowodów (wskazanych wyżej). Nie uzupełnił tego braku również organ odwoławczy. Czyni to zasadnym zarzut naruszenia art. 77 §1, 80 107 i §3 k.p.a. Niezależnie od powyższych nieprawidłowości w postępowaniu organów dotyczących właściwego ustalenia strony postępowania, należy także wskazać na uchybienia związane z przyznaniem odszkodowania dla jednej ze skarżących. Podstawę ustalenia wysokości odszkodowania na rzecz S.B. stanowił operat szacunkowy przedmiotowej nieruchomości sporządzony w dniu 5 kwietnia 2006 roku przez uprawnionego rzeczoznawcę majątkowego. Jednakże skarżące w toku całego postępowania konsekwentnie kwestionowały wycenę nieruchomości sporządzoną przez rzeczoznawcę majątkowego, powołując się na ofertę GDDKiA z dnia 10 lutego 2005 roku dotyczącą nabycia sąsiedniej nieruchomości, w której 1m2 został wyceniony ponad czterokrotnie wyżej niż w przedmiotowym operacie. Organ wprawdzie przeprowadził rozprawę administracyjną, jednakże jej przebieg nie wyjaśnił wątpliwości stron co do przyjętej ceny porównawczej. W szczególności lakoniczne stwierdzenie rzeczoznawcy na rozprawie administracyjnej w dniu 24 maja 2006 roku, iż "w operacie zastosowano przepis § 36 ust 2 pkt rozporządzenia" wraz z zacytowaniem jego treści, nie może stanowić wystarczającego argumentu uzasadniającego oddalenie zarzutów skarżących. Przepisy zostały bowiem przytoczone już w operacie. Biegła w toku rozprawy nie ustosunkowała się do dokumentu złożonego przez stronę – oferty wykupu gruntów, jak twierdzą skarżące z tego samego terenu, dotyczącą nieruchomości o takim samym przeznaczeniu i położonej bliżej spornej nieruchomości niż te porównywane, z tego samego okresu, co transakcje badane przez nią na potrzeby opinii. Organ nie rozważył z możliwości zobowiązania biegłej do uzupełnienia operatu szacunkowego, nie wyjaśnił, czy doszło do zawarcia transakcji w ślad za ofertą. Ponadto w przypadku jakiejkolwiek wątpliwości co do prezentowanego w tym zakresie stanowiska przez skarżące obowiązkiem organu było wezwanie ich do jednoznacznego wypowiedzenia się, czy kwestionują ten operat oraz pouczenia o możliwości podważania tego dowodu w sposób przewidziany przepisami ustawy o gospodarce nieruchomościami (art. 157). Organ obowiązkowi temu uchybił, co stanowi naruszenie zasady zawartej w art. 9 k.p.a. Zgodnie normą zawartą w powołanym art. 9 k.p.a. organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. W świetle powyższego przepisu, nieudzielanie informacji o treści art. 157 ustawy o gospodarce nieruchomościami, jak również o możliwości złożenia wniosku o przeprowadzeniu dowodu z alternatywnej opinii rzeczoznawcy majątkowego stanowi naruszenie prawa, które niewątpliwie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Reasumując stwierdzić należy, iż organy uchybiając podstawowym obowiązkom nie wyjaśniły w sposób wyczerpujący i usuwający wątpliwości okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia – przede wszystkim osoby uprawnionej do odszkodowania i wysokości odszkodowania. Na aprobatę zasługuje natomiast rozstrzygnięcie organów dotyczące umorzenia postępowania w zakresie wniosku strony o wynagrodzenie za bezumowne korzystanie z nieruchomości oraz wynagrodzenia za szkodę związaną z obniżeniem wartości nieruchomości przyległej do zabranej pod budowę drogi oraz trwałe uszkodzenia naniesień na tej nieruchomości. Jak słusznie wskazano w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji są to roszczenia o charakterze cywilnym, których dochodzenie jest dopuszczalne wyłącznie przed sądem powszechnym. Mając na uwadze powyższe Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c w zw. z art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję pierwszoinstancyjną w części ustalającej odszkodowanie na rzecz S.B. oraz w części rozstrzygającej o odszkodowaniu na rzecz A.W., jednocześnie oddalając skargę w pozostałym zakresie. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organy dokonają ustaleń faktycznych, które w sposób nie budzący wątpliwości pozwolą prawidłowo określić stronę postępowania, tj. właściciela nieruchomości położonej w obrębie P. gm. G. oznaczonej w operacie ewidencji gruntów numerami działek 83/2 o powierzchni 0,5837 ha oraz 83/4 o powierzchni 0,0464 ha zajętą pod drogę publiczną (drogę krajową nr [...] Ł. – P.) - na dzień 31 grudnia 1998 roku. Następnie wobec upływu czasu oraz zarzutów strony dokonają aktualizacji sporządzonego operatu szacunkowego, wyczerpująco wyjaśnią ewentualne wątpliwości stron w tym zakresie, pouczając o zasadach oceny operatu i uprawnieniach stron w tym zakresie oraz rozważą ewentualną zasadność zwrócenia się do organizacji zawodowej rzeczoznawców o ocenę prawidłowości sporządzenia przedmiotowego operatu szacunkowego. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 oraz art. 250 p.p.s.a. w związku z § 18 ust 1 pkt 1 lit c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.). P.Pie