II SA/Łd 395/09

Dnia 20 sierpnia 2009 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Kubot-Szustowska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Barbara Rymaszewska, Sędzia NSA Grzegorz Szkudlarek, Protokolant Asystent sędziego Marcin Olejniczak, Po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 sierpnia 2009 r. przy udziale - sprawy ze skargi C. U. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania uprawnień kombatanckich oddala skargę. LS Decyzją z dnia [...] Nr [...] Kierownik Urzędu Do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, działając na podstawie art. 127 § 3 i art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14.czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz.U. z 2000 r., nr 98, poz. 1071 ze zm.) oraz art. 4. ust 1 pkt 1 lit. a-c, art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 24.stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (tekst jednolity Dz. U. z 2002r. nr 42, poz. 371), utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] Nr [...] o odmowie przyznania C. U. uprawnień kombatanckich. W toku postępowania ustalono, że strona złożyła wniosek o przyznanie uprawnień kombatanckich, wskazując jako podstawę przyznania przedmiotowego świadczenia okoliczność, iż w okresie od października 1940r. do sierpnia 1944r. pracowała przymusowo na terenie Łodzi, skąd ( w wyniku łapanki ulicznej) została wywieziona do pracy przy fortyfikacji w obozie w Jeziorsku i Zadzimiu. W listopadzie 1944r. została przewieziona do pracy w fabryce zbrojeniowej na terenie Niemiec (Wilhelmsburg Ulm). Kierownik Urzędu odmówił przyznania skarżącej uprawnień kombatanckich, stwierdzając, że okoliczności wykonywania pracy przymusowej i deportacja na terytorium Niemiec nie stanowią podstawy do przyznania uprawnień w myśl przepisów ustawy o kombatantach. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy C. U. zarzuciła organowi, iż wydał decyzję dla niej krzywdzącą, nie uwzględnił doznanych przez nią w czasie wojny represji. W wyniku rozpoznania wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, wskazaną na wstępie decyzją, utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...]. W uzasadnieniu podkreślił, że w środku odwoławczym strona nie wskazała żadnych nowych okoliczności faktycznych i prawnych, które uzasadniałyby przyznanie uprawnień kombatanckich. Organ, nie kwestionując doznanych przez stronę krzywd i cierpienia ze strony niemieckiego okupanta, wskazał wszakże, iż podnoszone przezeń okoliczności wykonywania pracy przymusowej na terenie Łodzi czy deportacja do pracy przymusowej w fabryce zbrojeniowej w Ulm - Wilhelmsburg nie są represjami w rozumieniu ustawy o kombatantach, zatem nie mogą zostać potraktowane jako działalność kombatancka. Ponadto pismem z dnia 15.grudnia 2008r. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych zwrócił się do Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej z prośbą o określenie charakteru obozów, mieszczących się w Jeziorsku oraz Zadzimiu. W odpowiedzi Prezes IPN wyjaśnił, że w/w obozy były obozami robót fortyfikacyjnych, których organizację niemiecki okupant rozpoczął na początku 1944r. Obozy takie organizował Wermacht, a osoby w nich osadzone nie pozostawały w dyspozycji władz bezpieczeństwa III Rzeszy. Ponadto w obozach tych nie przeprowadzano selekcji i nie rozdzielano dzieci od rodziców. W związku z powyższym, obozy w Jeziorsku i Zadzimiu nie spełniają warunków ustawy o kombatantach. Uprawnienie do świadczenia pieniężnego, z tytułu deportacji do pracy przymusowej na rzecz III Rzeszy (za okres od października 1944r. do kwietnia 1945r.), zostało natomiast przyznane skarżącej decyzją z dnia [...]. Opisaną wyżej decyzję ostateczną C. U. zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, wnosząc o jej uchylenie. Zarzuciła, iż organ administracji bezpodstawnie nie uwzględnił wniosków skarżącej, która z przyczyn narodowościowych była represjonowana w obozach w Jeziorsku i Zadzimiu, a następnie w obozie w Ulm. Podniosła, że warunki pracy i życia w tych obozach nie różniły się od warunków w obozach koncentracyjnych, za pracę robotnicy nie otrzymywali żadnego wynagrodzenia, byli skoszarowani, wydzielano im racje żywnościowe. Wskazała, iż po nalotach na Ulm w dniu 17.grudnia 1944r. została przeniesiona do obozu w Ulm, będącego podobozem obozu koncentracyjnego w Dachau. Sam obóz był ściśle pilnowany przez funkcjonariuszy organów bezpieczeństwa Rzeszy. Wniosła nadto o "włączenie do tej sprawy dowodów z postępowania, zakończonego Decyzją Kierownika Urzędu z dnia [...] a w szczególności dowodów na osadzenie skarżącej w obozach Jeziorsku/Zadzimiu i Ulm" oraz o przeprowadzenie dowodu z przesłuchania strony. W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych przytoczył dotychczasowy przebieg postępowania i nie znajdując uzasadnienia dla argumentów skarżącej, wniósł o oddalenie skargi. Wyjaśnił, iż zawarte w skardze twierdzenia o pobycie w podobozie obozu koncentracyjnego zostały zasygnalizowane dopiero w skardze, ponadto są całkowicie sprzeczne z życiorysem strony, sporządzonym w dniu 29 października 2008r. Postanowieniem z dnia 20.sierpnia 2009r. oddalono wnioski dowodowe, zgłoszone w skardze. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Zgodnie z treścią art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola wspomniana sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (§ 2). Sąd administracyjny, uwzględniając skargę, uchyla zaskarżony akt w całości albo części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa, dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub też inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jeżeli natomiast zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub innych przepisach - stwierdza nieważność rozstrzygnięcia w całości lub części. Stwierdzenie wydania aktu z naruszeniem prawa wchodzi zaś w grę, o ile zachodzą przyczyny, określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach (art. 145 p.p.s.a ustawy z dnia 30.sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm., powoływanej dalej jako p.p.s.a..). Po myśli art. 134 § 1 p.p.s.a., rozstrzygając daną sprawę, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach, prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.). Biorąc pod uwagę tak zakreśloną kognicję oraz przyczyny wzruszenia decyzji, Sąd nie stwierdził, by zaskarżone orzeczenie naruszało przepisy prawa w stopniu określonym w cytowanym przepisie. Jak bowiem trafnie podnosi Kierownik Urzędu Kombatantów i Osób Represjonowanych, nie każe represje, których doświadczali obywatele polscy podczas II wojny światowej, uprawniają do uzyskania uprawnień kombatanckich. Uprawnienia te przysługują bowiem wyłącznie, osobom, które spełniają warunki, określone w art. 1 - 4 ustawy z dnia 24.stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego. W rozpoznawanej sprawie skarżąca wnioskując (alternatywnie) o przyznanie uprawnień do świadczenia pieniężnego lub uprawnień kombatanckich wskazywała na pracę wykonywaną przymusowo przy robotach fortyfikacyjnych w miejscowości Jeziorsko/Zadzim oraz pobyt w obozie pracy przymusowej w Ulm. Ostateczną decyzją z dnia [...], Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych przyznał skarżącej uprawnienie do świadczenia pieniężnego z tytułu deportacji do pracy przymusowej na rzecz III Rzeszy w okresie od października 1944r. do kwietnia 1945, uznając tym samym podnoszone przez skarżącą okoliczności przymusowej deportacji do pracy w Ulm za spełniające warunki, określone w ustawie z dnia 31.maja 1996r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (DZ.U. nr 87, poz. 395 ze zm.). Podnoszone zatem w skardze okoliczności, sprowadzające się do konkluzji, iż skarżąca w istocie w okresie od 19.grudnia 1944r. do wyzwolenia przebywała w podobozie obozu koncentracyjnego w Dachau pozostają w sprzeczności w treścią składanych przezeń uprzednio oświadczeń, dotyczących pobytu w "twierdzy Ulm". Zauważyć przy tym należy, iż z tytułu tejże represji (w tym samym okresie) skarżącej przyznane zostało na jej wniosek świadczenie pieniężne z tytułu deportacji do pracy przymusowej, ponadto, jak wynika z relacji samej skarżącej, przekonanie o pobycie w podobozie obozu koncentracyjnego uzyskała ostatnio po lekturze "książek o obozach koncentracyjnych i ich filiach". Sam fakt przebywania w miejscowości, w której znajdował się obóz koncentracyjny czy też podobóz takiego obozu, nie rodzi zaś domniemania, że osoba ubiegająca się o przyznanie uprawnień kombatanckich podlegała represjom o jakich mowa w art. 4 ust. 1 pkt 1 lit b ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego. (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20.lipca 2005r., sygn.akt II OSK 504/05, niepub. w zbiorze urzędowym, dostępny w Systemie Informacji Prawnej Lex nr 227659 oraz wyrok Sądu Najwyższego z dnia 18.lipca 2002r., sygn.akt III RN 48/02, OSNP 2003/14/327). Odnosząc się natomiast do kwestii pobytu C. U. w obozie pracy w Jeziorsku/Zadzimiu wskazać należy, iż sama skarżąca określa go mianem "obozu pracy". Treść pisma Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej z dnia 15.grudnia 208r. nie pozostawia natomiast wątpliwości, że obozy przymusowych robot fortyfikacyjnych, do których należał również obóz w Jeziorsku/Zadzimiu nie były miejscami odosobnienia, w których warunki pobytu były zbliżone do warunków w obozach koncentracyjnych. Obozy te organizował bowiem Wermacht a osoby w nich osadzone pozostawały pod nadzorem Wermachtu, nie pozostając w dyspozycji władz bezpieczeństwa Rzeszy. W obozach fortyfikacyjnych nie przeprowadzano selekcji i nie rozdzielano dzieci od rodziców. Tym samym też obozy te nie mieszczą się w kategorii miejsc odosobnienia, o których mowa w art. 4 ust. 1 pkt 1 lit b i c ustawy z dnia 24.stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego. Brak było zatem podstaw by z tytułu pobytu w tymże obozie skarżącej przyznane zostały uprawnienia kombatanckie. Pobytu w obozie pracy przymusowej i wykonywania pracy przymusowej nie zlicza się do represji, o których mowa w art. 4 ust. 1 pkt 1 ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego. (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 31.października 2001r., sygn.akt V SA 454/01, niepubl. w zbiorze urzędowym, dostępny w Systemie Informacji Prawnej Lex nr 8445). Z tej też przyczyny oddalono, zawarty w skardze wniosek dowodowy o "włączenie do tej sprawy dowodów z postępowania, zakończonego Decyzją Kierownika Urzędu z dnia [...] a w szczególności dowodów na osadzenie skarżącej w obozach Jeziorsku/Zadzimiu i Ulm". Pomijając bowiem brak precyzji w określeniu środka dowodowego podkreślić trzeba, iż kwestia pobytu skarżącej w Jeziorsku/Zadzimiu czy w "twierdzy Ulm" pozostaje poza sporem. Nie było zatem potrzeby dodatkowego dowodzenia okoliczności już udowodnionych. Spór dotyczył jedynie charakteru pobytu C. U. w tychże miejscach, w szczególności zaś oceny czy pobyt ten (niekwestionowany) wyczerpuje przesłanki, określone w ustawie z dnia 24.stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych ofiarach represji wojennych i okresu powojennego. Zgodnie natomiast z treścią art. 106 § 3 p.p.s.a. zakres postępowania dowodowego, możliwego do przeprowadzenia przez sąd administracyjny ograniczony jest wyłącznie do uzupełniającego dowodu z dokumentu. Prowadzenie jakichkolwiek innych dowodów poza dowodami z dokumentów jest niedopuszczalne. (por. T.Woś, H.Knysiak – Molczyk, M.Romańska "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz Warszawa 2005, str. 357, teza 4). Z tej też przyczyny brak było podstaw do "dopuszczenia dowodu z przesłuchania skarżącej". Biorąc pod uwagę powyższe, z uwagi na fakt, iż zaskarżona decyzja odpowiada prawu, na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalono skargę jako nieuzasadnioną. M.O.