II SA/Łd 396/13

Dnia 9 czerwca 2014 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Rosińska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Arkadiusz Blewązka Sędzia WSA Renata Kubot-Szustowska Protokolant Starszy sekretarz sądowy Anna Kośka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 czerwca 2014 roku sprawy ze skargi P.S. i M. S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie aktualizacji opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości postanawia: 1) odrzucić skargę; 2) przyznać i nakazać wypłacić z funduszu Skarbu Państwa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi radcy prawnemu Ł. G. prowadzącemu Kancelarię Radcowską w S. przy ulicy [...] kwotę 540 (pięćset czterdzieści) złotych powiększoną o podatek od towarów i usług tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącym z urzędu. LS Pismem z dnia 10 maja 2012 r. znak [...] Prezydent Miasta Ł., na podstawie art. 77 i art. 78 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2010 r., Nr 102, poz. 651 ze zm.), przywoływanej w dalej w skrócie jako "u.g.n.", wypowiedział M. S. i P. S. wysokość dotychczasowej opłaty rocznej za grunt oddany w użytkowanie wieczyste. Przedmiotowe wypowiedzenie zostało doręczone stronom w dniu 15 maja 2012 r. wraz z pouczeniem, iż w przypadku niezaakceptowania ustalonej opłaty rocznej użytkownik wieczysty może w terminie 30 dni od dnia doręczenia wypowiedzenia złożyć wniosek do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł., że podwyższenie opłaty jest nieuzasadnione albo jest uzasadnione w innej wysokości. W dniu 21 czerwca 2012 r. M. i P. S. złożyli do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. pismo opatrzone nagłówkiem "odwołanie" precyzując, iż dotyczy wypowiedzenia Prezydenta Miasta Ł. dotychczasowej wysokości opłaty rocznej tytułem użytkowania wieczystego gruntu pismem otrzymanym w dniu 25 maja 2012 r. Uzasadniając użytkownicy wieczyści wyjaśnili, iż na użytkowanym gruncie posadowiony jest budynek mieszkalny wymagający kapitalnego remontu. Oświadczyli, iż nie prowadzą działalności gospodarczej i podwyższenie opłaty rocznej w przedziale trzech lat o 200% nie jest uzasadnione i prowadzi do pozbawienia możliwości egzystencji i sprostania opłatom. Opisując trudną sytuację finansową rodziny strona wniosła o pozostawienie dotychczasowej wysokości opłaty rocznej lub co najwyżej niewielką zmianę adekwatną do dochodów. Postanowieniem z dnia [...] Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. na podstawie art. 61a § 1 K.p.a. w związku z art. 78 ust. 2 i art. 79 ust. 7 u.g.n., odmówiło wszczęcia postępowania z wniosku M. S. i P. S. o ustalenie, że aktualizacja opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego 5/6 części nieruchomości gruntowej oznaczonej jako działki nr 92/1 i 92/2 w Ł. jest nieuzasadniona albo jest uzasadniona w innej wysokości. Uzasadniając Kolegium podkreśliło, iż wniosek z dnia 21 czerwca 2012 r. został złożony z uchybieniem trzydziestodniowego terminu do jego wniesienia wynikającego z art. 78 ust. 2 u.g.n. Organ wyjaśnił, iż wypowiedzenie z dnia 10 maja 2012 r. użytkownicy wieczyści odebrali w dniu 15 maja 2012 r., a nie jak wskazali we wniosku w dniu 25 maja 2012 r. Data "15 maja 2012 r." z poprawką jest wpisana na potwierdzeniu odbioru wypowiedzenia, potwierdza to także pieczęć pocztowej placówki oddawczej. Oznacza to, iż termin na wniesienie wniosku rozpoczął bieg od dnia 16 maja 2012 r. i kończył bieg w czwartek w dniu 14 czerwca 2012 r. Przedmiotowy wniosek został złożony osobiście przez strony w kancelarii Kolegium w dniu 21 czerwca 2012 r. Mając powyższe na uwadze Kolegium stwierdziło, iż niewątpliwie wniosek został złożony z uchybieniem terminu co oznacza, że czynność prawna w postaci wniesienia wniosku jest bezskuteczna i nie wywoła skutków prawnych. Uchybienie terminu jest okolicznością obiektywną i w razie jej stwierdzenia organ nie może przystąpić do merytorycznego rozpatrzenia wniosku. Zgodnie zaś z art. 61a § 1 K.p.a. gdy, żądanie o którym mowa w art. 61 zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Przepis ten ma odpowiednie zastosowanie w przedmiotowej sprawie, zgodnie z art. 79 ust. 7 u.g.n. Reasumując, uchybienie terminu do złożenia wniosku o ustalenie, że aktualizacja opłaty jest nieuzasadniona albo jest uzasadniona w innej wysokości stanowi uzasadnioną przyczynę odmowy wszczęcia postępowania. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi M. i P. małżonkowie S. wnieśli o uchylenie postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...], powołanie biegłego sądowego z zakresu wyceny nieruchomości w celu rzetelnego określenia wartości gruntu i ponowne rozpatrzenie sprawy. W uzasadnieniu skarżący zakwestionowali prawidłowość wyceny nieruchomości, która pozostaje w ich użytkowaniu od 1968 roku. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wniosło o odrzucenie skargi z uwagi na uchybienie terminu do jej wniesienia. Postanowieniem z dnia [...] Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi przywrócił M. i P. małżonkom S. termin do wniesienia skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Badanie merytorycznej zasadności skargi poprzedza każdorazowo analiza jej dopuszczalności. Innymi słowy, sąd zobowiązany jest do zbadania, czy w danej sprawie nie zachodzą podstawy do odrzucenia skargi, wymienione w art. 58 § 1 pkt 1-6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) przywoływanej dalej w skrócie jako "p.p.s.a.". Jedną z podstaw obligujących do odrzucenia skargi jest ustalenie, iż sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego (art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Przedmiotem skargi M. i P. małżonków S. jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] o odmowie wszczęcia postępowania z wniosku M. S. i P. S. o ustalenie, że aktualizacja opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego 5/6 części nieruchomości gruntowej oznaczonej jako działki nr 92/1 i 92/2 w Ł. jest nieuzasadniona albo jest uzasadniona w innej wysokości. Wobec powyższego konieczne jest rozważenie zagadnienia dotyczącego właściwości sądów administracyjnych do rozpatrywania skarg na incydentalne postanowienia wydawane przed organami administracji, a w realiach niniejszej sprawy na postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania o ustalenie, że aktualizacja opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego jest nieuzasadniona albo jest uzasadniona w innej wysokości. Jak wynika z treści art. 3 § 1 i 2 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, która obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4a. Przytoczony katalog spraw wyznacza zakres właściwości rzeczowej sądów administracyjnych. W katalogu tym nie mieści się postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania o ustalenie, że aktualizacja opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego jest nieuzasadniona albo jest uzasadniona w innej wysokości. Ocena ta znajduje potwierdzenie w świetle stanowiska wyrażonego w uchwale składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 listopada 2013 r., sygn. akt I OPS 12/13 (http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Sąd w składzie niniejszym podziela stanowisko wywiedzione w przywołanej uchwale, iż w sprawie z wniosku o ustalenie, że aktualizacja opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości jest nieuzasadniona albo jest uzasadniona w innej wysokości (art. 78 ust. 2 ustawy.) można wnieść skargę do sądu administracyjnego na bezczynność (przewlekłe prowadzenie postępowania) samorządowego kolegium odwoławczego, na podstawie art. 3 § 2 pkt 8 w związku z art. 50 § 1 p.p.s.a oraz w związku z art. 184 Konstytucji RP. W uzasadnieniu przedmiotowej uchwały czytamy, iż stosownie do art. 79 ust. 7 ustawy w postępowaniu prowadzonym przez kolegium nie stosuje się przepisów dotyczących odwołań i zażaleń, co wskazuje na zamiar wyłączenia takich postanowień z możliwości ich odrębnego kwestionowania nie tylko w drodze zwykłych środków zaskarżenia, przysługujących stronie w postępowaniu przed organem, ale także przez wniesienie na nie skargi sądowoadministracyjnej. Zatem tylko w drodze skargi na bezczynność kolegium (przewlekłe prowadzenie postępowania) wnioskodawca będzie mógł doprowadzić do zbadania przyczyn niewydania przez organ orzeczenia rozstrzygającego zawisły przed nim spór dotyczący aktualizacji opłaty za użytkowanie wieczyste. Wyłączenie przepisu art. 79 ust. 7 ustawy sprawia, że postanowienia wydawane w postępowaniu administracyjnym w sprawie aktualizacji opłaty tytułu użytkowania wieczystego, w tym postanowienia odmawiające wszczęcia tego postępowania, nie podlegają zaskarżeniu, co wyklucza także wniesienie skargi do sądu administracyjnego, dopuszczalnej po wyczerpaniu środków zaskarżenia (art. 52 p.p.s.a.). Na marginesie wskazać trzeba, iż przepis art. 269 § 1 p.p.s.a. nie pozwala żadnemu składowi sądu administracyjnego rozstrzygnąć innej sprawy w sposób sprzeczny ze stanowiskiem zawartym w uchwale i przyjmować wykładni prawa odmiennej od tej, która została przyjęta przez skład poszerzony Naczelnego Sądu Administracyjnego (vide orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 lutego 2008 r., sygn. akt I OSK 254/07; z dnia 13 lutego 2014 r., sygn. akt I OSK 1725/12 - http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Dopóki więc nie nastąpi zmiana stanowiska wyrażonego w uchwale z dnia 25 listopada 2013 r., dopóty sądy administracyjne obowiązane są je respektować (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 października 2011 r., sygn. akt I OSK 1817/10, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Z tych wszystkich względów należy stwierdzić, że wniesienie skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] winno skutkować jej odrzuceniem jako niedopuszczalnej. O powyższym sąd orzekł jak w punkcie sentencji postanowienia na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i § 3 p.p.s.a. O kosztach pomocy prawnej udzielonej skarżącym z urzędu sąd rozstrzygnął w punkcie drugim sentencji postanowienia w trybie art. 250 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c, pkt 2 lit. b i lit. d w zw. z § 15 i § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz.U. nr 163, poz. 1349 ze zm.). LS