II SA/Łd 4/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski (spr.), Sędziowie NSA Janusz Nowacki, Asesor Arkadiusz Blewązka, Protokolant asystent sędziego Dominika Janicka, po rozpoznaniu w dniu 18 kwietnia 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi J. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie dodatku do zasiłku rodzinnego 1) uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...], Nr [...]; 2) stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomoc- nienia się niniejszego wyroku. II SA/Łd 4/05 U Z A S A D N I E N I E J. G. zarejestrowana w Powiatowym Urzędzie Pracy Nr 2 w Ł. utraciła prawo do zasiłku dla bezrobotnych w dniu 29 maja 2004 roku z powodu upływu okresu pobierania zasiłku. W dniu 31 maja 2004 roku J. G., wychowująca samotnie syna M. M., urodzonego w dniu 7 czerwca 1999 roku, złożyła wniosek o przyznanie zasiłku rodzinnego i dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowania dziecka i utraty prawa do zasiłku dla bezrobotnych na skutek upływu ustawowego okresu jego pobierania na dziecko. W formularzu zawierającym wniosek o przyznanie świadczeń wnioskodawczyni nie zakreśliła właściwej rubryki, precyzyjnie określającej rodzaj świadczenia. W dniu 4 czerwca 2004 roku zainteresowana otrzymała decyzję Powiatowego Urzędu Pracy o utracie prawa do zasiłku dla bezrobotnych z powodu upływu okresu jego pobierania z dniem 29 maja 2004 roku wraz z pouczeniem o następującej treści ,,osoba samotnie wychowująca , co najmniej jedno dziecko w wieku do lat 7, która utraciła prawo do zasiłku dla bezrobotnych z powodu upływu okresu jego pobierania może zgłosić się do Urzędu Gminy lub Miasta właściwego ze względu na miejsce zamieszkania w terminie do 30 dni od dnia ustania prawa do zasiłku dla bezrobotnych w celu ustalenia uprawnień do dodatku z tytułu samotnego wychowania dziecka i utraty prawa do zasiłku dla bezrobotnych na skutek upływu ustawowego okresu jego pobierania". Zainteresowana nie zgłosiła się do Urzędu, gdyż nie widziała potrzeby wykonania obowiązku i ponownego wystąpienia z wnioskiem o ustalenie prawa do zasiłku (wniosek złożyła bowiem w dniu 31 maja 2004 r.). Decyzją z dnia [...] Prezydent Miasta Ł. po rozpatrzeniu wniosku o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego i dodatku z tytułu samotnego wychowania dziecka, złożonego przez J. G. w dniu 31 maja 2004 roku, orzekł o przyznaniu J. G. zasiłku rodzinnego i wnioskowanego dodatku w okresie od dnia 1 maja 2004 r. do dnia 31 sierpnia 2005 r. W dniu 10 września 2004 roku J. G. ponownie złożyła prawidłowo wypełniony wniosek o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego i dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu utraty prawa do zasiłku dla bezrobotnych na skutek upływu ustawowego okresu jego pobierania. Decyzją z dnia [...] Nr [...] Prezydent Miasta Ł. odmówił J. G. przyznania dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowania dziecka i utraty prawa do zasiłku dla bezrobotnych na skutek upływu ustawowego okresu jego pobierania. Prezydent Miasta Ł. poinformował J. G., iż ,,na podstawie załączonych dokumentów w toku postępowania wyjaśniającego ustalono, że wnioskodawczyni po pierwsze złożyła wniosek o przyznanie dodatku po upływie 30 dni od daty ustania prawa do zasiłku dla bezrobotnych, a po drugie nie jest zarejestrowana w powiatowym urzędzie pracy jako poszukująca pracy, czym wyczerpała dyspozycję art. 11 ust. 6 pkt 1 i 2 powołanej ustawy, na podstawie którego dodatek z tytułu samotnego wychowania dziecka i utraty prawa do zasiłku dla bezrobotnych na skutek upływu ustawowego okresu jego pobierania w tej sytuacji nie przysługuje. Od powyższej decyzji odwołała się J G., prosząc o ponowne rozpatrzenie sprawy oraz przyznanie dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowania dziecka i utraty prawa do zasiłku dla bezrobotnych. Odwołująca się wskazała, że składając wniosek w dniu 29 maja 2004 roku, a następnie w dniu 31 maja miała na celu uzyskanie świadczenia wyższego o czym doskonale wiedzieli urzędnicy przyjmujący wniosek, zaś błąd jej polegał na źle zakreślonej rubryce wniosku. Wniosek dlatego złożyła w dniu 31 maja 2004 roku gdyż tego dnia otrzymała zaświadczenie o upływie okresu pobierania zasiłku, czego domagała się urzędniczka, gdy odwołująca się była z dokumentami pierwotnie w dniu 29 maja 2004 roku. Decyzją z dnia [...] Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Kolegium oparło swoje rozstrzygnięcie na następujących rozważaniach: Na podstawie przepisów ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych ( Dz.U. z 2003 r., Nr 228, poz. 2255 ze zm.) do zasiłku rodzinnego przysługują dodatki m. in. z tytułu samotnego wychowania dziecka i utraty prawa do zasiłku dla bezrobotnych na skutek upływu ustawowego okresu jego pobierania.( art. 8 cytowanej ustawy). Zgodnie z art. 11 ust. 1-3 i 6 pkt 1 i 2 powołanej ustawy dodatek z tytułu samotnego wychowania dziecka i utraty prawa do zasiłku dla bezrobotnych na skutek upływu ustawowego okresu jego pobierania przez okres 3 lat, nie dłużej jednak niż do ukończenia przez dziecko 7 roku życia, przysługuje matce lub ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka, albo opiekunowi prawnemu dziecka, jeżeli dziecko pozostaje pod jego faktyczną opieką. Dodatek przysługuje w wysokości 400 zł miesięcznie. Dodatek przysługujący za niepełne miesiące kalendarzowe wypłaca się w wysokości 1/30 dodatku miesięcznego za każdy dzień. Dodatek nie przysługuje osobie, która: 1) wniosek o przyznanie dodatku złożyła po upływie 30 dni od dnia ustania prawa do zasiłku dla bezrobotnych 2) nie jest zarejestrowana w powiatowym urzędzie pracy jako poszukująca pracy. Zgodnie z art. 23 ust. 1 i 2 ustawy ustalenie prawa do świadczeń rodzinnych oraz ich wypłata następują odpowiednio na wniosek osób uprawnionych złożony w urzędzie gminy lub miasta właściwym ze względu na miejsce zamieszkania osoby, o której mowa w ust. 1. Stosownie do treści art. 24 ust. 2 cytowanej powyżej ustawy prawo do świadczeń rodzinnych ustala się począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami do końca okresu zasiłkowego. Z powyższego wynika, że postępowanie w zakresie świadczeń rodzinnych jest postępowaniem wszczynanym na wniosek uprawnionej osoby i datą wszczęcia postępowania jest data złożenia wniosku w odpowiednim organie administracji. Prawo do świadczeń rodzinnych ustala się od miesiąca, w którym złożony został prawidłowo wypełniony wniosek wraz z kompletem potrzebnych dokumentów. Jeżeli jednak wniosek o przyznanie przedmiotowego dodatku został złożony po upływie 30 dni od dnia ustania prawa do zasiłku dla bezrobotnych, dodatek taki nie przysługuje. Bezspornym jest, że J. G. przysługuje prawo do zasiłku rodzinnego i dodatku z tytułu samotnego wychowania syna –M. M., gdyż wnioskodawczyni utraciła prawo do zasiłku dla bezrobotnych od dnia 29 maja 2004 roku. Zainteresowana wystąpiła z wnioskiem o przyznanie powyższego dodatku w dniu 31 maja 2004 roku (przedmiotowy wniosek nie został jednak wypełniony prawidłowo). Decyzja z dnia [...], odebrana osobiście przez wnioskodawczynię, zawierała pouczenie o możliwości zgłoszenia się do Urzędu Gminy lub Miasta właściwego ze względu na miejsce zamieszkania w terminie 30 dni od dnia ustania prawa do zasiłku dla bezrobotnych w celu ustalenia uprawnień do dodatku z tytułu samotnego wychowania dziecka i utraty prawa do zasiłku dla bezrobotnych na skutek ustawowego okresu jego pobierania. Zainteresowana wniosek o ustalenie prawa do dodatku z tytułu samotnego wychowywania dziecka złożyła w organie I instancji w dniu 10 września 2004 roku tj. po upływie 30 dni od dnia ustania prawa do zasiłku dla bezrobotnych. Powyższą decyzję zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi J. G. wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Skarżąca wskazała, iż wniosek o przyznanie świadczeń rodzinnych złożyła pierwotnie w dniu 31 maja 2004 roku. W formularzu zawierającym wniosek o przyznanie świadczeń wnioskodawczyni nie zakreśliła właściwej rubryki precyzyjnie określającej rodzaj świadczenia. Podkreśliła, iż po otrzymaniu w dniu 4 czerwca 2004 roku kolejnej decyzji PUP z pouczeniem o zgłoszeniu się do Urzędu Miasta w terminie 30 dni w celu ustalenia uprawnień do opisanych powyżej świadczeń, nie widziała potrzeby wykonania obowiązku i ponownego wystąpienia z wnioskiem o ustalenie tego prawa. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Na rozprawie, skarżąca potwierdziła, iż w dniu 29 maja 2004 roku informowała urzędnika przyjmującego dokumenty, że jej celem jest otrzymanie zasiłku z tytułu samotnego wychowania dziecka i utraty prawa do zasiłku dla bezrobotnych na skutek upływu okresu jego pobierania. Wtedy osoba przyjmująca wniosek pouczyła skarżącą, że należy złożyć zaświadczenie, z którego będzie wynikać w jakim okresie przysługiwał jej zasiłek dla bezrobotnych. Zaświadczenie takie skarżąca uzyskała w dniu 31 maja 2004 roku i wtedy urzędnik przekreślił pierwotną prezentatę z datą 29 maja 2004 i postawił nowy datownik z dniem 31 maja 2004, przyjmując dokumenty. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 1 § 1 ustawy z dnia 25.lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola wspomniana sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (§ 2). Sąd nie przejmuje sprawy administracyjnej do końcowego załatwienia, lecz ma jedynie ocenić działalność organu orzekającego. Sąd administracyjny, uwzględniając skargę, uchyla decyzję w całości albo części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa, dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub też inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jeżeli natomiast zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub innych przepisach - stwierdza nieważność decyzji w całości lub części. Stwierdzenie wydania decyzji z naruszeniem prawa wchodzi zaś w grę, o ile zachodzą przyczyny, określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach (art. 145 ustawy z dnia 30.sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270), zwanej w dalszej części rozważań u.p.s.a. Po myśli art. 134 § 1 u.p.s.a. rozstrzygając daną sprawę, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach, prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 u.p.s.a.). Skarga jest zasadna. Analiza toku postępowania administracyjnego utwierdza w przekonaniu, iż zamiarem skarżącej od samego początku było uzyskanie świadczenia w większej wysokości, to jest z tytułu samotnego wychowania dziecka i utraty prawa do zasiłku dla bezrobotnych na skutek upływu ustawowego okresu jego pobierania. Świadczą o tym prezentaty na pierwotnym wniosku J. G. i data dostarczenia do urzędu zaświadczenia o okresie pobierania zasiłku dla bezrobotnych. Nie ulega w takiej sytuacji wątpliwości, iż urzędnik przyjmujący wniosek skarżącej miał świadomość tego, iż J. G. chce uzyskać świadczenie wyższe, zresztą w takim celu odesłał wnioskująca po stosowne dokumenty. Przyjmując wniosek urzędnik winien również sprawdzić poprawność jego wypełnienia, a jeżeli zauważyłby braki czy nie dokładności to miał możliwość wezwania wnioskującej do jego uzupełnienia. J. G. złożyła wszelkie dokumenty na możliwość uzyskania różnorakich świadczeń, a organ nie pouczył jej zgodnie z art. 9 k.p.a. o konieczności zachowania 30 dniowego terminu na złożenie wniosku korzystniejszego, mimo tego że miał taką możliwość i świadomość o jaki dodatek do zasiłku rodzinnego tak naprawdę chodzi wnioskującej. Przedstawiony przez skarżącą logiczny ciąg zdarzeń towarzyszący składaniu wniosku uzasadnia w ocenie Sądu twierdzenie, że skarżąca złożyła tak naprawdę wniosek o świadczenie korzystniejsze w formie ustnej, przed urzędnikiem odpowiedzialnym za jego rozpoznanie i to w terminie 30 dniowym przewidzianym na jego złożenie. Szeroko rozumiany obowiązek informowania i wyjaśniania stronom przez organ prowadzący postępowanie całokształtu okoliczności faktycznych i prawnych toczącej się sprawy wynika również wprost z art. 9 kpa, a uchybienie temu obowiązkowi podlega ocenie w kategorii podstawy uchylenia decyzji lub postanowienia wskazanej w art. 145 § 1 pkt 1 c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. ). Organy administracji stojąc na straży praworządności mają również obowiązek wszechstronnego wyjaśnienia okoliczności sprawy i w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzeć cały materiał dowodowy, czuwając nad tym aby strony uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa. Obowiązki te wynikają wprost a art. art. 7, 9 i 77 § 1 k.p.a. Powyższe wywody uprawniają do postawienia tezy, że zostały naruszone również zasady postępowania wyrażone art. art. 7 i 77 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego przez niewyjaśnienie okoliczności istotnych dla rozpoznania sprawy i nieuzasadnione zawężenie postępowania dowodowego przez faktyczne błędne proceduralnie działania organu, a tym samym nieustalenie prawidłowej intencji wniosku strony i nierozważenie całokształtu materiału dowodowego. Naruszenie powyższych zapisów kodeksu postępowania administracyjnego stanowi w ocenie Sądu takie naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na rozstrzygniecie w sprawie (art. 145 § 1 pkt. 1 ppkt. c u.p.s.a.), co musi skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji na podstawie art. 135 u.p.s.a. O wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji do czasu uprawomocnienia się wyroku orzeczono na podstawie przepisu art. 152 u.p.s.a. (Dz. U.Nr 153, poz. 1271 z późn. zm.) Mając powyższe na uwadze i na podstawie powołanych przepisów orzeczono jak w sentencji wyroku.