II SA/Łd 400/11

Dnia 13 maja 2011 roku Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi - Wydział II Agnieszka Grosińska po rozpoznaniu w dniu 13 maja 2011 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku M.M. o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M.M. i M.M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy dla inwestycji postanawia odmówić skarżącej przyznania prawa pomocy. AG II SA/Łd 400/11 U z a s a d n i e n i e M.M. wystąpiła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych w związku ze skargą na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy dla inwestycji. Jak wynika z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżąca pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z córką (29 lat). Córka skarżącej posiada dom o powierzchni 150 m kw., skarżąca - lokal handlowo – usługowy o powierzchni 30 m kw. Na majątek strony składa się również samochód osobowy marki P. Strona zadeklarowała osiąganie dochodów z tytułu renty oraz działalności gospodarczej w wysokości 2500 złotych. Córka skarżącej uzyskuje dochody z tytułu najmu części nieruchomości w kwocie 700 złotych, a do dnia 30 kwietnia otrzymywała również rentę w wysokości 540 złotych oraz. W uzasadnieniu skarżąca podała, że na poniesienie kosztu wpisu sądowego w wysokości 500 złotych nie pozwala jej sytuacja materialna. Z osiąganych dochodów spłaca bowiem zaciągnięte kredyty w wysokości 1050 złotych miesięcznie. Córka jest po przeszczepie nerki, ponosi comiesięczne wydatki na leczenie. W wykonaniu zarządzenia z dnia 27 kwietnia 2011 r., wydanego na podstawie art. 255 p.p.s.a., skarżąca została wezwana do nadesłania dodatkowych informacji, w tym dotyczących sytuacji majątkowej męża, odpisu zeznania podatkowego i wyciągów z rachunków bankowych za ostatnie 3 miesiące. W odpowiedzi na wezwanie skarżąca oświadczyła, że jej mąż opuścił rodzinę, zabierając ze sobą oszczędności, obecnie prowadzona jest sprawa o podział majątku i separację lub rozwód. Skarżąca załączyła kopię wyroku Sądu Rejonowego w Z. z dnia [...] o ustanowieniu rozdzielności majątkowej między małżonkami. Skarżąca nadesłała również kopię swojego zeznania podatkowego za rok 2010, z którego wynika, że w ubiegłym roku uzyskała dochody w kwocie 18.635,50 złotych, a także wyciągi z rachunku bankowego. Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) – dalej p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Jednocześnie ustawodawca w art. 246 § 1 p.p.s.a. uzależnił przyznanie prawa pomocy od wykazania przez stronę, że nie ma ona środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym) lub że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym). Prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, mającą na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. Stanowi ono realizację uprawnień wynikających z art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 6 Konwencji o ochronie prawa człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie w dniu 4 listopada 1950 r. (Dz.U. z 1993 roku, Nr 61, poz. 284 ze zm.). Wskazać jednak należy, iż prawo dostępu do sądu nie ma charakteru absolutnego i może być przedmiotem uzasadnionych prawnie ograniczeń. W przypadku, gdy dostęp jednostki do sądu jest ograniczony, czy to przez działanie prawa, czy faktycznie, ograniczenie tego prawa nie będzie sprzeczne ze wskazanymi wyżej przepisami Konstytucji i Konwencji, gdy ograniczenie dostępu do sądu nie narusza samej istoty tego prawa i gdy zmierza do realizacji uzasadnionego prawnie celu oraz gdy zachowana została rozsądna relacja proporcjonalności pomiędzy stosowanymi środkami a celem, do realizacji którego stosowane środki zmierzały. Stąd ograniczona ilość funduszy publicznych dostępna na udzielanie pomocy prawnej sprawia, że koniecznością systemu wymiaru sprawiedliwości jest przyjęcie procedury selekcji, a sposób, w jaki ta procedura funkcjonuje w poszczególnych sprawach, winien być pozbawiony arbitralności lub dysproporcjonalności i nie powinien rzutować na istotę prawa dostępu do sądu (por. wyrok Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z dnia 16 lipca 2002 roku w sprawie P., C. i S. vs. Wielka Brytania nr 56547/00, publ. Lex nr 75481). Przechodząc na grunt rozpoznawanej sprawy należy stwierdzić, że wniosek skarżącej nie zasługuje na uwzględnienie. Otóż przede wszystkim podkreślić należy, iż skarżąca wystąpiła z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Oznacza to, iż strona zobowiązana była do wykazania, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przedstawione przez stronę informacje nie dają jednak podstaw do twierdzenia, iż skarżącą zaliczyć można do kręgu osób, którym przypisać można stopień ubóstwa, warunkujący przyznanie prawa pomocy. Referendarz sądowy miał na uwadze przede wszystkim fakt, iż skarżąca wraz z córką na dzień składania skargi oraz otrzymania wezwania do uiszczenia wpisu sądowego uzyskiwały miesięczny dochód w wysokości 3.740 złotych. Skarżąca uzasadniała zaś brak możliwości uiszczenia wpisu sądowego w wysokości 500 złotych koniecznością spłaty kredytu, którego miesięczna rata wynosi 1.050 złotych oraz ponoszeniem stałych wydatków na leczenie. Odnosząc się do pierwszego z argumentów należy stwierdzić, że konieczność spłaty rat kredytowych nie stanowi podstawy do zwolnienia od kosztów sądowych. Ponoszenie tego rodzaju wydatków nie świadczy o trudnej sytuacji materialnej skarżącej. Przeciwnie, dobra sytuacja skarżącej znalazła potwierdzenie w fakcie udzielenia skarżącej kredytu przez instytucję bankową, co oznacza, że zdolność kredytowa (a więc i płatnicza) jest zadowalająca. Biorąc pod uwagę obecne realia, tj. konieczność spełnienia wysokich kryteriów majątkowych przy obliczaniu zdolności kredytowej, uzyskanie i korzystanie z kredytów wskazuje na płynność finansową strony. Ponadto sama okoliczność spłacania przez skarżącą kredytu nie przesądza o braku możliwości poniesienia kosztów postępowania. Nie zasługuje bowiem na akceptację pogląd, że zaciągnięcie kredytu przez stronę na okres kilku czy nawet kilkudziesięciu lat, skutkujące obowiązkiem uiszczania comiesięcznych rat, powoduje po stronie tej osoby powstanie prawa do odstąpienia od regulowania innych zobowiązań. Jeżeli zaś idzie o fakt comiesięcznego ponoszenia wydatków związanych z leczeniem, to strona nie przedstawiła choćby szacunkowej wartości tych wydatków. Powoduje to, że nie jest możliwa ocena wpływu tych wydatków na sytuację materialną strony, wobec czego argument ten nie może zostać uwzględniony. Analiza przedstawionych przez skarżącą wyciągów z rachunku bankowego wskazuje, iż strona ponosi wydatki, których charakter wskazuje, że nie znajduje się ona w trudnej sytuacji materialnej. Jako przykład służyć mogą znaczne wydatki na usługi telefonii komórkowej (w miesiącu lutym 122 i 138 złotych, w marcu – 105 i 81 złotych, w kwietniu – 99 i 72 złotych) czy abonamenty telewizji A. czy B. w kwocie 150,90 złotych. Podkreślenia wymaga, że powyższe wydatki nie mają charakteru wydatków koniecznych dla utrzymania rodziny, zatem strona winna była poczynić oszczędności w wydatkach w celu zgromadzenia środków na prowadzenie postępowania przed sądem administracyjnym. Wyjaśnienia wymaga, że dla oceny zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy nie tyle jest istotna wysokość ponoszonych przez stronę wydatków, co kwota wydatków uznawanych za niezbędne do zaspokojenia podstawowych potrzeb rodziny i zapewnienia jej prawidłowego funkcjonowania. Tymczasem analiza struktury wydatków, jakie zostały wskazane przez skarżącą (spłata kredytu) i jakie wynikają z operacji bankowych nie uzasadnia twierdzenia, iż były to wydatki, których ponoszeniu należy przyznać pierwszeństwo przed wydatkami związanymi z udziałem w postępowaniu przed sądem administracyjnym. Reasumując - strona dla wydatków związanych z postępowaniem sądowym jest w stanie znaleźć pokrycie w swych dochodach przez odpowiednie ograniczenie innych wydatków niebędących koniecznymi dla utrzymania oraz poczynienie oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Wobec powyższego, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w postanowieniu. AG