II SA/Łd 408/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Stępień po rozpoznaniu w dniu 26 października 2016 r. na posiedzeniu niejawnym zażalenia Z. G. i S. G. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 26 sierpnia 2016 r. o odrzuceniu sprzeciwu w sprawie ze skargi Z. G. i S. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego w sprawie ustalenia warunków zabudowy dla inwestycji p o s t a n a w i a: 1. uchylić postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 26 sierpnia 2016 r.; 2. utrzymać w mocy postanowienie Starszego referendarza sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi z dnia 13 lipca 2016 r. odmawiające przyznania prawa pomocy. a.bł. Postanowieniem z dnia 13 lipca 2016 r. Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi odmówił skarżącym Z. G. i S. G. przyznania prawa pomocy. Jak wynika ze zwrotnych potwierdzeń odbioru, odpis postanowienia z dnia 13 lipca 2016 r., skarżący odebrali w dniu 21 lipca 2016 r. W dniu 29 lipca 2016 r. (data stempla pocztowego na kopercie) skarżący złożyli sprzeciw, który postanowieniem z dnia 26 sierpnia 2016 r. sąd odrzucił wobec ustalenia, że został złożony po upływie terminu 7 dni od dnia doręczenia postanowienia co miało miejsce w dniu 21 lipca w 2016 r. W dniu 12 września 2016 r. skarżący wnieśli zażalenie wyjaśniając, iż sprzeciw nadali na poczcie w dniu 28 lipca 2016 r. Załączyli kserokopię potwierdzenia nadania sprzeciwu. Przy piśmie z dnia 12 października 2016 r., w odpowiedzi na wezwanie sądu, strona nadesłała do wglądu oryginał potwierdzenia nadania sprzeciwu w dniu 28 lipca 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 195 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm. - zwanej dalej p.p.s.a.) jeżeli zażalenie zarzuca nieważność postępowania lub jest oczywiście uzasadnione, wojewódzki sąd administracyjny, który wydał zaskarżone postanowienie, może na posiedzeniu niejawnym, nie przesyłając akt Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu, uchylić zaskarżone postanowienie i w miarę potrzeby sprawę rozpoznać na nowo. Od ponownie wydanego postanowienia przysługują środki odwoławcze na zasadach ogólnych. Uchylenie zaskarżonego postanowienia przez sąd pierwszej instancji jest możliwe tylko wtedy, gdy zażalenie jest oczywiście uzasadnione. W ocenie sądu, zażalenie wniesione przez Z. G. i S. G. ma taki charakter. Oddanie pisma w polskiej placówce pocztowej operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe albo placówce pocztowej operatora świadczącego pocztowe usługi powszechne w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej, Konfederacji Szwajcarskiej lub państwie członkowskim Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) - stronie umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym, albo polskim urzędzie konsularnym jest równoznaczne z wniesieniem go do sądu (art. 83 § 3 p.p.s.a.). Jak natomiast potwierdza oryginał nadania, sprzeciw skarżący złożyli w dniu 28 lipca 2016 r., bezsprzecznie z zachowaniem ustawowego terminu. Powyższe ustalenie w pełni uzasadniało orzeczenie w pkt 1 postanowienia stosownie do art. 195 § 2 p.p.s.a.. Przechodząc do sprzeciwu skarżących wyjaśnić należy, iż stosownie do art. 260 § 1 p.p.s.a., rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 p.p.s.a.). Zgodnie z treścią art. 243 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym (art. 245 § 1, 2 i 3 p.p.s.a.). Jednocześnie ustawodawca w art. 246 § 1 p.p.s.a. uzależnił przyznanie prawa pomocy od wykazania przez stronę, że nie ma ona środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym) lub że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym). Prawo pomocy jest instytucją stanowiącą wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony postępowania. Z tego względu przesłanki zastosowania tej instytucji winny być interpretowane w sposób ścisły. Udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony postępowania z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest obiektywnie niemożliwe. Należy zatem zauważyć, iż stosownie do powyższych przepisów, warunkiem przyznania prawa pomocy jest wykazanie przez stronę, iż występują przesłanki uzasadniające jej udzielenie. W przedmiotowej sprawie skarżący wystąpili z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Oznacza to, iż skarżący zobowiązani byli do wykazania, że nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Tymczasem przedstawione przez skarżących informacje o stanie rodzinnym, majątku i dochodach nie dają jednak żadnych podstaw do twierdzenia, iż skarżący nie mają środków na opłacenie kosztów sądowych. Skarżący wskazali we wniosku, iż źródłem utrzymania rodziny jest wyłącznie wynagrodzenie z umowy o pracę skarżącego w wysokości 2960zł, z której to kwoty ponoszą koszty utrzymania w wysokości około 150 zł miesięcznie, wydatki na zakup leków w wysokości około 150zł. Dodatkowo strona wskazała na obciążenia kredytowe w wysokości 1297zł i 69zł. Analizując sytuację finansową i rodzinną skarżących sąd doszedł do przekonania, iż skarżący mogą przeznaczyć na pokrycie kosztów sądowych część środków finansowych, jakimi dysponują, bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania rodziny. Uiszczenie kosztów sądowych, w sprawie zainicjowanej przez skarżących, nie doprowadzi do pozbawienia strony środków na pokrycie najbardziej podstawowych potrzeb takich jak wyżywienie, ubrania i wydatki na mieszkanie. Nie może stanowić argumentu za uwzględnieniem wniosku skarżących fakt spłaty zobowiązań kredytowych. W odniesieniu do tego rodzaju obciążeń wielokrotnie wypowiadały się sądy administracyjne podkreślając zgodnie, że zobowiązania cywilnoprawne (raty kredytu) nie mogą mieć pierwszeństwa przed kosztami postępowania sądowego. Podsumowując, prawo pomocy stanowi formę dofinansowania z budżetu państwa i winno ograniczać się do sytuacji, gdy zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, nieposiadającym majątku, bez stałego źródła dochodu, które nie są w stanie wygospodarować jakichkolwiek środków na poniesienie kosztów postępowania. W okolicznościach niniejszej sprawy w ocenie sądu trafnie ocenił Starszy referendarz sądowy, iż skarżący nie wykazali, że nie są w stanie ponieść kosztów sądowych, bez uszczerbku utrzymania koniecznego. Wobec powyższego sąd orzekł jak w pkt 2 postanowienia na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 243 § 1 i art. 260 § 1 – 3 p.p.s.a. a.bł.