II SA/Łd 41/16

WyrokWSA w Łodzi2016-03-18

Skład orzekający: Renata Kubot-Szustowska, Arkadiusz Blewązka, Sławomir Wojciechowski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy osobie sprawującej opiekę nad dorosłym niepełnosprawnym członkiem rodziny, u którego niepełnosprawność powstała po ukończeniu 18. roku życia, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, mimo wyroku Trybunału Konstytucyjnego stwierdzającego niezgodność z Konstytucją przepisu różnicującego prawo do świadczenia w zależności od daty powstania niepełnosprawności?
Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że mimo wyroku Trybunału Konstytucyjnego stwierdzającego niezgodność z Konstytucją art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych w zakresie różnicowania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego ze względu na moment powstania niepełnosprawności, przepis ten nie został wyeliminowany z obrotu prawnego. Trybunał Konstytucyjny nie uchylił przepisu, a jedynie wskazał na konieczność działań legislacyjnych. W obecnym stanie prawnym, przy braku zmiany legislacyjnej, świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, gdy niepełnosprawność powstała po ukończeniu przez podopiecznego 18. roku życia.
Stan faktyczny
Skarżący K.R. złożył wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad matką Z.R., u której stwierdzono znaczny stopień niepełnosprawności, jednak nie można było ustalić od kiedy niepełnosprawność istnieje, a ustalony stopień datuje się od 30 lipca 2010 r. Organy administracji odmówiły przyznania świadczenia, powołując się na art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, który uzależnia prawo do świadczenia od daty powstania niepełnosprawności. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego, w tym ignorowanie wyroku Trybunału Konstytucyjnego uznającego art. 17 ust. 1b za niezgodny z Konstytucją.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Dnia 18 marca 2016 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Renata Kubot-Szustowska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Arkadiusz Blewązka, Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski, Protokolant Pomocnik sekretarza Izabela Bielińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 marca 2016 roku sprawy ze skargi K. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę. LS Decyzją z dnia [...], nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz.U. z 2013r., poz. 267 ze zm.), powoływanej dalej jako "k.p.a." – oraz art. 2 pkt 2, art. 17 ust. 1 i 1b, art. 23 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jednolity Dz.U. z 2015r., poz. 114 ze zm.) – powoływanej dalej jako: "u.ś.r." – utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...], nr [...], odmawiającą przyznania K.R. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad Z.R. w okresie od 1 września 2015r. W uzasadnieniu decyzji Kolegium wskazało, że w dniu 2 września 2013r. K.R. złożył wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką Z.R.. Postanowieniem Prezydenta Miasta Ł. nr [...] z dnia [...] zawieszono postępowanie w sprawie ww. wniosku do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. odwołania strony od decyzji Prezydenta Miasta Ł. nr [...] z dnia [...] 2013r. W dniu 8 grudnia 2014r. K.R. złożył wniosek o podjęcie zawieszonego postępowania. Postanowieniem Prezydenta Miasta Ł. nr [...] z dnia [...] podjęto zawieszone postępowanie i decyzją Prezydenta Miasta Ł. nr [...] z dnia [...] odmówiono stronie prawa do wnioskowanego świadczenia. Od powyższej decyzji K.R. złożył odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł., które decyzją z dnia [...], nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. Ww. decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. K.R. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi. Następnie Kolegium wyjaśniło, że w dniu [...] K.R. złożył ponownie wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad Z.R. W dniu [...] postanowieniem Prezydenta Miasta Ł. nr [...], zawieszono postępowanie w sprawie ww. wniosku do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł.nr [...] z dnia [...]. W dniu 24 września 2015r. do siedziby organu wpłynął prawomocny odpis wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi sygn. akt: II SA/Łd 260/15 z dnia 16 czerwca 2015r. oddalający skargę K.R. Wobec powyższego podjęto zawieszone postępowanie w sprawie wniosku z dnia [...], a następnie decyzją z dnia [...], nr [...], organ I instancji odmówił przyznania stronie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad Z.R. w okresie od 1 września 2015r. Dalej organ odwoławczy, powołując się na treść art. 17 ust. 1 i 1a u.ś.r. wskazał katalog podmiotów uprawnionych do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego, natomiast przytaczając treść art. 17 ust. 1b u.ś. r. zwrócił uwagę na zależność między prawem do świadczenia pielęgnacyjnego a datą powstania niepełnosprawności. Następnie Kolegium wyjaśniło, że Miejski Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności przy Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej w Ł .orzeczeniem z dnia [...], wydanym na stałe zaliczył Z.R. do znacznego stopnia niepełnosprawności. Jednocześnie orzeczono, że nie da się ustalić od kiedy niepełnosprawność istnieje, natomiast ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 30 lipca 2010r. Kolegium podniosło, że w związku z faktem, iż ustawodawca do dnia wydania decyzji nie dokonał zmiany treści art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych nie jest możliwe przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad osobą niepełnosprawną, u której nie da się ustalić od kiedy istnieje niepełnosprawność. W tej sytuacji stwierdzić należy, iż w niniejszej sprawie nie został spełniony warunek, wynikający z art. 17 ust. 1b u.ś.r. skutkujący odmową przyznania K. R. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Jednocześnie organ II instancji odniósł się do treści wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014r. sygn. akt TK 38/13, mocą którego orzeczono, iż art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji. Jednakże Kolegium podniosło, że Trybunał Konstytucyjny podkreślił, że skutkiem wejścia w życie niniejszego wyroku nie jest ani uchylenie art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, ani uchylenie decyzji przyznających świadczenia, ani wykreowanie "prawa" do żądania świadczenia dla opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych, jeżeli niepełnosprawność podopiecznych nie powstała w okresie dzieciństwa. W ocenie Kolegium, taka konstrukcja wyroku nie skutkuje więc utratą mocy obowiązującej kwestionowanego przepisu ustawy, ani modyfikacją jego obecnego brzmienia. Poprawienie stanu prawnego w tym zakresie, jak podniesiono w uzasadnieniu wyroku TK, należy wyłącznie do ustawodawcy, który - biorąc pod uwagę skutki społeczne rozstrzygnięć podejmowanych w badanej sprawie - powinien tego dokonać bez zbędnej zwłoki. Tym samym, zdaniem Kolegium, skoro Trybunał w swoim orzeczeniu (zakresowym) wyraźnie zakomunikował, że skutkiem wyroku nie jest utrata mocy wiążącej art. 17 ust. 1b u.ś.r. - to należało przy weryfikacji prawa K. R. do świadczenia pielęgnacyjnego uwzględniać omawiany przepis. W ocenie organu odwoławczego, przeprowadzone postępowanie wykazało, iż w niniejszym przypadku nie została spełniona przesłanka, wynikająca z art. 17 ust. 1b u.ś.r., co skutkować musi odmową przyznania K.R. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad Z.R.. W związku z tym, iż decyzję organu I instancji nr [...] z dnia [...] przyznającą stronie prawo do zasiłku dla opiekuna uchylono od dnia [...], tj. od miesiąca zaprzestania wypłaty, niniejszą decyzją należało odmówić stronie prawo do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad Z.R. od dnia [...]. Na ostateczną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. skargę złożył K.R., zarzucając naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: - art. 6 k.p.a. przez arbitralną odmowę przyznania od 1 września 2015r. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką skarżącego nad matką Z.R., która legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, tj. bez uwzględnienia sentencji wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014r. w sprawie oznaczonej sygnaturą K 38/13, opublikowanej w Dz.U. z dnia 23 października 2014r., poz. 1443, w której podstawa prawna, tj. art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych zaskarżonej decyzji administracyjnej została uznana zakresowo za niezgodną z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP, gdyż wywołuje wobec grupy podmiotowej opiekunów osób niepełnosprawnych, do której należy skarżący, niekonstytucyjną dyskryminację, a nadto wraz z publikacją z dnia 22 stycznia 2015r. w Dz.U. poz. 114 obwieszczenia Marszałka Sejmu RP z 13 stycznia 2015r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu u.ś. r. został dodany do art. 17 ust. 1b przypis 20, którego Centrum Świadczeń Socjalnych w Ł., a za nim SKO w Ł. nie uwzględniło w zaskarżonej decyzji; - art. 7 i art. 8 k.p.a. przez ich niezastosowanie i wydanie zaskarżonej decyzji bez wzięcia pod uwagę interesu społecznego (skarżącego) i słusznego interesu obywateli (skarżącego) oraz w całkowitej sprzeczności z zasadą pogłębiania zaufania obywateli (skarżącego) do organów Państwa, - art. 107 § 1 k.p.a. w związku z art. 107 § 3 k.p.a. przez wskazanie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji na stronie 2 przytoczenia nieaktualnego brzmienia w u.ś.r. art. 17 ust. 1b (tj. przepisu prawa będącego podstawą prawną odmowy ustalenia praw do świadczenia pielęgnacyjnego), bowiem z pominięciem przypisu 20, dodanego do tego artykułu wraz z publikacją w dniu 22 stycznia 2015r. w Dz.U. poz. 114 obwieszczenia Marszałka Sejmu RP z 13 stycznia 2015r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu u.ś.r. Ponadto skarżący zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: - art. 2, art. 7, art. 8 ust. 1, art. 32 ust. 1 oraz art. 190 ust. 1 (w związku z art. art. 190 ust. 3) Konstytucji RP w związku z sentencją wyroku TK z dnia 21 października 2014r. w sprawie oznaczonej sygnaturą K 38/13, przez całkowite zignorowanie derogowania przepisu art. 17 ust. 1b u.ś.r. z dniem 23 października 2014r., co zostało potwierdzone przez ustawodawcę w dniu 22 stycznia 2015r. w Dz.U. poz. 114 z chwilą publikacji obwieszczenia Marszałka Sejmu RP z 13 stycznia 2015r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu u.ś.r.; - art. 17 ust. 1b u.ś.r. w związku z sentencją wyroku TK w sprawie o sygnaturze K 38/13 z dnia 21 października 2014r. oraz obwieszczeniem Marszałka Sejmu RP z dnia 13 stycznia 2015r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu u.ś.r, w szczególności przez dodanie do art. 17 ust. 1b ustawy przypisu 20, przez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie. Na tej podstawie skarżący wniósł o uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz poprzedzającą ją decyzję organu l instancji z dnia [...], znak: [...], o odmowie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad Z.R. w okresie od 1 września 2015 roku, na podstawie art. 17 ust. 1b u.ś.r., a także na mocy art. 153 p.p.s.a o zobowiązanie obu organów w Ł. do przyjęcia oceny prawnej sądu i wskazań co do dalszego postępowania w zastosowaniu przepisów u.ś.r. w zgodzie z sentencją wyroku TK z 21 października 2014r. ze sprawy K 38/13, tj. zobowiązanie organów do przyznania skarżącemu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w zgodzie z jego wnioskiem. Ewentualnie, gdyby tutejszy Sąd nie podzielił powyższej argumentacji prawnej skarżący wniósł o uchylenie decyzji Centrum Świadczeń Socjalnych w Ł. z dnia [...]., znak: [...], na mocy której organ l instancji na wniosek skarżącego uchylił z dniem [...]. swoją decyzję z dnia [...], nr [...], przyznającą skarżącemu prawo do zasiłku dla opiekuna, gdyż w ten sposób pozbawił skarżącego prawa nabytego do zasiłku dla opiekuna, aby następnie odmówić mu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, co skutkowało pozostawianiem skarżącego bez jakiegokolwiek prawa do świadczenia opiekuńczego, a stanowi o złamaniu przepisów postępowania administracyjnego zobowiązujących organy administracji do stania na straży, aby skarżący nie poniósł szkody w efekcie nieznajomości prawa. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. podtrzymało stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i w związku z tym wniosło o oddalenie skargi oraz o odrzucenie wniosku o uchylenie ostatecznej decyzji Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...], nr [...], w sprawie zasiłku dla opiekuna. Kolegium dodało, że fakt, iż ustawodawca określił różne wysokości świadczeń opiekuńczych, różne przesłanki ich nabycia, mimo pewnego ich podobieństwa, co do charakteru, nie oznacza, że dana osoba ma dowolną możliwość wybierania tego świadczenia, które w danym przypadku jest dla niej najkorzystniejsze, z pominięciem przesłanek ich nabycia. Na rozprawie w dniu 18 marca 2016r. skarżący przedłożył pismo MOPS w Sopocie dla potwierdzenia, że tenże organ przyznaje świadczenia pielęgnacyjne osobom, znajdującym się w podobnej do jego sytuacji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Zgodnie bowiem z treścią art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz.U. z 2014r., poz. 1647), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola wspomniana sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (§ 2). Sąd administracyjny, uwzględniając skargę, uchyla zaskarżony akt w całości albo części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa, dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub też inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jeżeli natomiast zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach - stwierdza nieważność orzeczenia w całości lub części. Stwierdzenie wydania rozstrzygnięcia z naruszeniem prawa wchodzi zaś w grę, o ile zachodzą przyczyny, określone w k.p.a. lub innych przepisach (art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity Dz.U. z 2012r., poz. 270 ze zm. zwanej w dalszej części rozważań p.p.s.a.). Po myśli art. 134 § 1 p.p.s.a., rozstrzygając daną sprawę, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach, prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.). Biorąc pod uwagę tak zakreśloną kognicję oraz przyczyny wzruszenia aktów organów administracji, Sąd nie stwierdził, by zaskarżona decyzja naruszała przepisy prawa w stopniu opisanym w powołanych wyżej przepisach. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji stanowią przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych. Orzekające w sprawie organy administracji zgodnie uznały, że wnioskowane świadczenie skarżącemu nie przysługuje z uwagi na brak spełnienia przesłanek z art. 17 ust. 1b u.ś.r., w myśl którego świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała: 1) nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub 2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia. Tymczasem z materiału dowodowego wynika, że matka skarżącego osiągnęła stopień niepełnosprawności uprawniający opiekuna do ubiegania się o ten rodzaj wsparcia w wieku 77 lat. W rozpoznawanej sprawie kluczowa jest odpowiedź na pytanie, czy i jaki wpływ na jej rozstrzygnięcie mają z jednej strony prawomocny wyrok tutejszego Sądu z dnia 16 czerwca 2015r., wydany w sprawie o sygn. akt II SA/Łd 260/15, z drugiej zaś wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014r., stwierdzający, że art. 17 ust. 1b u.ś.r. jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności (wyrok z dnia 21 października 2014r., sygn. akt K 38/13, publ. w OTK-A 2014/9/104, Dz.U.2014/1443, Dz.U.2014/1459). Jeśli zatem chodzi o prawomocny wyrok tutejszego Sądu z dnia 16 czerwca 2015r., w sprawie o sygn. akt II SA/Łd 260/15 to wskazać należy, że po myśli art. 153 p.p.s.a. pozostaje on wiążący dla Sądu rozstrzygającego przedmiotową skargę. Został on bowiem wydany w tej samej, w rozumieniu powołanego przepisu, sprawie. Jakkolwiek bowiem dotyczył on decyzji wydanych w następstwie rozpoznania wcześniejszego wniosku skarżącego o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, obejmował ten sam zakres przedmiotowy (świadczenie pielęgnacyjne, o którym orzekano na podstawie ustawy o świadczeniach rodzinnych) i podmiotowy. W motywach wyroku z dnia 16 czerwca 2015r. wskazano na brak możliwości skutecznego ubiegania się skarżącego o świadczenie pielęgnacyjne ze względu na otrzymywany przezeń zasiłek dla opiekuna, przyznany na podstawie ustawy z dnia 4 kwietnia 2014r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz.U. z 2014r., poz. 567). Jednocześnie Sąd nie odnosił się ani też nie analizował pozostałych przesłanek, uprawniających do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, ograniczając się do konstatacji, że zaistnienie przesłanki negatywnej (otrzymywanie zasiłku dla opiekuna) wyklucza przyznanie świadczenia. Tym samym też kwestia wpływu wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014r. na rozstrzygnięcie nie była przedmiotem oceny Sądu, wyrokującego w sprawie o sygn. akt II SA/Łd 260/15. Trybunał Konstytucyjny orzekł zaś o częściowej niekonstytucyjności wprowadzenia do ustawy o świadczeniach rodzinnych kryterium wieku powstania niepełnosprawności, jako przesłanki uzależniającej uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego. Zakwestionowana przez Trybunał regulacja stworzyła sytuację, w której doszło do, nie dającego się racjonalnie uzasadnić, zróżnicowania sytuacji prawnej opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych w zależności od tego, kiedy owa niepełnosprawność powstała. W świetle art. 17 u.ś.r. opiekun niepełnosprawnej osoby dorosłej (nie tylko dorosłego dziecka) może się ubiegać o świadczenie pielęgnacyjne, ale tylko wówczas, gdy niepełnosprawność podopiecznego powstała przed ukończeniem 18. lub 25. roku życia. W innym przypadku prawo do świadczenia pielęgnacyjnego mu nie przysługuje. Zatem w obecnym stanie prawnym opiekun dorosłej osoby niepełnosprawnej może zostać: a) beneficjentem świadczenia pielęgnacyjnego, jeżeli niepełnosprawność podopiecznego powstała przed ukończeniem 18 lub 25 lat; wówczas kryterium dochodowe nie istnieje, b) beneficjentem specjalnego zasiłku opiekuńczego, jeżeli niepełnosprawność powstała później niż wskazano to w punkcie a), ale warunkiem jest nieprzekroczenie kryterium dochodowego, nadto zasiłek ten jest znacząco niższy, niż świadczenie pielęgnacyjne; c) osobą pozbawioną prawa do pomocy ze strony Państwa, jeżeli niepełnosprawność podopiecznego, w tym także gdy jest nim dorosłe dziecko, powstała po ukończeniu 18. lub 25 lat, zaś dochody rodziny przekraczają kryterium dochodowe. Zróżnicowanie sytuacji prawnej opiekuna w zależności od daty powstania niepełnosprawności podopiecznego nie zyskuje aprobaty. W ocenie Trybunału Konstytucyjnego ustawodawca powinien w jednakowy sposób kształtować sytuację prawną osób będących opiekunami dorosłych niepełnosprawnych. Za konstytucyjnie usprawiedliwione Trybunał uznał natomiast odmienne uregulowanie sytuacji prawnej (kryterium nabywania uprawnień) w stosunku do opiekunów niepełnosprawnych dzieci. Stan faktyczny rozpoznawanej sprawy takiej sytuacji jednak nie dotyczy, chodzi bowiem o opiekę nad matką skarżącego, u której niepełnosprawność uprawniająca do pomocy Państwa powstała po 77 roku życia. Dlatego też istotne znaczenie ma zakresowość wskazanego wyroku w sprawie K 38/13, jak i wywody przedstawione w uzasadnieniu. Niezależnie od powyższych uwag należy przyznać rację organowi odwoławczemu, że Trybunał Konstytucyjny swoim orzeczeniem nie wyeliminował wadliwego przepisu, pozostawiając jego zmianę ustawodawcy. Co więcej, na co trafnie zwrócił uwagę organ, w motywach orzeczenia Trybunał Konstytucyjny podkreślił, że stwierdzenie niekonstytucyjności w tym przypadku nie kreuje prawa do żądania świadczenia dla opiekunów niepełnosprawnych osób dorosłych, jeżeli niepełnosprawność podopiecznych nie powstała w okresie dzieciństwa. Tak dokonane przez Trybunał wyjaśnienie zakresowości powołanego orzeczenia przesądza o zasadności rozstrzygnięć organów w niniejszej sprawie. Trybunał wskazał na konieczność podjęcia działań legislacyjnych, które doprowadzą do przywrócenia równego traktowania opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych. W obecnej sytuacji prawnej skarżący mógłby jedynie ubiegać się o specjalny zasiłek opiekuńczy (art. 16a u.ś.r.), ten jednakże uzależniony jest od spełnienia kryterium dochodowego. Jego zastosowanie Trybunał Konstytucyjny uznał za usprawiedliwione i prawnie uzasadnione tym samym orzeczeniem w sprawie K 38/13. Z powyższego wynika, że w obecnym stanie prawnym prawo do świadczenia pielęgnacyjnego skarżącemu nie przysługuje, gdyż nie pozwala na to brzmienie art. 17 ust.1b u.ś.r., zaś Trybunał Konstytucyjny powyższego przepisu nie wyeliminował z obrotu prawnego. Podnoszone przez skarżącego zarzuty z tym związane zasadzają się na odmiennym rozumieniu skutków zakresowego wyroku Trybunału, które wszakże pozostaje w kolizji z przywołanymi wyżej wywodami samego Trybunału, zawartymi w motywach wyroku. Przypisy uczynione w tekście jednolitym ustawy o świadczeniach rodzinnych nie mają zaś waloru prawotwórczego. Organ nie mógł zatem naruszyć ich w procesie stosowania prawa. Nie są także zasadne zarzuty naruszenia przepisów postępowania, bowiem postępowanie wyjaśniające zostało przez organy przeprowadzone w sposób prawidłowy, w zakresie umożliwiającym podjęcie rozstrzygnięcia. Wydane w sprawie orzeczenia zostały zaś w sposób prawidłowy, zgodny z treścią art. 107 § 3 k.p.a., uzasadnione. Kwestia natomiast rozbieżności w stosowaniu przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych przez różne organy na terenie kraju, nie ma wpływu na ocenę prawną zaskarżonej decyzji. Wskazuje zaś na pilną potrzebę interwencji ustawodawczej celem ujednolicenia praktyki, odbieranej przez licznych beneficjentów jako dyskryminująca. Biorąc pod uwagę powyższe, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzeczono o oddaleniu skargi jako bezzasadnej. Alternatywny wniosek skargi o uchylenie decyzji "CŚS z Ł .z dnia [...]2015r. (...)", uchylającej decyzję o przyznaniu skarżącemu zasiłku dla opiekuna nie mógł zaś być przedmiotem oceny z uwagi na wskazany wyżej zakres kognicji sądu administracyjnego. Rozstrzygnięcie w tym zakresie nie dotyczyło bowiem kontrolowanego postępowania. IB

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło