II SA/Łd 413/02

Dnia 8 lipca 2004 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grzegorz Szkudlarek (spr.), Sędziowie : Sędzia NSA Ewa Markiewicz, Sędzia NSA Anna Stępień, Protokolant: sekretarz sądowy Arkadiusz Widawski, po rozpoznaniu w dniu 8 lipca 2004 roku na rozprawie przy udziale - sprawy ze skargi M. K. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego oddala skargę. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł. decyzją z dnia [...] Nr [...] (znak:[...]) utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w P. z dnia [...] Nr [...] (znak: [...] ) w przedmiocie nakazania M. K., współwłaścicielowi nieruchomości położonej przy ul. A 79 b w P. wykonania rozbiórki samowolnie wybudowanego zbiornika na nieczystości ciekłe, o konstrukcji stalowej o pojemności ok. 10.000 l i uporządkowania terenu po rozbiórce. W uzasadnieniu decyzji z dnia [...] organ wyjaśnił, iż w trakcie oględzin przeprowadzonych w dniu [...] na nieruchomości stanowiącej współwłasność m. in. M. K. stwierdzono, że został wykonany zbiornik o konstrukcji stalowej na nieczystości ciekłe. Zgodnie z oświadczeniem inwestora zbiornik wykonano ok. 2 lat temu. W trakcie kontroli inwestor nie okazał pozwolenia na budowę, które w przedmiotowej sprawie jest wymagane na podstawie art. 28 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2000 r. Nr 106, poz. 1126). Stwierdzono również, że wybudowanie zbiornika nastąpiło z naruszeniem przepisu § 36 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia 14 grudnia 1994 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 1995 r. Nr 10, poz. 46 ze zm.), ponieważ odległość pokryw lub wylotów wentylacji od okien zewnętrznych do pomieszczeń na pobyt ludzi powinna wynosić 15 m. W tak ustalonym stanie faktycznym i prawnym organ był zobowiązany do wydania decyzji na podstawie art. 48 prawa budowlanego, czyli wydania nakazu rozbiórki obiektu. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł., po rozpatrzeniu odwołania M. K., decyzją z dnia [...] utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. W uzasadnieniu, uzupełniając rozważania organu nadzoru budowlanego szczebla powiatowego dodał jedynie, iż ustawodawca w unormowaniu art. 48 prawa budowlanego ustanowił sankcję wobec ewidentnych przykładów samowoli budowlanej, co miało miejsce w stanie faktycznym sprawy. Skoro inwestor zrealizował obiekt bez pozwolenia na budowę, organ był zobowiązany do nakazania jego rozbiórki. Ustosunkowując się do argumentów odwołania, organ wyjaśnił, iż respektując przepisy ustawy o utrzymaniu czystości i porządku, właściciel nie może łamać jednocześnie przepisów innej ustawy - Prawo budowlane. Podnoszone w odwołaniu kwestie dotyczące współwłasności nieruchomości i wynikających stąd nieporozumień, nie należą do właściwości organów nadzoru budowlanego. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego M. K. wniósł o uchylenie decyzji zarzucając naruszenie prawa materialnego i proceduralnego bądź o stwierdzenie nieważności decyzji albowiem została ona wydana z rażącym naruszeniem prawa. W motywach podał, iż organ dopuścił się rażącego naruszenia prawa, bowiem w żaden sposób nie wykazał, że przeprowadził postępowanie dowodowe, następnie analizę stanu faktycznego i subsumcję pod przepis, z którego wynikałoby, że zbiornik jest objęty regulacją art. 29 i 30 prawa budowlanego. Wykazano jedynie, że przeprowadzono wizję lokalną i stwierdzono istnienie zbiornika. W toku postępowania w żaden sposób nie udowodniono, że stan faktyczny sprawy kwalifikuje się do określenia samowoli budowlanej. Uzasadnienie kwestionowanej decyzji nie potwierdza aby organ wypełnił swoje obowiązki w zakresie prawidłowości wydania decyzji. Rozstrzygnięcie w sprawie zostało wydane bez podstawy prawnej, gdyż nie można, zdaniem skarżącego, inaczej określić sytuacji, w której organ nie wykazał, iż zostały naruszone przepisy art. 29 i 30 prawa budowlanego. Przepisy te powinny zostać wymienione jako podstawa prawna decyzji, jeżeli organ doszedł do przekonania, że popełniono samowolę budowlaną. Ponadto ustawa z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków zobowiązuje do posiadania instalacji / urządzeń służących do przeciwdziałania przedostawaniu się ścieków ciekłych do gruntów. W odpowiedzi na skargę strona przeciwna wniosła o jej oddalenie. Ustosunkowując się do tez skargi organ wyjaśnił, iż budowa zbiornika na nieczystości płynne wymaga uzyskania pozwolenia na budowę, ponieważ zbiornik, stosownie do treści art. 3 pkt 3 prawa budowlanego jest obiektem, który nie jest budynkiem lub obiektem małej architektury. Wszelkie budowle, zgodnie z unormowaniem art. 28 prawa budowlanego, wymagają uzyskania pozwolenia na budowę. Wyjątkiem jest sytuacja określona w art. 29 prawa budowlanego, gdzie ustawodawca nie wymienił szamba. Przede wszystkim jednak organ nadzoru budowlanego był zobowiązany wydać nakaz rozbiórki stosownie do przepisu art. 48 prawa budowlanego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Zgodnie z treścią art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), Sądy administracyjne sprawują w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej. Oznacza to, iż Sąd bada legalność zaskarżonej decyzji pod kątem jej zgodności z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Stosownie do art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w razie nieuwzględnienia skargi Sąd skargę oddala. W ocenie składu orzekającego, organ prowadzący postępowanie nie naruszył unormowania prawa materialnego ani reguł procedury administracyjnej, co mogłoby uzasadniać uwzględnienie skargi i uchylenie kontestowanego aktu. W stanie faktycznym sprawy organ stwierdził istnienie na działce zbiornika na nieczystości ciekłe. Przeprowadzone postępowanie wykazało popełnienie samowoli budowlanej, bowiem inwestor nie uzyskał pozwolenia na budowę, ani nie dokonał zgłoszenia stosownie do przepisów ustawy prawo budowlane. W tak ustalonych okolicznościach organ I instancji decyzją z dnia [...] nakazał rozbiórkę zbiornika i uporządkowanie terenu. Organ odwoławczy decyzją z dnia [...] utrzymał w mocy to rozstrzygnięcie. Materialno – prawną podstawę rozstrzygnięcia w sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2000 r. Nr 106, poz. 1126 ze zm.). Po myśli unormowania art. 48 w/w ustawy właściwy organ nakazuje, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę albo zgłoszenia, bądź też pomimo wniesienia sprzeciwu przez właściwy organ. Zgodnie z treścią art. 28 prawa budowlanego, roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę, z zastrzeżeniem art. 29 i 30, gdzie wymienione zostały sytuacje, w których roboty budowlane można rozpocząć po zgłoszeniu właściwemu organowi. W celu zlikwidowania samowoli budowlanej ustawodawca przyjął w art. 48 prawa budowlanego drastyczne rozwiązanie, zobowiązujące organ nadzoru budowlanego do nakazania rozbiórki obiektu budowlanego. Regulacja prawna w tym przypadku jest szczególnie bezwzględna, nie dopuszcza bowiem stosowania jakichkolwiek "łagodzących" okoliczności, uwzględniania nawet oczywistych racji strony. W polskim prawie podstawą każdego rozstrzygnięcia w sprawach dotyczących praw i obowiązków obywateli jest dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, dające możliwość praworządnego załatwienia sprawy. Zasada ta jest jedną z głównych reguł postępowania administracyjnego i została wyrażona w treści art. 7 kpa. Unormowanie art. 48 prawa budowlanego przewiduje jednakże odejście od wskazanej zasady, gdyż zastosowanie sankcji w postaci nakazu rozbiórki uzależnione jest jedynie od stwierdzenia braku pozwolenia na budowę, zgłoszenia właściwemu organowi bądź nieuwzględnienia sprzeciwu. Organ powinien poczynić ustalenia na okoliczność tego czy wybudowanie obiektu stanowi samowolę budowlaną. W sposób szczególny podkreślić należy, iż o konieczności rozbiórki decyduje konkretny przepis prawa, a nie uznanie organu nadzoru budowlanego. Ustawa prawo budowlane nie zna instytucji legalizacji samowoli budowlanej. Brak znajomości prawa bądź niemożliwość lub trudności z uzyskaniem pozwolenia na budowę nie może być usprawiedliwieniem samowoli budowlanej. Podobnie aspekty społeczne i trudna sytuacja rodzinna nie mogą sankcjonować działania niezgodnego z porządkiem prawnym. Tezy powyższe znalazły potwierdzenie w orzecznictwie (por. wyrok NSA z dnia 9 maja 2000 r., IV SA 418/98, LEX Nr 77639; wyrok NSA z dnia 17 kwietnia 2000 r., IV SA 394/98, OSP 2001/7-8/107; wyrok NSA z dnia 14 października 1999 r., IV SA 1625/97, LEX Nr 47796; wyrok NSA z dnia 13 maja 1999 r., IV SA 664/97, LEX Nr 47281; wyrok NSA z dnia 30 kwietnia 1999 r., IV SA 1851/96, LEX Nr 47196; wyrok NSA z dnia 28 kwietnia 1999 r., IV SA 1229/96, LEX Nr 47188; wyrok NSA z dnia 14 kwietnia 1999 r., IV SA 987/96, LEX Nr 47178) i doktrynie (por. J. Siegień Prawo budowlane Komentarz, Warszawa 2001, str. 241 - 247; L. Bar, E. Radziszewski Kodeks Budowlany Komentarz, Warszawa 1999, str. 124 - 128). Ustosunkowując się do argumentów podniesionych w skardze, wyjaśnić należy, iż w przedmiotowej sprawie nie doszło do naruszenia reguł postępowania administracyjnego w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Tylko bowiem takie stwierdzenie uzasadniałoby uchylenie kontestowanych decyzji. W tak ustalonym stanie Sąd, na podstawie art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę oddalił.