II SA/Łd 414/25

Dnia 28 października 2025 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Agata Sobieszek-Krzywicka Sędziowie: Sędzia WSA Arkadiusz Blewązka (spr.) Asesor WSA Beata Czyżewska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 28 października 2025 roku sprawy ze skargi T. J. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia 15 kwietnia 2025 r. nr SKO.4114.46.2025 w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania 1. oddala skargę; 2. przyznaje i nakazuje wypłacić z funduszu Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi adwokat I. K. prowadzącej Kancelarię Adwokacką w Ł. przy ulicy [...] kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych powiększoną o podatek od towarów i usług tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu. MR Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi postanowieniem z dnia 15 kwietnia 2025 r., nr SKO.4114.46.2025 - na podstawie art. 134 w związku z art. 16, art. 104 § 1 i art. 107 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U.2024.572), dalej jako "k.p.a." - stwierdziło niedopuszczalność odwołania T.J. od informacji Centrum Świadczeń Socjalnych w Łodzi z dnia 15 listopada 2022 r. o pozostawieniu bez rozpatrzenia wniosku T.J. z dnia 29 września 2022 r. o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad J.J.. Jak wynika z akt administracyjnych, w dniu 29 września 2022 r. T.J. złożył wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad matką - J.J.. Pismem z dnia 5 października 2022 r. organ wezwał wnioskodawcę do dostarczenia wszystkich orzeczeń dotyczących niepełnosprawności matki, dokumentujących powstanie niepełnosprawności, w terminie 14 dni od daty otrzymania wezwania, pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpatrzenia. Wezwanie zostało odebrane w dniu 14 października 2022 r., a termin przedłożenia dokumentów minął bezskutecznie z dniem 28 października 2022 r. W związku z powyższym Centrum Świadczeń Socjalnych w Łodzi przedmiotowy wniosek pozostawiło bez rozpoznania, o czym poinformowało wnioskodawcę pismem z dnia 15 listopada 2022 r. W dniu 24 listopada 2022 r. T.J. złożył w Centrum Świadczeń Socjalnych w Łodzi pismo zatytułowane "odwołanie" od pisma Centrum Świadczeń Socjalnych w Łodzi z dnia 15 listopada 2022 r. informującego o pozostawieniu sprawy bez rozstrzygnięcia. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi postanowieniem z dnia 2 stycznia 2023 r., nr SKO.4114.623.2022 stwierdziło niedopuszczalność odwołania z przyczyn przedmiotowych, ponieważ nie jest decyzją administracyjną ww. pismo Centrum Świadczeń Socjalnych w Łodzi z dnia 15 listopada 2022 r. W dniu 3 kwietnia 2025 r. T.J. ponownie złożył, kierowane do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi, pismo zatytułowane "Odwołanie" od pisma Centrum Świadczeń Socjalnych w Łodzi z dnia 15 listopada 2022 r. informującego o pozostawieniu sprawy bez rozstrzygnięcia. W tak ustalonym stanie sprawy Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi wskazanym na wstępie postanowieniem z dnia 15 kwietnia 2025 r. stwierdziło niedopuszczalność odwołania T.J. od pisma Centrum Świadczeń Socjalnych w Łodzi z dnia 15 listopada 2022 r. informującego o pozostawieniu bez rozpatrzenia wniosku o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad matką. W motywach rozstrzygnięcia organ opisał dotychczasowy przebieg postępowania i cytując treść art. 134 k.p.a. wyjaśnił, że niedopuszczalność odwołania może wynikać z przyczyn o charakterze przedmiotowym i podmiotowym. Wśród tych pierwszych jako klasyczny przykład wymienia się sytuację, gdy brak jest przedmiotu zaskarżenia, w szczególności gdy czynność organu administracji publicznej nie jest decyzją administracyjną lub wyczerpanie przysługujących środków odwoławczych. Od decyzji wydanej w pierwszej instancji służy stronie odwołanie tylko do jednej instancji (art. 127 § 1 k.p.a.). Odwołanie jest środkiem zmierzającym do kontroli decyzji wydawanych przez organ I instancji w postępowaniu administracyjnym. Warunkiem koniecznym wniesienia odwołania i rozpatrzenia go przez organ odwoławczy jest zatem wydanie przez organ I instancji decyzji administracyjnej. Nie każdy jednak akt administracyjny będzie uznany za decyzję administracyjną w rozumieniu k.p.a. Decyzjami nazwane będą tylko te akty, które wydawane są w trybie k.p.a. i odpowiadają wymogom co do ich formy, określonym w art. 107 § 1 k.p.a. Następnie Kolegium wskazując na treść art. 107 § 1 k.p.a. dostrzegło, że postanowieniem z dnia 2 stycznia 2023 r., nr SKO.4114.623.2022 stwierdziło niedopuszczalność odwołania z przyczyn przedmiotowych, ponieważ pismo Centrum Świadczeń Socjalnych w Łodzi z dnia 15 listopada 2022 r. nie jest decyzją administracyjną, a zatem tok postępowania został w sprawie już wyczerpany. Zasada trwałości decyzji (w niniejszej sprawie: postanowienia) zawarta w art. 16 k.p.a. sprzeciwia się powtórnemu prowadzeniu postępowania w sprawie już rozstrzygniętej decyzją ostateczną (w sprawie: ostatecznym postanowieniem). Jak wyjaśniło Kolegium, dopóki orzeczenie rozstrzygające w sposób ostateczny sprawę funkcjonuje w obrocie prawnym, a jest nim ostateczne postanowienie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi z dnia 2 stycznia 2023 r., nr SKO.4114.623.2022, kolejne postępowanie dotyczące tej samej materii jest w oczywisty sposób niedopuszczalne. Odnosząc się do treści odwołania Kolegium, cytując treść art. 37 k.p.a., wyjaśniło, że z bezczynnością organu mamy do czynienia wówczas, gdy w przewidzianym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie lub co prawda prowadził postępowanie, ale pomimo ustawowego obowiązku, nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął w terminie stosownej czynności. Ponaglenie wnosi się do organu wyższego stopnia za pośrednictwem organu prowadzącego postępowanie (art. 37 § 3 pkt 1 k.p.a.). Tak więc odwołanie jest niedopuszczalne z przyczyn przedmiotowych, bowiem T.J. ponownie złożył odwołanie od pisma Centrum Świadczeń Socjalnych w Łodzi z dnia 15 listopada 2022 r. informującego o pozostawieniu bez rozpatrzenia wniosku o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, które było już przedmiotem rozpatrzenia przez Kolegium, a ponadto powyższe pismo nie jest decyzją administracyjną. W skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skardze T.J. wyjaśnił, że nie odpowiedział na wezwanie do dostarczenia dokumentacji wskazującej na powstanie niepełnosprawności matki, bowiem wówczas nie był świadomy, że jest to żądanie niezgodne z prawem. Niepełnosprawność matki powstała przed 1993 r., a decyzją ZUS z 1993 r. matka została uznana za osobę niepełnosprawną i przyznano jej rentę inwalidzką. Cały czas matka pracowała, ale kryzys, który miał miejsce w 2017 r. poskutkował tym, że na mocy decyzji z dnia 11 marca 2017 r. przyznano matce usługi opiekuńcze w wymiarze 2 dni w tygodniu. Po kolejnym kryzysie w 2020 r., gdy usługi opiekuńcze były niewystarczające, skarżący wrócił z zagranicy żeby zająć się matką. W późniejszym czasie nastąpił gwałtowny postęp chorób, co unieruchomiło matkę i przestała sobie radzić nawet z najprostszymi czynnościami. Decyzją Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Ł. z dnia [...] września 2022 r. matka została zaliczona do znacznego stopnia niepełnosprawności i wymaga opieki osób trzecich. Rodzina mieszka w starej kamienicy, więc ma bardzo trudne warunki. Skarżący nie może zostawić matki samej, szczególnie zimą, kiedy trzeba palić w piecu. Rodzina utrzymuje się z niskiej emerytury matki, jest zadłużona, a skarżący nie może zapewnić warunków jakich wymaga osoba chora. Matka skarżącego wystąpiła o świadczenie wspierające i decyzją z dnia 14 czerwca 2024 r. ustalono jej poziom 70 punktów, świadczenie to może być wypłacane dopiero od 2026 r. Jednak suma ta niewiele zmieni warunki materialne rodziny, dlatego matka jest w stanie zrezygnować z tego świadczenia na rzecz świadczenia pielęgnacyjnego. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumenty zaprezentowane w motywach kwestionowanego rozstrzygnięcia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem kontroli sądowej jest postanowienie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi z dnia 15 kwietnia 2025 r. stwierdzające niedopuszczalność odwołania skarżącego od pisma Centrum Świadczeń Socjalnych w Łodzi z dnia 15 listopada 2022 r. informującego o pozostawieniu bez rozpatrzenia jego wniosku o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad matką. Obowiązkiem organu odwoławczego na wstępnym etapie postępowania odwoławczego (tj. przed merytorycznym rozpoznaniem odwołania) jest ocena czy odwołanie jest dopuszczalne, a następnie, czy strona zachowała termin do jego wniesienia, czy odwołanie nie jest obarczone brakami. Organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania, postanowienie w tej sprawie jest ostateczne (art. 134 k.p.a.). Na tle przepisu art. 134 k.p.a. wyróżnia się dwie kategorie przyczyn niedopuszczalności odwołania - przedmiotowe i podmiotowe. Przyczyny przedmiotowe obejmują przypadki braku przedmiotu zaskarżenia oraz przypadki braku możliwości zaskarżenia decyzji w toku instancji. Odwołanie nie służy od decyzji, która nie weszła do obrotu prawnego lub gdy czynność organu administracji państwowej nie jest decyzją administracyjną, a stanowi np. czynność materialno-techniczną. Co istotne, merytoryczne rozpatrzenie środka zaskarżenia zamiast wydania postanowienia o stwierdzeniu niedopuszczalności zażalenia (art. 134 w związku z art. 144 k.p.a.) prowadzi do wydania postanowienia dotkniętego wadą nieważności (art. 156 § 1 pkt 2 w związku z art. 126 k.p.a.). W niniejszej sprawie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w sposób prawidłowy oceniło, że zaistniała niedopuszczalność odwołania o charakterze przedmiotowym. Co istotne, skarżący już raz - w dniu 24 listopada 2022 r. - złożył odwołanie od pisma Centrum Świadczeń Socjalnych w Łodzi z dnia 15 listopada 2022 r. informującego o pozostawieniu bez rozpatrzenia jego wniosku o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad matką. W odpowiedzi na powyższe, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi postanowieniem z dnia 2 stycznia 2023 r., nr SKO.4114.623.2022 stwierdziło niedopuszczalność tegoż odwołania z przyczyn przedmiotowych argumentując, że przywołane wcześniej pismo Centrum Świadczeń Socjalnych w Łodzi nie jest decyzją administracyjną. Z tego powodu, kolejne odwołanie, tym razem złożone 3 kwietnia 2025 r., od tego samego pisma Centrum Świadczeń Socjalnych w Łodzi z dnia 15 listopada 2022 r. jest niedopuszczalne bowiem sprawa odwołania od tegoż pisma została już w sposób ostateczny rozstrzygnięta. Końcowo odnosząc się do zarzutów skargi należy poczynić zastrzeżenie co do zakresu kontroli sądowej. W myśl art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2024.935 ze zm.), dalej jako: "p.p.s.a.", sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a (który nie znajduje zastosowania w niniejszym przypadku). Nakaz "rozstrzygnięcia w granicach danej sprawy", oznacza, że Sąd nie może uczynić przedmiotem oceny innej sprawy administracyjnej, niż ta w której wniesiono skargę. Mając to na uwadze zaakcentować należy, że przedmiotem skargi jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi stwierdzające niedopuszczalność odwołania, a zatem ocenie poddawana jest jedynie prawidłowość stanowiska zakładającego, że zaistniała przeszkoda do rozpatrzenia wniesionego środka zaskarżenia. Tym samym, poza zakresem niniejszego postępowania są wszelkie kwestie podniesione w treści skargi, a związane z zasadnością pozostawienia bez rozpoznania wniosku skarżącego o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, a także - jak wskazuje skarżący - nieuprawnionego żądania dostarczenia dokumentu potwierdzającego, że niepełnosprawność matki powstała przed 18. rokiem życia. Bez wpływu na rozstrzygnięcie w sprawie pozostają także kwestie związane z przyznaniem i ewentualną wysokością świadczenia wspierającego. Z powyższych powodów Sąd oddalił skargę w całości na podstawie art. 151 p.p.s.a. dc