II SA/Łd 419/11

Dnia 6 lipca 2011 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Czesława Nowak-Kolczyńska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Jolanta Rosińska Sędzia WSA Renata Kubot-Szustowska Protokolant asystent sędziego Agnieszka Gortych-Ratajczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 lipca 2011 roku sprawy ze skargi J. F. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] znak: [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się niniejszego wyroku. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. decyzją z dnia [...] roku, Nr [...], po rozpoznaniu odwołania J. F. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] roku, Nr [...]. Jak wynika z dokumentów załączonych do akt administracyjnych, Prezydent Miasta Ł. decyzją z dnia [...] roku, ustalił dla J. F. od dnia 1 grudnia 2010 roku miesięczną opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej w wysokości 70% dochodu netto, tj. w kwocie 2.071,17 zł. Po rozpoznaniu odwołania J. F., Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję I instancji. W motywach rozstrzygnięcia organ opisał dotychczasowy przebieg postępowania wskazując, iż zgodnie z art. 87 ust. 8 ustawy z dnia 13 listopada 2003 roku o dochodach jednostek samorządu terytorialnego (Dz. U. z 2003 roku Nr 203, poz. 1966 ze zm.), osoby przyjęte do domu pomocy społecznej przed dniem 1 stycznia 2004 roku oraz osoby posiadające skierowania do domu pomocy społecznej wydane przed dniem 1 stycznia 2004 roku, ponoszą odpłatność na zasadach określonych w ustawie z dnia 29 listopada 1990 roku o pomocy społecznej (Dz. U. z 1998 roku Nr 64, poz. 414 ze zm.). W związku z uzyskaniem przez dom pomocy społecznej, w którym przebywa odwołujący się, zezwolenia stałego Wojewody na prowadzenie domu, konieczne stało się ponowne wydanie decyzji ustalającej odpłatności za pobyt w domu mieszkańców umieszczonych na podstawie tzw. starych zasad. Zgodnie z regulacją art. 35 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 listopada 1990 roku o pomocy społecznej, miesięczną opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej ustala się w wysokości odpowiadającej 200% kryterium dochodowego dla osoby samotnie gospodarującej, nie więcej jednak niż 70% dochodu dla osoby dorosłej skierowanej do domu. Po spełnieniu przez dom standardów określonych w Rozporządzeniu Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 19 października 2005 roku, zastosowanie znajduje przepis art. 35 ust. 3 ustawy z dnia 29 listopada 1990 roku o pomocy społecznej, który stanowi, iż opłata o której mowa w art. 35 ust. 1 pkt 1 zostaje podwyższona do pełnego kosztu utrzymania, nie więcej jednak niż 70% dochodu osoby. Jak wskazał organ odwoławczy, odwołujący się otrzymuje świadczenie emerytalne z ZUS w wysokości 2.958,81 zł (netto). W tej sytuacji 70% dochodu strony wynosi 2.071,17 zł i od dnia 1 grudnia 2010 roku kwota ta stanowi opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej. W ocenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego, ustawodawca wyraźnie określił warunki odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej. Organ uznał, iż decyzja I instancji jest prawidłowa i odpowiednia do dokumentów zebranych w aktach sprawy. Ustosunkowując się do zarzutów odwołania organ wyjaśnił, iż mimo zrozumienia sytuacji odwołującego się organy muszą orzekać zgodnie z przepisami prawa. W skardze na powyższą decyzję J. F. wnosząc o jej uchylenie wskazał, iż ustalona opłata jest niezgodna z treścią porozumienia jakie zostało zawarte z nim w dniu 2 grudnia 1991 roku. Z racji zawarcia tego porozumienia, wszelkie zmiany w treści umowy powinny być przeprowadzane w formie porozumienia stron, a nie w drodze decyzji organu administracji. Do momentu wydania decyzji skarżący ponosił odpłatność za pobyt w domu pomocy społecznej w wysokości ok. 1.190 zł. Podwyżka wprowadzona w drodze decyzji I instancji jest rażąco wysoka i nieadekwatna do kosztów wynajmu mieszkania i utrzymania na wolnym rynku. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumenty zaprezentowane w uzasadnieniu kwestionowanej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do regulacji art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Sądy administracyjne sprawują w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej. Oznacza to, iż Sąd bada zgodność z prawem (legalność) zaskarżonego aktu pod kątem jego zgodności z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Sąd nie przejmuje, zatem sprawy administracyjnej do końcowego załatwienia, lecz jedynie dokonuje oceny działalności organu orzekającego z punktu widzenia kryterium legalności. Sąd uwzględniając skargę na decyzję uchyla decyzję w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" – "c" Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Skład orzekający w niniejszej sprawie dopatrzył się naruszenia przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na rozstrzygnięcie. Tytułem wstępu wskazać należy, iż skarżący przebywa w domu pomocy społecznej na podstawie decyzji o skierowaniu go do domu pomocy społecznej z 1991 roku. Organ I instancji w drodze decyzji administracyjnej zmienił wcześniejszą decyzję ustalającą odpłatność za pobyt w domu pomocy społecznej i ustalił tą odpłatność w nowej wysokości. Po rozpoznaniu odwołania, decyzja I instancji została utrzymana w mocy przez organ odwoławczy. Materialno – prawną podstawę rozstrzygnięcia w sprawie stanowi przepis art. 35 ustawy z dnia 29 listopada 1990 roku o pomocy społecznej (Dz. U. z 1998 roku Nr 64, poz. 414 ze zm.) w związku z art. 87 ust. 8 ustawy z dnia 13 listopada 2003 roku o dochodach jednostek samorządu terytorialnego (Dz. U. z 2010 roku Nr 80, poz. 526 ze zm.). Zgodnie z regulacją art. 87 ust. 8 ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego, osoby przyjęte do domu pomocy społecznej przed dniem 1 stycznia 2004 roku oraz osoby posiadające skierowania do domu pomocy społecznej wydane przed dniem 1 stycznia 2004 roku ponoszą opłatę na dotychczasowych zasadach. W tym miejscu zwrócić uwagę wypada na treść art. 102 ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego, który to stanowi, iż ustawa wchodzi w życie z dniem 1 stycznia 2004 roku, z tym, że enumeratywnie wymienione przepisy wchodzą w życie z dniem ogłoszenia, czyli z dniem 29 listopada 2003 roku. Wśród wymienionych przepisów, które wchodziły w życie z datą wcześniejszą nie ma wymienionego art. 87 ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego. Uwzględniając zatem cytowany przepis art. 87 ust. 8 i art. 102 ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego należy wskazać, że do odpłatności osób przyjętych, bądź skierowanych do domu pomocy społecznej przed dniem 1 stycznia 2004 roku należy stosować przepisy dotychczasowe, czyli przepisy obowiązujące do dnia wejścia w życie ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego. Innymi słowy, zdaniem Sądu, przepisy dotychczasowe w rozumieniu cytowanego powyżej przepisu art. 87 ust. 8 ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego to przepisy obowiązujące w dniu 31 grudnia 2003 roku, gdyż rzeczona ustawa weszła w życie z dniem 1 stycznia 2004 roku. Tymczasem organy obu instancji do stanu faktycznego sprawy zastosowały przepis art. 35 ustawy o pomocy społecznej w brzmieniu nadanym art. 54 ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego, który obowiązywał od dnia 1 stycznia 2004 roku. Rekapitulując, zdaniem składu orzekającego, do ustalenia odpłatności skarżącego za pobyt w domu pomocy społecznej organy powinny zastosować przepis art. 35 ustawy o pomocy społecznej w brzmieniu obowiązującym w dniu 31 grudnia 2003 roku. Zgodnie z treścią art. 35 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej, w stanie prawnym na dzień 31 grudnia 2003 roku, pobyt w domu pomocy społecznej jest odpłatny, z zastrzeżeniem ust. 2g i 2h według zasady, iż miesięczną opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej osoby pełnoletniej posiadającej dochód ustala się w wysokości 200% kwoty określonej w art. 4 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej (tzw. ustawowe kryterium dochodowe), opłata ta nie może być jednak wyższa niż 70% dochodu osoby przebywającej w domu pomocy społecznej. Jednocześnie wyjaśnić w tym miejscu należy, iż organy powoływały się na okoliczność uzyskania przez dom pomocy społecznej, w którym przebywa skarżący stosownego zezwolenia Wojewody. Owe zezwolenie, zdaniem organów, uprawnia do podwyższenia stawki opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej zgodnie z regulacją art. 35 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej. Przepis ten bowiem określa, że opłata zostaje podwyższona do pełnego kosztu utrzymania, nie więcej jednak niż do 70% dochodu osoby lub na osobę w rodzinie, po osiągnięciu przez dom pomocy społecznej standardu, zgodnie z art. 20 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej. Zgromadzone w aktach administracyjnych dokumenty nie potwierdzają jednak uzyskania przez dom pomocy społecznej określonego standardu. Ustosunkowując się do zarzutów odwołania wyjaśnić należy, iż przepis art. 35 ustawy o pomocy społecznej nie uzależnia wysokości opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej od realnych kosztów utrzymania. Opłata jest określana w formie ryczałtowej uzależnionej od wysokości ustawowego kryterium dochodowego, jak i dochodu danej osoby zobowiązanej do ponoszenia opłaty. W treści skargi skarżący wskazywał także na treść porozumienia zawartego w dniu 2 grudnia 1991 roku. Tym niemniej, załączona do skargi treść porozumienia wskazuje, iż jest to dokument zawarty między Wojewódzkim Zespołem Pomocy Społecznej w Ł., a Centrum Opieki Socjalnej – Stowarzyszeniem im. Kolbego w Niemczech. Porozumienie ma na celu określenie współpracy w zakresie niesienia przez umawiające się strony pomocy byłym więźniom obozów koncentracyjnych. Z treści porozumienia wynika, wbrew twierdzeniem skarżącego, że nie jest on stroną owego porozumienia, a jedynie jego beneficjentem z racji pobytu w obozie koncentracyjnym. Reasumując, z wskazanych powyżej powodów, Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" w zw. z art. 135 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Sąd stwierdził w punkcie drugim wyroku, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się wyroku w oparciu o treść art. 152 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. k.o.