II SA/Łd 425/05

Dnia 13 lipca 2005 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Stępień, Sędzia WSA Barbara Rymaszewska, Asesor Renata Kubot-Szustowska (spr.), Protokolant: asystent sędziego Tomasz Porczynski, po rozpoznaniu w dniu 13 lipca 2005 roku na rozprawie sprawy ze skargi K. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji, poprzedzającej jej decyzji Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w A. z dnia [...]grudnia 2004 r., Nr [...] oraz decyzji Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w A. z dnia [...] listopada 2004 r., Nr [...]; 2. uchyla decyzję Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w A. z dnia [...] października 2004 r., Nr [...] w przedmiocie dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowania dziecka oraz z dnia [...] października 2004 r., Nr [...] w przedmiocie wstrzymania wypłaty świadczeń. Decyzją Nr [...] z dnia [...] maja 2004r. Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej w A., działając na podstawie art. 6, art.47 oraz art. 8 ustawy z dnia 29.listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. nr 228, poz. 2255 ze zm.), przyznał K. C. zasiłek rodzinny od dnia 1.maja 2004r. do dnia 31.sierpnia 2005r. w kwocie 43 zł. miesięcznie na córkę M. C. wraz z dodatkami z tytułu samotnego wychowywania córki za wskazany wyżej okres w kwocie 170 zł. miesięcznie oraz z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego w miesiącu wrześniu w kwocie 90 zł. Orzeczeniem z dnia [...] października 2004r. Nr [...] natomiast, tenże organ, w oparciu o treść art. 6, art.47 oraz art. 8 ustawy z dnia 29.listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. Nr 228, poz. 2255 ze zm.) oraz rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 27.września 2004r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz.U. Nr 45,poz. 433) wstrzymał K. C. wypłatę zasiłku rodzinnego z dniem 31.października 2004r. oraz dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka z dniem 1.października 2004r., w związku ze zmianą sytuacji rodzinnej uprawnionej tj. zamążpójściem K. C. i koniecznością ustalenia "dochodów w rodzinie". Decyzją z tej samej daty o tym samym numerze, Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej w A., na podstawie art. 6, art.8 ustawy z dnia 28.listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. nr 228,poz. 2255 ze zm.), "art. 70a ust. 1, 3, 4, 5 ustawy z dnia 30.lipca 2004r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych" oraz rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 27.września 2004r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz.U. Nr 213, poz. 2162) przyznał K. C. dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka na córkę M. C. od dnia 1.paździenika 2004r. do dnia 31.października 2004r. w wysokości 241,40,-zł., wskazując, iż dodatek wspomniany przyznany zostaje od dnia 1.maja 2004r. do dnia 1. października 2004r. w kwocie po 210 zł. świadczenie w kwocie 241,40,-zł. jest wyrównaniem dodatku za okres od 1.maja 2004r. do 1.października 2004r. Decyzją z dnia [...] listopada 2004r. Nr [...], Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej w A. natomiast, po myśli art. 6, art.47 oraz art. 8 ustawy z dnia 28.listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. nr 228, poz. 2255 ze zm.) i rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 27.września 2004r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz.U. Nr 213, poz. 2162) przyznał K. G. zasiłek rodzinny na córkę M. C. w kwocie 43 –zł. miesięcznie, poczynając od dnia 1.listopada 2004r. do dnia 31.sierpnia 2005r., podnosząc w uzasadnieniu, iż spełnia ona warunki do otrzymania żądanego świadczenia. Decyzją z dnia [...] grudnia 2004r. Nr [...] tenże organ, na podstawie art. 3 pkt 17, art. 6, art. 8, art. 47 oraz art. 60 ust. 2 ustawy z dnia 28.listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. Nr 228, poz. 2255 ze zm.) i rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 27.września 2004r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz.U. Nr 213, poz. 2162) omówił K. G. przyznania dodatku z tytułu samotnego wychowywania córki M. G., podnosząc w uzasadnieniu, iż nie spełnia ona warunków określonych w art. 3 pkt 17 ustawy tj. nie jest osobą samotnie wychowującą dziecko w rozumieniu cytowanego przepisu. Nie spełnia także, zdaniem organu, przesłanek określonych w art. 60 ust. 2 powyższej ustawy, ponieważ zawarła związek małżeński w dniu 2.października 2004r. Odwołanie od powyższego rozstrzygnięcia złożyła K. G., uznając odmowę przyznania dodatku z tytułu samotnego wychowywania dziecka za niesłuszną. Wskazała, iż przepisy ustawy gwarantują jej prawo do uzyskiwania żądanego dodatku do końca miesiąca maja 2005r., niezależnie od tego, iż wstąpiła w związek małżeński. Uzyskiwała bowiem alimenty z funduszu alimentacyjnego przed datą wejścia w życie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz nie wychowuje dziecka wspólnie z jego ojcem. Decyzją Nr [...] z dnia [...] lutego 2005r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14.czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz.U. Nr 98 z 2000r., poz. 1071 ze zm.), art. 3 pkt 17, art. 5 ust. 1, art. 6 ust. 1 pkt 1, art. 12 ust. 1, art. 47 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 oraz art. 60 ust. 2 ustawy dnia 28.listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych ("Dz.U. z 2004r Nr 228, poz. 2255") utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu orzeczenia wskazano, iż z akt administracyjnych wynika, iż K. G., ponownie zamężna od dnia 2.października 2004r., pobierała do kwietnia 2004r. świadczenia z funduszu alimentacyjnego na córkę M. C. w kwocie 300 zł. miesięcznie. Trzyosobowa rodzina wnioskodawczynie nie wykazuje obecnie żadnego dochodu. Zgodnie z art. 12 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych dodatek z tytułu samotnego wychowywania dziecka, przysługuje matce lub ojcu, opiekunowi faktycznemu lub prawnemu dziecka. Art. 3 pkt 17 powyższej ustawy definiuje natomiast samotne wychowywanie dziecka jako wychowywanie go przez pannę, kawalera, osobę pozostającą w separacji, orzeczonej prawomocnym wyrokiem sądu, osobę rozwiedzioną, wdowę lub wdowca, jeżeli wspólnie nie wychowuje dziecka z jego ojcem lub matką. Wnioskodawczyni, zawierając związek małżeński utraciła status osoby samotnie wychowującej dziecko, uprawniający do otrzymywania dodatku z tytułu samotnego wychowywania dziecka. Przepis art. 60 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych umożliwia natomiast osobom pozostającym w związku małżeńskim uzyskanie prawa do przedmiotowego świadczenia przez okres jednego roku, lecz nabycie tego prawa odnosi się tylko do osób pozostających w związku małżeńskim, otrzymujących na dzieci do dnia wejścia w życie ustawy świadczenie z funduszu alimentacyjnego. Przepis ten nie dotyczy, zdaniem organu odwoławczego, wnioskodawczyni, ponieważ zawarła ona związek małżeński w dniu 2.października 2004r., tj. po dniu wejścia w życie ustawy. Skargę na powyższe rozstrzygnięcie złożyła K. G., podnosząc iż jest ona dlań krzywdząca i niesprawiedliwa. Wskazała, iż spełnia wszystkie warunki, by do końca miesiąca maja 2005r. otrzymywać dodatek z tytułu samotnego wychowywania dziecka, niezależnie od zawarcia związku małżeńskiego. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wniosło o jej oddalenie, odwołując się do merytorycznego uzasadnienia zajętego stanowiska, zawartego w motywach zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 1 § 1 ustawy z dnia 25.lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola wspomniana sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (§ 2). Sąd administracyjny, uwzględniając skargę, uchyla decyzję w całości albo części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa, dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub też inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jeżeli natomiast zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub innych przepisach - stwierdza nieważność decyzji w całości lub części. Stwierdzenie wydania decyzji z naruszeniem prawa wchodzi zaś w grę, o ile zachodzą przyczyny, określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach (art. 145 ustawy z dnia 30.sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej w dalszej części rozważań p.p.s.a.. Po myśli art. 134 § 1 p.p.s.a. rozstrzygając daną sprawę, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach, prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.) . Biorąc pod uwagę tak zakreśloną kognicję oraz przyczyny wzruszenia decyzji, Sąd stwierdził, że zaskarżone orzeczenie narusza przepisy prawa w stopniu skutkującym stwierdzenie jego nieważności. W pierwszym rzędzie zwrócić należy uwagę na fakt, iż w obrocie prawnym pozostaje ostateczna decyzja Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w A. z dnia [...] maja 2004r. o przyznaniu K. C. (obecnie G.) zasiłku rodzinnego oraz dodatku z tytułu samotnego wychowywania dziecka – M. C. na okres od dnia 1.maja 2004r. do dnia 31.sierpnia 2005r. Nawet przy założeniu, iż decyzją z dnia [...] października 2004r. wstrzymano wypłatę wspomnianych świadczeń, nie oznacza to, iż wcześniejsza decyzja o ich przyznaniu wygasła, czy też w inny sposób została wyeliminowana z obrotu prawnego. Jak bowiem wynika choćby z treści art. 28 ustawy z dnia 28.listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. Nr 228, poz. 2255 ze zm.) prawo do świadczeń rodzinnych, o których orzeczono decyzją ostateczną i których wypłatę wstrzymano wygasa wówczas, gdy wznowienie ich wypłaty nie nastąpi do końca okresu zasiłkowego. Tym samym ponowne orzekanie zarówno o przyznaniu zasiłku rodzinnego (decyzja z dnia [...] listopada 2004r.) jak i o odmowie przyznania dodatku do zasiłku z tytułu samotnego wychowywania dziecka, dotknięte są wadą nieważności, ponieważ rozstrzygają o sprawie, w której już orzeczono inną decyzją ostateczną (art.156 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 14.czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego – tekst jednolity Dz.U. Nr 98 z 2000r., poz. 1071 ze zm.) Jeżeli zaś chodzi o merytoryczną ocenę prawidłowości decyzji o wstrzymaniu wypłaty okresowych świadczeń rodzinnych, przyznanych skarżącej podnieść należy przede wszystkim, iż w treści decyzji nie została wskazana podstawa prawna przedmiotowego rozstrzygnięcia. Powołane bowiem w decyzji z dnia [...] października 2004r. przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych (art.6, art. 8 i art.47) podstawy tej stanowić nie mogą, zaś ogólne odwołanie się do przepisów rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 27.września 2004r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach świadczenia rodzinne (Dz.U. Nr 213,poz. 2162), uznać należy za niewystarczające. Wprawdzie § 14 ust. 1 cytowanego rozporządzenia przewiduje możliwość wstrzymania wypłaty świadczeń rodzinnych, w przypadku gdy osoba otrzymująca świadczenia rodzinne udzieliła informacji o zmianie liczby członków rodziny lub o innej zmianie sytuacji rodziny, lecz zmiana ta musi powodować utratę prawa do świadczenia rodzinnego, nie zaś jedynie konieczność "ponownego ustalenia dochodów w rodzinie i prawa do zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami". Za nietrafną należy również uznać wykładnię art. 60 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, dokonaną przez organy. Cytowany przepis, wprowadzając wyłom od zasady przyznawania dodatku z tytułu samotnego wychowywania dzieci podmiotom wskazanym w art. 3 pkt 17 ustawy (tj. osobom samotnie wychowującym dzieci), pozwala na przyznanie tegoż dodatku również osobom pozostającym w związku małżeńskim, o ile do dnia wejścia w życie ustawy, otrzymywały one świadczenia z funduszu alimentacyjnego. Uprawnienie wspomniane ma charakter czasowy (w dacie orzekania, okres zasiłkowy w takim przypadku wynosił rok) zaś data wejścia życie ustawy jest miarodajna jedynie dla ustalenia przesłanki pobierania świadczenia z funduszu alimentacyjnego i rozpoczęcia biegu terminu, dla okresu zasiłkowego, nie zaś dla określenia stanu cywilnego osoby uprawnionej. Innymi słowy zawarcie związku małżeńskiego w trakcie wspomnianego okresu, nie przekreśla możliwości ubiegania się o dodatek z tytułu samotnego wychowywania dziecka, jeżeli spełnione są warunki określone w ustawie. Przyznanie zaś, decyzją z dnia [...] października 2004r. "dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka art.70a (...) od dnia 1.października 2004r. do dnia 31.października 2004r. w wysokości 241,40,-zł.", z uzasadnieniem, iż kwota ta stanowi "wyrównanie dodatku za okres od 1.maja 2004r. do 1.października 2004r.", uznać zaś należy za nieporozumienie. Pomijając już bowiem wyjątkowo niestaranną redakcję orzeczenia (wskazanie w postawie prawnej rozstrzygnięcia nieistniejących przepisów ustawy, numeracja decyzji tożsama w wcześniejszymi oraz z inną decyzją wydaną w te samej dacie), wskazać należy na sprzeczność pomiędzy rozstrzygnięciem (przyznanie świadczenia za okres od dnia 1.października do dnia 31.paździenika 2004r.) a jego uzasadnieniem (wyrównanie świadczenia za okres od dnia 1.maja do dnia 1.października 2004r.) oraz nieprawidłowe zastosowanie przepisu art.70 a ust.5 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Cytowany przepis stanowi bowiem podstawę do zmiany decyzji w sprawie dodatku z tytułu samotnego wychowywania dziecka, podczas gdy rozstrzygnięcie organu I instancji (ze wszystkimi wskazanymi wyżej zastrzeżeniami) dotyczy "przyznania dodatku do zasiłku rodzinnego". Biorąc pod uwagę powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a. stwierdzono nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w A. z dnia [...] grudnia 2004r. jak również orzeczenia tegoż organu z dnia [...] listopada 2004r. Po myśli art. 145 § 1 pkt 1 lit.a i c p.p.s.a w zw. z art.135 p.p.s.a. natomiast, uchylono decyzje organu I instancji z dnia [...] października 2004r. w przedmiocie dodatku z tytułu samotnego wychowywania dziecka oraz wstrzymania wypłaty świadczeń rodzinnych. Z uwagi zaś na charakter prawny zaskarżonej decyzji, nie podlegającej wykonaniu, brak było podstaw do rozstrzygania w przedmiocie jej wykonania, w trybie art. 152 p.p.s.a.