II SA/Łd 427/25

Dnia 20 listopada 2025 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Piotr Mikołajczyk (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Arkadiusz Blewązka, Sędzia WSA Tomasz Porczyński, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 20 listopada 2025 roku sprawy ze skargi A. M. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Sieradzu z dnia 4 kwietnia 2025 roku znak: SKO.4142.5.25 w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją dotyczącą przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego 1. oddala skargę; 2. przyznaje i nakazuje wypłacić z funduszu Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi adwokatowi M. C., prowadzącemu Kancelarię Adwokacką w Ł. przy ul. [...], wynagrodzenie w kwocie 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych, powiększoną o należny podatek od towarów i usług, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu. MR Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi wpłynęła A. M. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Sieradzu z dnia 4 kwietnia 2025 r. (znak: SKO.4142.5.25) utrzymujące w mocy postanowienie Burmistrza Łasku z dnia 14 lutego 2025 r. (znak: MGOPS.531.2.2025), odmawiające wznowienia postępowania zakończonego decyzją Burmistrza Łasku z dnia 3 lutego 2020 r. (znak: MGOPS.532.2.2020). Wnioskiem z dnia 15 stycznia 2025 r., następnie sprecyzowanym na żądanie organu w dniu 28 stycznia 2025 r., A.M. zwrócił się o wznowienie postępowania zakończonego decyzją Burmistrza Łasku z dnia 3 lutego 2020 r. (znak: MGOPS.532.2.2020) w przedmiocie przyznania świadczenia z funduszu alimentacyjnego dla osób uprawnionych P.M. i M.M.. Jako podstawę prawną swojego żądania skarżący wskazał art. 145 § 1 pkt 1, 2, 4, 5 k.p.a. Postanowieniem z dnia 14 lutego 2025 r. (znak: MGOPS.531.2.2025), Burmistrz Łasku odmówił wznowienia przedmiotowego postępowania. Organ I instancji w uzasadnieniu wskazał, że orzecznictwo sądów administracyjnych konsekwentnie odmawia dłużnikowi alimentacyjnemu statusu strony w postępowaniu administracyjnym. Organ podkreślił, że w sprawach o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego stroną jest osoba uprawniona, ponieważ tylko ona ma interes prawny w postaci uzyskania prawa do tego świadczenia. Kolejno, organ wskazał, że zgodnie z art. 147 § 1 k.p.a., podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę wznowienia postępowania. Dodatkowo, termin do złożenia podania o wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 biegnie od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji. W ocenie organu I instancji skarżący uchybił ww. terminowi. A.M. wniósł zażalenie na ww. postanowienie zarzucając rażące naruszenie postępowania administracyjnego oraz wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia Burmistrza Łasku, a także decyzji Burmistrza Łasku z dnia 3 lutego 2020 r. (znak: MGOPS.532.2.2020). W ocenie skarżącego, organ z urzędu winien wznowić postępowanie i wyjaśnić sprawę. Wspomnianym na wstępie postanowieniem Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Sieradzu utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. Kolegium wyjaśniło, że kwestionowana przez skarżącego decyzja administracyjna została wydana na wniosek M. M. z dnia [...] stycznia 2020 r., która zwróciła się MGOPS w Łasku o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego na rzecz uprawnionych M.M. i P.M.. Kierownik Sekcji Świadczeń Rodzinnych i Funduszu Alimentacyjnego w MGOPS w Łasku, działając z upoważnienia Burmistrza Łasku, po analizie akt sprawy ustalił prawo do świadczenia z funduszu alimentacyjnego dla M.M. i P.M. na okres od dnia 1 stycznia 2020 r. do dnia 30 września 2020 r. w wysokości 500,00 zł miesięcznie na każde z dzieci. Decyzja ta została doręczona występującej w imieniu uprawnionych dzieci ich matce – M. M. Dalej Kolegium podkreśliło, że we wniosku z dnia 15 stycznia 2025 r. skarżący jako podstawę wznowienia, wskazał art. 145 § 1 pkt 1, 2, 4, 5 k.p.a., tj. dowody, na podstawie których ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe, decyzja została wydana w wyniku przestępstwa, strona nie brała udziału w postępowania oraz w sprawie zaistniały nowe okoliczności faktyczne. Zdaniem Kolegium w pierwszej kolejności należało zatem ustalić, czy A.M. przysługiwał przymiot strony w postępowaniu dotyczącym ustalenia prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego osób uprawnionych: M.M. i P.M.. Powołując się na art. 28 k.p.a. Kolegium wyjaśniło, że stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Pojęcie interesu prawnego oznacza interes oparty na prawie lub chroniony przez prawo. O tym, czy określonemu podmiotowi służy prawo strony w postępowaniu, rozstrzyga norma prawna, z której dla strony wynikają prawa lub obowiązki. Istnienie interesu prawnego nie może być rozpatrywane w oderwaniu od konkretnego postępowania administracyjnego. Zatem rozstrzygnięcie, czy A.M. przysługiwał przymiot strony w postępowaniu dotyczącym ustalenia prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego osób uprawnionych: M.M. i P.M., musi uwzględniać specyfikę postępowania w sprawie, prowadzonego na podstawie ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (t.j. Dz. U . z 2023 r., poz. 1993 ze zm.), powoływanej dalej jako ustawa lub u.p.a. Kolegium poddało analizie treść przywołanej ustawy i doszło do wniosku, że dłużnikowi nie jest zatem doręczana decyzja o ustaleniu prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego, gdyż otrzymuje on wyłącznie informację o treści tej decyzji, co potwierdza stanowisko, że dłużnik alimentacyjny nie jest stroną postępowania w przedmiocie przyznania osobie uprawnionej świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Gdyby bowiem ustawodawca uważał dłużnika alimentacyjnego za stronę postępowania w sprawie przyznania osobie uprawnionej świadczeń z funduszu alimentacyjnego, to skoro stronie postępowania są doręczane wszystkie rozstrzygnięcia zapadające w sprawie, nie byłoby potrzeby przekazywania stronie postępowania odrębnej informacji o wydanym orzeczeniu, a przepis art. 27 ust. 7 pkt 1 u.p.a. byłby zbędny. W tym zakresie Kolegium w całości podzieliło pogląd wyrażony przez organ I instancji w zaskarżonym postanowieniu. W ocenie Kolegium interesu prawnego dłużnika alimentacyjnego w sprawie przyznania osobie uprawnionej świadczeń z funduszu alimentacyjnego nie można też upatrywać w obowiązku zwrotu przez dłużnika alimentacyjnego kwot wypłaconych z funduszu alimentacyjnego na rzecz osób uprawnionych. W tym bowiem przypadku obowiązek świadczeń alimentacyjnych znajduje źródło w wyroku sądu powszechnego opatrzonego klauzulą wykonalności, natomiast twierdzenia odnośnie spłaty zadłużenia do rąk przedstawiciela ustawowego osób uprawnionych mogą mieć znaczenie w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym przez właściwego komornika. Świadczenie to oznacza kwotę wypłaconą przez organ właściwy wierzyciela osobie uprawnionej na poczet należnego świadczenia alimentacyjnego, ustalonego na podstawie tytułu wykonawczego, jeżeli egzekucja jest bezskuteczna. Istota świadczenia z funduszu alimentacyjnego polega na częściowej lub całkowitej spłacie ciążącego na dłużniku alimentacyjnym zobowiązania w postaci świadczenia alimentacyjnego i wobec tego decyzja o przyznaniu tego świadczenia na rzecz osoby uprawnionej nie wpływa na sytuację prawną dłużnika alimentacyjnego, w tym nie powoduje powstania po jego stronie nowych obowiązków prawnych. Dodatkowo Kolegium podniosło, że kwestia braku przymiotu strony dłużnika alimentacyjnego w postępowaniu o przyznanie świadczeń z funduszu alimentacyjnego, była już wielokrotnie rozstrzygana w orzecznictwie sądów administracyjnych, w którym wskazano, że dłużnik alimentacyjny nie jest stroną w postępowaniu o przyznanie świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Następnie Kolegium podniosło, że odmowa wznowienia postępowania jest w istocie odmową zbadania, czy rzeczywiście istniały powołane we wniosku o wznowienie postępowania podstawy wznowienia. Tylko gdy w świetle twierdzeń wynikających już z samego wniosku o wznowienie wynika, że brak jest ustawowych podstaw do wznowienia, wniosek składa podmiot niebędący stroną albo termin do jego złożenia nie został zachowany, organ wydaje postanowienie o odmowie wznowienia postępowania. W przeciwnym wypadku musi wznowić postępowanie i przeprowadzić je zarówno co do rzeczywistego istnienia przyczyn wznowienia, jak i pozostałych kwestii dotyczących dopuszczalności wznowienia, a także co do istoty sprawy. Mając na uwadze powyższe, Kolegium stwierdziło, że organ I instancji nie musiał badać okoliczności, na które powoływał się skarżący w zakresie rzekomej fałszywości dowodów, wydania decyzji w wyniku przestępstwa czy też ustalenia nowych okoliczności faktycznych. Skoro zatem wniosek o wznowienie postępowania pochodzi od pomiotu, którego brak legitymacji do żądania wszczęcia postępowania jest zupełnie oczywisty i bez koniecznych czynności postępowania wyjaśniającego można stwierdzić po stronie żądającego wszczęcia postępowania brak interesu prawnego, wówczas należało odmówić wszczęcia postępowania na podstawie art. 149 § 3 k.p.a. Na marginesie Kolegium wskazało, że nawet gdyby skarżącego uznać za stronę postępowania, jak zauważył organ I instancji, w niniejszej sprawie doszło do uchybienia terminu na złożenie wniosku o wznowienie postępowania, o którym mowa w art. 148 § 1 k.p.a., co również skutkuje wydaniem postanowienia o odmowie wznowienia postępowania. Zgodnie bowiem z ww. przepisem, podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. Ponadto, zgodnie z art. 148 § 2 k.p.a., termin do złożenia podania o wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 biegnie od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji. W tym kontekście Kolegium zaakcentowało, że skarżący pismem z dnia 31 stycznia 2024 r. wystąpił do Kolegium z żądaniem stwierdzenia nieważności decyzji Burmistrza Łasku z dnia 3 lutego 2020 r., znak: MGOPS.532.2.2020 w przedmiocie przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego dla osób uprawnionych P.M. i M.M.. Wówczas Kolegium rozpatrując przedmiotowy wniosek, dopatrzyło się woli wznowienia postępowania i wówczas poinformowało A.M., iż organem właściwym do rozpatrzenia wniosku o wznowienie postępowania jest Burmistrz Łasku oraz, że zgodnie z art. 66 § 2 k.p.a., odrębne podanie złożone zgodnie z niniejszym zawiadomieniem w terminie 14 dni od daty doręczenia zawiadomienia uważa się za złożone w dniu wniesienia pierwszego podania. Mając na uwadze powyższe, nawet gdyby uznać, iż skarżący w dniu składania wniosku w styczniu 2024 r. znajdował się w terminie do skutecznego wznowienia postępowania, termin ten nie został zachowany poprzez złożenie tegoż wniosku w dniu 15 stycznia 2025 r. Reasumując tę część rozważań Kolegium uznało, że stwierdzenie przez organ administracji publicznej, w fazie wstępnej postępowania, uchybienia terminu do wniesienia podania o wznowienie postępowania, uniemożliwia zatem merytoryczne rozpoznanie sprawy, gdyż skutkować musi odmową jego wznowienia z przyczyn formalnych. Stwierdzenie przez organ, że żądanie wznowienia postępowania zostało wniesione po upływie terminu określonego w art. 148 § 1 k.p.a., stanowi przeszkodę dla wznowienia postępowania i zmusza organ do wydania rozstrzygnięcia na podstawie art. 149 § 3 k.p.a., to jest do wydania postanowienia o odmowie wznowienia postępowania. Organ na etapie badania dopuszczalności wniosku o wznowienie postępowania nie jest uprawniony do badania, czy w sprawie zachodzi któraś z przesłanek wznowienia postępowania. Kolegium nie dostrzegło wadliwości decyzji dających podstawę do wszczęcia postępowania o wznowienie postępowania z urzędu. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi A.M. wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz decyzji Burmistrza Łasku z dnia 3 lutego 2020 r., znak: MGOPS.532.2.2020 w przedmiocie przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego, podtrzymując dotychczasowe stanowisko. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. W piśmie procesowym z 18 listopada 2025 roku pełnomocnik skarżącego wyznaczony z urzędu zarzucił dodatkowo: 1. naruszenie przepisów postępowania w postaci art. 77 § 1 w zw. z art. 8 § 1 w zw. z art. 7 k.p.a. poprzez oparcie zaskarżonej decyzji na niepełnym materiale dowodowym w wyniku nieprzekazania przez organ I instancji części akt sprawy zgromadzonych w teczce oznaczonej "[...]" - na wniosku z karty nr 1 znajduje się naniesiona długopisem adnotacja "[...]"; 2. naruszenie przepisów postępowania w postaci art. 133 k.p.a. poprzez nieprzesłanie całości akt sprawy organowi odwoławczemu; 3. naruszenie przepisów postępowania tj. art. 61 § 1 w zw. z art. 145 § 1 k.p.a. poprzez zaniechanie wszczęcia z urzędu postępowania w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranych świadczeń z funduszu alimentacyjnego pomimo dysponowania przez organ wiarygodnymi informacjami, iż istotne dla sprawy ustalenia poczyniono na podstawie dowodów, które okazały się fałszywe; 4. naruszenie prawa materialnego w postaci art. 27 ust. 3a w zw. z art. 27 ust. 3 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów w zw. z art. 28 k.p.a. poprzez ich niezastosowanie skutkujące zignorowaniem okoliczności, iż organ właściwy wierzyciela będący wierzycielem należności przypadających od dłużnika alimentacyjnego przyłącza się do postępowania egzekucyjnego prowadzonego przeciwko dłużnikowi, co uzasadnia istnienie interesu prawnego dłużnika w postępowaniu w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranych świadczeń oraz ustalenia prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego; 5. obrazę art. 28 k.p.a. poprzez odmówienie skarżącemu statusu strony postępowania pomimo dysponowania przez niego interesem prawnym w zakresie kwestionowania decyzji administracyjnej rezonującej na sferę jego interesów ekonomicznych w związku z dolegliwością w postaci znoszenia egzekucji, do której przystąpił organ właściwy wierzyciela w rozumieniu art. 2 pkt 10 ustawy pomocy osobom uprawnionym do alimentów, a także pomimo dopuszczenia przez organ inicjatywy dowodowej skarżącego. Wskazując na powyższe uchybienia pełnomocnik wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji jak również poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Ponadto pełnomocnik strony wniósł o zwrócenie się do MOPS w Łasku o przesłanie do Sądu teczki oznaczonej jako "[...]" stanowiącej integralną część akt sprawy i przeprowadzenie uzupełniających dowodów z dokumentów załączonych pisma. Jednocześnie pełnomocnik strony wniósł o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej w oparciu o prawo pomocy, oświadczając, że koszty te nie zostały uiszczone ani w całości, ani w części. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267), sądy administracyjne kontrolują prawidłowość zaskarżonych aktów administracyjnych, między innymi postanowień ostatecznych, przy uwzględnieniu kryterium ich zgodności z prawem. Postanowienie podlega uchyleniu, jeśli sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa będące podstawą wznowienia postępowania lub inne naruszenie prawa mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm.), dalej: "p.p.s.a." - lub też naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia nieważności postanowienia (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Na wstępie należy zauważyć, że Sąd rozpoznał niniejszą sprawę na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym. Jak stanowi art. 119 pkt 3 p.p.s.a. sąd może rozpoznać sprawę w trybie uproszczonym, gdy przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W kontrolowanej sprawie zaistniała przesłanka do rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym. Przedmiot skargi kwalifikował sprawę do kategorii, o jakich mowa w art. 119 pkt 3 p.p.s.a. Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, na podstawie tego przepisu, jest przy tym niezależne od woli stron (por. wyrok NSA z dnia 11 czerwca 2019 r., sygn. akt II OSK 1867/17; wszystkie powoływane w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych - https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Zgodnie z art. 120 p.p.s.a. w trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Oceniając zaskarżone postanowienie z punktu widzenia jego zgodności z prawem Sąd stwierdza, że nie narusza ono prawa. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 4 kwietnia 2025 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Sieradzu utrzymało w mocy postanowienie Burmistrza Łasku z dnia 14 lutego 2025 r. odmawiające wznowienia postępowania zakończonego decyzją w przedmiocie przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Podkreślenia tu wymaga, że wniosek o wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 1, 2, 4, 5 k.p.a. złożył skarżący będący dłużnikiem alimentacyjnym. W tym względzie w pierwszej kolejności wyjaśnić należy, że wznowienie postępowania administracyjnego jest instytucją procesową stwarzającą prawną możliwość ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy zakończonej decyzją ostateczną, jeżeli postępowanie, w którym ona zapadła, dotknięte było kwalifikowaną wadliwością prawną przewidzianą w art. 145 § 1, art. 145a § 1 lub art. 145b § 1 k.p.a. Wznowienie postępowania stanowi odstępstwo od ustanowionej w art. 16 § 1 k.p.a. ogólnej zasady trwałości decyzji administracyjnej. Ratio legis wznowienia postępowania wynika z faktu, iż po podjęciu decyzji ostatecznej może wyjść na jaw wadliwość postępowania, w którym orzeczenie takie zapadło, albo też mogą pojawić się okoliczności podważające znaczenie przesłanek, na których oparto rozstrzygnięcie sprawy. Wznowienie postępowania ma ściśle określone granice, wyznaczone treścią decyzji ostatecznej oraz podstawą wznowienia. Jednocześnie wyjaśnić należy, że postępowanie wznowieniowe składa się z dwóch faz. Na pierwszym etapie organ bada dopuszczalność wznowienia i ten etap postępowania kończy się wydaniem postanowienia o wznowieniu postępowania (art. 149 § 1 k.p.a.) lub postanowienia o odmowie jego wznowienia (art. 149 § 3 k.p.a.). Dopiero po wydaniu postanowienia o wznowieniu postępowania organ przechodzi do drugiej fazy postępowania, kiedy to przeprowadza postępowanie co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy (art. 149 § 2 k.p.a.). Przeprowadzona kontrola sądowa zaskarżonego rozstrzygnięcia wykazała, że organy obu instancji trafnie podjęły rozstrzygnięcie o odmowie wznowienia postępowania w oparciu o art. 149 § 3 k.p.a. Należy bowiem podzielić utrwalony w orzecznictwie i doktrynie pogląd, że podmiotowy charakter przesłanki wznowieniowej, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., powoduje, że w przypadku jej zgłoszenia zasadą jest, że odmowa wznowienia postępowania na mocy art. 149 § 3 k.p.a. dotyczy tych przypadków, gdy wspomniane przeszkody są łatwo dostrzegalne, a ich stwierdzenie nie wymaga prowadzenia analiz lub uzyskania dodatkowych wyjaśnień. Nie można więc wykluczyć, że wniosek o wznowienie postępowania zostanie załatwiony negatywnie przez odmowę wszczęcia tego trybu nadzwyczajnego ze względu na nielegitymowanie się przymiotem strony przez wnioskodawcę, o ile brak ten jest oczywisty. Zasadnicze zatem zagadnienie, które należało rozstrzygnąć, sprowadza się do tego, czy w postępowaniu o przyznanie świadczenia z funduszu alimentacyjnego na podstawie przepisów ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1993 z późn. zm.), [dalej także "ustawa"]) przysługuje dłużnikowi alimentacyjnemu status strony - w rozumieniu art. 28 k.p.a. Zgodnie z przywołaną normą stroną postępowania administracyjnego jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Mieć interes prawny oznacza tyle, co ustalić powszechnie obowiązujący przepis prawa, na którego podstawie można skutecznie żądać czynności organu z zamiarem zaspokojenia jakiejś potrzeby albo żądać zaniechania lub ograniczenia czynności organu sprzecznych z potrzebami danego podmiotu - strony postępowania (vide: wyrok NSA z dnia 7 czerwca 2013 r., sygn. akt I OSK 2226/12). Tym samym stwierdzenie istnienia interesu prawnego to nic innego jak ustalenie związku o charakterze materialnoprawnym między obowiązującą normą prawą, a sytuacją prawną konkretnego podmiotu prawa, polegającego na tym, że akt stosowania tej normy może mieć wpływ na sytuację prawną tego podmiotu. Zaakcentowania tu wymaga, iż od tak pojmowanego interesu prawnego należy odróżnić interes faktyczny, a więc sytuację, w której podmiot jest wprawdzie bezpośrednio zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, nie może jednak tego zainteresowania poprzeć przepisami prawa, mającymi stanowić podstawę żądania w zakresie podjęcia stosownych czynności przez organ administracji (vide: wyrok NSA z dnia 27 września 1999 r., sygn. akt IV SA 1285/98). Istnienie interesu prawnego nie może być rozpatrywane w oderwaniu od konkretnego postępowania administracyjnego, a zatem rozstrzygnięcie, czy dłużnikowi alimentacyjnemu przysługuje status strony w postępowaniu o przyznanie świadczeń z funduszu alimentacyjnego, winno uwzględniać specyfikę szeroko pojętego postępowania w sprawie świadczeń alimentacyjnych. Nie ulega wątpliwości, że stroną takiego postępowania jest osoba uprawniona, bowiem to jej wniosek (jej przedstawiciela ustawowego albo opiekuna prawnego) inicjował postępowanie w sprawie ustalenia prawa do świadczenia z funduszu alimentacyjnego i to na niej spoczywał obowiązek wykazania uprawnienia do otrzymania powyższego świadczenia. Przepisy rozdziału 3 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów zatytułowanego "Warunki nabywania prawa do świadczenia z funduszu alimentacyjnego", a także rozdział 4 "Zasady i tryb postępowania w sprawach przyznawania i wypłacania świadczeń z funduszu alimentacyjnego" nie przewidują aktywnej roli dłużnika alimentacyjnego w toczącym się postępowaniu o przyznanie świadczeń z ww. funduszu, a co najważniejsze w postępowaniu o przyznanie tych świadczeń organ administracji nie orzeka o prawach i obowiązkach dłużnika alimentacyjnego i nie nakłada na niego obowiązków. Istotne jest w szczególności to, że przepis art. 27 ust. 7 pkt 1 ustawy nakazuje organowi właściwemu wierzyciela jedynie przekazanie dłużnikowi alimentacyjnemu, a także organowi właściwemu dłużnika, informacji o przyznaniu osobie uprawnionej świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Takie sformułowanie ustawy potwierdza, że dłużnik alimentacyjny nie jest stroną postępowania w przedmiocie przyznania osobie uprawnionej świadczeń z funduszu alimentacyjnego, a w konsekwencji także w sprawie ich zwrotu w razie nienależnego pobrania. Gdyby bowiem ustawodawca uważał dłużnika alimentacyjnego za stronę postępowania przepis art. 27 ust. 7 pkt 1 ustawy byłby zbędny. Wszak stronie postępowania są doręczane wszystkie rozstrzygnięcia zapadające w sprawie, w związku z czym nie ma potrzeby przekazywania jej odrębnej informacji o wydanym orzeczeniu (vide: wyrok NSA z dnia 24 stycznia 2017 r., sygn. akt I OSK 2027/16). Ponadto należy zauważyć, że rozstrzygnięcia w przedmiocie przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego i w sprawie zwrotu nienależnie pobranych świadczeń z tego funduszu nie mają wpływu na sytuację prawną dłużnika alimentacyjnego. Owszem rozstrzygnięcia te mogą mieć wpływ na sytuację faktyczną dłużnika, ale interes prawny dający legitymację w postępowaniu administracyjnym nie jest oparty na okolicznościach i interesach faktycznych. Źródłem obowiązków, o których mowa w art. 27 ustawy, w szczególności obowiązku zwrotu organowi należności w wysokości świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej, łącznie z odsetkami ustawowymi za opóźnienie, jest relewantna prawnie okoliczność uzyskania przez osobę zobowiązaną do alimentów statusu dłużnika alimentacyjnego w rozumieniu art. 2 pkt 3 ustawy. Okoliczność ta nie powstaje na skutek rozstrzygnięć organów administracji i nie jest także weryfikowana w toku postępowania administracyjnego. Organ administracji nie orzeka zatem o prawach i obowiązkach dłużnika alimentacyjnego, w szczególności nie nakłada na niego obowiązków, obowiązki te są natomiast przewidziane przez ustawę i stanowią skutek bezskuteczności egzekucji (vide: wyrok NSA z dnia 24 stycznia 2017 r., sygn. akt I OSK 2027/16). Dotyczy to również pozostałych kwestii, a mianowicie obowiązku poddania się dłużnika alimentacyjnego środkom dyscyplinującym (art. 5 ust. 1-4a ustawy), poddania się kolejności zaspokajania wierzycieli (art. 28 ustawy) oraz znoszenia skutków przekazania informacji na podstawie art. 8a ustawy. W judykaturze ponadto podkreśla się, że powyższe zapatrywanie nie pozbawia dłużnika alimentacyjnego należnej ochrony prawnej wyrażającej się w możliwości kwestionowania podstawowej okoliczności umożliwiającej wszczęcie i kontynuowanie postępowania w sprawie przyznania zaliczki alimentacyjnej, tj. stanu bezskuteczności egzekucji świadczeń alimentacyjnych. Stan bezskuteczności egzekucji poświadczany jest przez organ uprawniony do egzekucji alimentów, a jego weryfikacja nie może być dokonana przed organami administracji, bowiem zaświadczenie o bezskuteczności egzekucji nie jest przedmiotem kontroli organu administracyjnego prowadzącego postępowanie w sprawie świadczenia z funduszu alimentacyjnego. Zaświadczenie komornika o bezskuteczności egzekucji jako czynność organu prowadzącego postępowanie egzekucyjne, podlega kontroli sądu powszechnego w trybie skargi na czynności komornika, o której mowa w art. 767 k.p.c. W ramach tego postępowania istnieje możliwość kwestionowania ustaleń organu egzekucyjnego stanowiących podstawę zaświadczenia o bezskuteczności egzekucji zobowiązań alimentacyjnych (vide: wyrok NSA z dnia 29 listopada 2016 r., sygn. akt I OSK 1725/16; wyrok NSA z dnia 29 listopada 2016 r., sygn. akt 1726/16; wyrok NSA z dnia 24 stycznia 2017 r., sygn. akt I OSK 2027/16). W zakresie wniosku skarżącego opartego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1, 2 oraz 5 k.p.a. – tj. wówczas gdy organ jest władny podjąć działania z urzędu, to przede wszystkim należy wskazać, że w dotychczasowym orzecznictwie sądowoadministracyjnym za utrwalony należy uznać pogląd, że wszczęcie postępowania z urzędu jest prawem a nie obowiązkiem organu (por. wyrok NSA z 15 grudnia 2021 r., II OSK 2216/21; wyrok NSA z 13 stycznia 2021 r., II OSK 2697/20; wyrok NSA z 28 sierpnia 2019 r., II OSK 2129/18; wyrok NSA z 19 czerwca 2019 r., I OSK 2162/17). To prawo organu przekształca się w obowiązek prawny wyłącznie wówczas, gdy ustalenia, którymi dysponuje organ, dają podstawę do przyjęcia, że stwierdzony stan faktyczny odpowiada dyspozycji przepisu prawa materialnego. W kontekście powyższego oraz odnosząc się jednocześnie do wniosku strony skarżącej o przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z dokumentów załączonych do pisma pełnomocnika skarżącego z 18 listopada 2025 r. należy dostrzec, że przy piśmie tym znajdują się tylko niepoświadczone za zgodność z oryginałem kopie tych dokumentów. Mając na uwadze powyższe, Sąd stwierdza, że, po pierwsze, nie jest ani rolą, ani nie należy do kompetencji organu administracji weryfikowanie prawdziwości (zgodności ze stanem faktycznym) dokumentów sporządzanych przez komornika sądowego; po drugie, Sąd nie dostrzegł istotnych wątpliwości w kwestii wyjaśnienia sprawy, które uzasadniałyby uwzględnienie tych dowodów stosownie do art. 106 § 3 P.p.s.a.; po trzecie, ww. okoliczności nie można przyjmować w oparciu o ogólne przeświadczenie, że kserokopie dokumentów zwykle odpowiadają oryginałom. Zaakcentowania tu wymaga, że, co do zasady, aby dokumenty zgromadzone w sprawie mogły zostać uznane za środek dowodowy, muszą być autentyczne i oryginalne. Ponadto stosowne przepisy dają stronom możliwość przedłożenia odpisu dokumentu w miejsce oryginału, pod warunkiem, że złożony w sprawie odpis zostanie poświadczony przez zgodność z oryginałem, czego w niniejszej sprawie nie uczyniono. Z ww. przyczyn sąd w składzie orzekającym nie uwzględnił wniosków dowodowych strony skarżącej. Reasumując, Sąd uznał działanie organu administracji w przedmiotowej sprawie za zgodne z regulacją prawa materialnego i procesowego, przede wszystkim z tej to przyczyny, że skarżący jako dłużnik alimentacyjny nie mógł być stroną postępowania administracyjnego, którego wznowienia żądał. Ponadto, należy też mieć na uwadze, że upłynął termin miesięczny termin licząc od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania (art. 148 § 1 K.p.a.), abstrahując od tego, że brak jest również dokumentów potwierdzających fakt popełnienia przestępstwa. Skład orzekający nie dopatrzył się również naruszenia przepisów procedury w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Wobec czego, na podstawie art. 151 P.p.s.a., orzekł w wyroku o oddaleniu skargi (pkt 1 sentencji wyroku). O kosztach (pkt 2 sentencji wyroku) orzeczono na podstawie art. 250 § 1 P.p.s.a., przyznając kwotę 480 zł powiększoną o kwotę podatku od towarów i usług wyliczoną według stawki podatku obowiązującej dla tego rodzaju czynności na podstawie przepisów o podatku od towarów i usług, obejmującą wynagrodzenie reprezentującego skarżącą adwokata ustalone stosownie do § 23 ust. 1 pkt 1 lit. c w związku z § 4 ust. 3 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 maja 2024 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. poz. 763). Na marginesie Sąd wskazuje, że wyrażane w skardze żądania związane z podnoszonym w skardze rzekomym ujawnieniem znamion przestępstwa i dotyczące przekazania sprawy właściwym organom, jak Prokuraturze Krajowej i Ministrowi Sprawiedliwości, a następnie ponowione w korespondencji elektronicznej przesłanej przez skarżącego na adres mailowy Wydziału Informacji Sądowej tut. Sądu, w dniu 20 listopada 2025 r. nie są przedmiotem postępowania sądowoadministracyjnego. Ponadto żądanie to jest o tyle niezrozumiałe, że zgodnie z kserokopią załączonego do pisma pełnomocnika skarżącego "Potwierdzenia złożenia zawiadomienia" w Komendzie Powiatowej Policji w Ł., takowe zawiadomienie zostało złożone. Ponadto stwierdzić należy, że Inicjatywa w powyższym zakresie przysługuje skarżącemu niezależnie od postępowania toczącego się przed sądem administracyjnym. dc