II SA/Łd 43/12

Dnia 29 lutego 2012 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grzegorz Szkudlarek po rozpoznaniu w dniu 29 lutego 2012 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku J. P. o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi J. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu wypłaconych zaliczek alimentacyjnych p o s t a n a w i a : 1. przyznać skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie adwokata, 2. oddalić wniosek o przyznanie prawa pomocy w pozostałym zakresie. j.m. J. P. zwrócił się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi o zwolnienie go od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata, w sprawie z jego skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] roku w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu wypłaconych zaliczek alimentacyjnych. Jak wynika ze złożonego oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżący prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, mieszka u znajomej, utrzymuje się z emerytury, której wysokość brutto wynosi 1.161,04 zł, jednak z uwagi na potrącenia komornicze do jego dyspozycji pozostaje tylko kwota 353,15 zł. Ma również przyznane prawo do zasiłku stałego w wysokości 58,46 zł Nie wykazał żadnego majątku. Oświadczył również, że nie zatrudnia i nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem i radcą prawnym. Referendarz sądowy postanowieniem z dnia 3 lutego 2012 roku przyznał prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie adwokata i oddalił wniosek w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Skarżący wniósł sprzeciw od tego postanowienia wskazując, że znajduje się w bardzo trudnej sytuacji materialnej, życiowej i zdrowotnej. Mimo, iż praktycznie pozostaje bez żadnego dochodu, nie rozumie dlaczego Sąd nie zwolnił go od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie wyjaśnić należy, iż zgodnie z unormowaniem art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), w razie wniesienia sprzeciwu postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Z uwagi na skutecznie wniesiony sprzeciw, postanowienie referendarza sądowego utraciło moc prawną, a wniosek skarżącego podlega rozpoznaniu przez Sąd na nowo. Stosownie do przepisu art. 243 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 244 § 1 w/w ustawy). W myśl art. 245 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). W stanie faktycznym sprawy skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez ustanowienie adwokata i zwolnienie od kosztów sądowych. W treści formularza wskazał, że samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe, nie posiada żadnego majątku. Dochód skarżącego stanowi emerytura w kwocie 353,15 zł oraz zasiłek stały z opieki społecznej w wysokości 58,46 zł. Z treści sprzeciwu wynika, iż skarżący przekazuje osobie, u której mieszka kwotę 350 zł miesięcznie na utrzymanie mieszkania. Ostateczny dochód skarżącego wynosi zatem 61,61 zł miesięcznie. W tak ustalonym stanie faktycznym Sąd ocenił, że wniosek skarżącego zasługuje na częściowe uwzględnienie. Sąd uznał, że strona nie jest w stanie ponieść kosztu wynagrodzenia adwokata. Skarżący w treści sprzeciwu wyraził swoje niezadowolenie wobec rozstrzygnięcia o odmowie zwolnienia go od kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Ustosunkowując się do tej kwestii wyjaśnić należy, iż skarżący korzysta z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych wynikającego z treści art. 239 pkt 1 lit. "a" Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Przepis ten bowiem stanowi, iż nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona skarżąca działanie organu w sprawie z zakresu pomocy i opieki społecznej. Innymi słowy, skarżący jest z mocy ustawy zwolniony z obowiązku uiszczenia jakichkolwiek kosztów sądowych w tej sprawie, zatem orzekanie przez organ w tym zakresie było zbędne, czego wyrazem była odmowa przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Skarżący na żadnym etapie niniejszego postępowania sądowego nie będzie wzywany do uiszczenia jakichkolwiek kosztów sądowych. Sąd orzekł jak w postanowieniu na podstawie art. 246 § 1 pkt 2, art. 239 pkt 1 lit. "a" i art. 260 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. j.m.