II SA/Łd 433/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Kubot-Szustowska, Sędziowie Sędzia WSA Barbara Rymaszewska (spr.), Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski, Protokolant Asystent sędziego Jarosław Szkudlarek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 grudnia 2008 r. sprawy ze skargi R. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego 1. oddala skargę, 2. przyznaje i nakazuje wypłacić ze Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi adwokat R. C. prowadzącej Kancelarię Adwokacką w Ł. przy ul. [...] kwotę 292,80 (dwieście dziewięćdziesiąt dwa 80/100) złotych obejmującą podatek od towarów i usług tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu. LS Decyzją z dnia[...] Prezydent Miasta Ł., na podstawie art. 104 kpa, art. 3 ust. 4, art. 39 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 roku o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.) oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 lipca 2006 roku w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. Nr 135, poz. 950), odmówił R.S. przyznania pomocy finansowej w formie zasiłku celowego bezzwrotnego na pokrycie opłat mieszkaniowych w miesiącu lutym 2008 roku. Organ wskazał, iż w dniu 26 lutego 2008 roku R.S. złożył wniosek o przyznanie zasiłku celowego bezzwrotnego na pokrycie opłat związanych z utrzymaniem mieszkania. Organ ustalił, iż wnioskodawca zamieszkuje samotnie w lokalu składającym się z jednego pokoju i kuchni. Posiada znaczny stopień niepełnosprawności przyznany na stałe. Otrzymuje stałe miesięczne dochody w postaci zasiłku pielęgnacyjnego w kwocie 153 zł oraz dodatku mieszkaniowego w kwocie 176, 20 zł. Ponadto R.S. został przyznany zasiłek stały w kwocie 150, 42 zł, a także zasiłek celowy na zakup posiłku lub żywności w kwocie 120 zł w miesiącach od marca do maja 2008 roku. Z otrzymywanych świadczeń potrącane są zobowiązania alimentacyjne. Dodatkowo R.S. korzysta z pomocy w formie usług opiekuńczych z Agencji "S." w wymiarze 5 razy w tygodniu po 2 godziny dziennie. Zdaniem organu korzystanie przez wnioskodawcę z wielu form pomocy o charakterze stałym oraz okresowym powoduje brak możliwości przyznania mu kolejnego świadczenia w postaci zasiłku celowego bezzwrotnego na pokrycie opłat związanych z utrzymaniem mieszkania. Od powyższej decyzji R.S. wniósł odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł.. Odwołujący się nadmienił, iż decyzja organu I instancji jest dla niego krzywdząca i mija się z prawdą. Część przyznanych mu świadczeń jest bowiem w całości zajmowana na pokrycie zobowiązań alimentacyjnych. Zdaniem strony dokonywane potrącenia są bezprawne, albowiem przyznane zasiłki zostały mu przyznane w celu zaspokojenie innych potrzeb. Po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia[...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., na podstawie art. 138 § 1 pkt. 1 kpa oraz art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 3 i 4, art. 39 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej, utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Organ odwoławczy stwierdził, iż zasiłek celowy jest fakultatywną formą pomocy co oznacza, że jego przyznanie, bądź odmowa przyznania następuje w ramach uznania administracyjnego i odbywa się dopiero po zrealizowaniu zadań o charakterze obligatoryjnym. Sytuacja R.S. jest trudna, lecz należy podkreślić, iż świadczenie pomocy w formie zasiłków celowych jest zadaniem własnym gminy a pomoc realizowana jest wówczas, gdy odpowiada celom i mieści się w możliwościach (zwłaszcza finansowych) pomocy społecznej. Zdaniem Kolegium, mimo trudnej sytuacji życiowej i materialnej wnioskodawcy, organ I instancji odmawiając przyznania wnioskowanej pomocy nie naruszył zasad ustawy o pomocy społecznej. Na powyższą decyzję R.S. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi. Skarżący nadmienił, iż czuje się pokrzywdzony przez organ I instancji, który dokonuje potrąceń z przyznanych mu zasiłków, przez co nie jest w stanie regulować rzeczywistych potrzeb, na które przedmiotowe zasiłki zostały mu przyznane. W dniu 19 grudnia 2008 roku na rozprawie w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi pełnomocnik skarżącego z urzędu poparł wniesioną skargę oraz wniósł o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego udzielonego skarżącemu z urzędu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Sąd administracyjny kontroluje legalność wydanych przez organy administracji publicznej decyzji, tj. ich zgodność z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Sąd rozpoznający sprawę nie może zmienić zaskarżonej decyzji, a jedynie uwzględniając skargę może ją uchylić, stwierdzić jej nieważność lub niezgodność z prawem, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa przez organ. W przypadku zaś, gdy nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 145 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej p.p.s.a) skarga podlega oddaleniu. Rozpoznając sprawę w tak zakreślonej kognicji Sąd nie uwzględnił skargi, gdyż nie stwierdził, aby zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja pierwszoinstancyjna naruszały przepisy prawa materialnego lub przepisy postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Podstawę materialnoprawną w niniejszej sprawie stanowią przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 roku o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.), zwanej dalej ustawą. Zgodnie z art. 39 ust. 1 tejże ustawy w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. Zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu (art. 39 ust. 2 ustawy). Z powyższego wynika, że przyznanie zasiłku celowego na podstawie art. 39 ust. 1 ustawy ma charakter uznaniowy. A zatem decyzje organów w tym zakresie podejmowane są w ramach tzw. uznania administracyjnego. Oznacza to, iż organ, przy spełnieniu formalnych przesłanek przez osobę ubiegającą się o ten rodzaj pomocy ma swobodę w podejmowaniu decyzji. Działanie organu w ramach uznania administracyjnego oznacza bowiem - jak wynika z art. 7 kpa - załatwienie sprawy zgodnie ze słusznym interesem obywatela, o ile nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny i możliwości organu w zakresie posiadanych uprawnień i środków. Uznając konieczność udzielenia pomocy organ winien zatem rozważyć wszelkie okoliczności niezbędne do podjęcia prawidłowej decyzji o wysokości przyznanych na rzecz danej osoby środków w ramach przyznanego mu uznania administracyjnego, kierując się w szczególności uzasadnionymi potrzebami uprawnionego, własnymi możliwościami finansowymi oraz celami pomocy społecznej. Powyższe wynika z dyspozycji przepisu art. 3 ust. 1, 3 i 4 ustawy o pomocy społecznej. Wszystko to ma na celu rozdzielenie funduszy, jakimi dysponuje właściwy organ w taki sposób, aby pomoc dotarła do wszystkich osób uprawnionych w formie i wysokości adekwatnej do zgłaszanych przez nie potrzeb i zasobów finansowych organów pomocy społecznej. Działanie to jednak nie pozwala organowi na dowolność w załatwieniu sprawy, bowiem jego obowiązkiem w razie odmowy przyznania wnioskowanej pomocy jest należyte uzasadnienie dlaczego zasiłek nie został przyznany. Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, iż organy odmawiając R.S. przyznania zasiłku celowego dogłębnie oceniły sytuację materialną i osobistą skarżącego, a z drugiej strony własne możliwości finansowe - w kontekście ogólnej liczby osób ubiegających się o pomoc oraz posiadanych środków finansowych. Zatem uznanie organu, że obecnie brak jest możliwości przyznania skarżącemu wnioskowanego świadczenia pieniężnego nie narusza prawa. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. właściwie uzasadniło motywy podjętego rozstrzygnięcia wskazując, że organy pomocy społecznej dysponują ograniczonymi środkami finansowymi oraz przyznanie świadczenia fakultatywnego, jakim jest zasiłek celowy, następuje dopiero po zrealizowaniu zadań o charakterze obligatoryjnym. Organy nie kwestionują trudnej sytuacji materialnej skarżącego, jednakże brak wystarczającej ilości środków finansowych pozostających w ich dyspozycji wyklucza pozytywne załatwienie wniosku strony. Reasumując, w ocenie Sądu, zaskarżona decyzja wydana została w granicach uznania administracyjnego i nie można jej zarzucić niezgodności z prawem. Bez wątpienia sytuacja materialna oraz życiowa R.S. jest trudna, a zaskarżona decyzja nie wpływa na jej poprawę. Jednakże mając na uwadze uznaniowy charakter świadczenia, ograniczone środki finansowe będące w dyspozycji organu pomocy społecznej oraz dużą liczbę osób ubiegających się o przyznanie tej formy pomocy stwierdzić należy, iż organ prawidłowo wykazał motywy, dla których odmówił skarżącemu przyznania zasiłku celowego. Podkreślając ciężką sytuację materialną, zdrowotną i życiową skarżącego wskazać także należy, iż ma on przyznane świadczenia obligatoryjne, które powinny zaspokoić jego podstawowe potrzeby życiowe. Skarżący pobiera bowiem zasiłek pielęgnacyjny, dodatek mieszkaniowy, zasiłek stały oraz zasiłek celowy na zakup żywności. Ponadto korzysta z usług opiekuńczych Agencji "S." w wymiarze 5 razy w tygodniu po 2 godziny dziennie. A zatem można stwierdzić, iż skarżący został objęty pomocą socjalną niemal we wszystkich możliwych aktualnie dziedzinach. W obecnym stanie prawnym brak jest możliwości radykalnego zwiększenia pomocy na jego rzecz. Podnoszone przez skarżącego zarzuty bezprawnego potrącania alimentów z otrzymywanych zasiłków nie mogą być przedmiotem oceny w tym postępowaniu sądowoadministracyjnym, którego przedmiotem jest tylko i wyłącznie odmowa przyznania stronie zasiłku celowego. Jednakże istnienie po stronie skarżącego obowiązku alimentacyjnego daje przypuszczenie, iż w przyszłości będzie sam mógł się domagać od osób względem, których obowiązek alimentacji świadczy, zapewnienia niezbędnych środków utrzymania, jeśli pomoc państwa okaże się niewystarczająca. Mając na względzie powyższe Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę jako nieuzasadnioną. P.Pie.