II SA/Łd 434/16

Dnia 15 marca 2017 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II w składzie następującym: Sędzia NSA Anna Stępień po rozpoznaniu w dniu 15 marca 2017 roku na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu A spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Ł. od postanowienia starszego referendarza sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi z dnia 17 lutego 2017 r. wydanego w sprawie ze skarg B. C. i M. T.-C. na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia 29 maja 2013 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy postanawia: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. LS Wyrokiem z dnia 28 października 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, po rozpoznaniu skarg B. C. i M. T.-C. na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy, uchylił decyzje organów obu instancji oraz zasądził na rzecz skarżących od organu zwrot kosztów postępowania. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiodła między innymi A spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Ł. (dalej w skrócie "Spółka"), która zwróciła się do sądu z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu od skargi kasacyjnej. Z przedłożonego do akt formularza wniosku wynika, że sytuacja finansowa spółki uzasadnia zwolnienie od kosztów sądowych. Spółka posiada kapitał zakładowy w wysokości 5.000,00 zł, posiada środki trwałe o wartości 2.000,00 zł, a za ostatni rok obrotowy osiągnęła zysk w wysokości 4.361,48 zł. Ponadto stan jej rachunku bankowego na dzień 31.12.2016 r. wynosi 25.392,15 zł. Postanowieniem z dnia 17 lutego 2017 r. starszy referendarz sądowy odmówił Spółce przyznania prawa pomocy. W sprzeciwie od powyższego postanowienia Spółka wniosła o jego zmianę i przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu od skargi kasacyjnej. Jednocześnie podkreśliła, że złożyła oświadczenie o stanie majątkowym i dochodach, zaś kwestionowane postanowienie potwierdza zasadność wniosku o przyznanie pomocy we wnioskowanym zakresie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Zaskarżone postanowienie nie narusza prawa, zatem zasadnym jest utrzymanie go w mocy. Zgodnie z treścią art. 243 § 1 i art. 245 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) – przywoływanej dalej w tekście jako "p.p.s.a.", prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej. W rozumieniu art. 246 § 2 p.p.s.a. osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane: w zakresie całkowitym - gdy wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1); w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (pkt 2). Według art. 259 § 1 p.p.s.a. od zarządzeń i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, strona albo adwokat, radca prawny, doradca podatkowy lub rzecznik patentowy mogą wnieść do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego sprzeciw w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia zarządzenia lub postanowienia. Sprzeciw wniesiony przez adwokata, radcę prawnego, doradcę podatkowego lub rzecznika patentowego wymaga uzasadnienia. Rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy (art. 260 § 1 p.p.s.a.). W sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 p.p.s.a.). Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (art. 260 § 3 p.p.s.a.). W pierwszej kolejności wyjaśnić trzeba, że prawo pomocy jest instytucją stanowiącą wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony postępowania. Z tego względu przesłanki zastosowania tej instytucji winny być interpretowane w sposób ścisły. Udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony postępowania z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania, a wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku musi uprawdopodobnić, w sposób bardzo rzetelny, okoliczności przemawiające za uwzględnieniem wniosku. W przekonaniu sądu starszy referendarz sądowy prawidłowo ocenił sytuację majątkową Spółki i na tej podstawie odmówił przyznania prawa pomocy. Przede wszystkim zgodzić się należy z oceną zaprezentowaną w zaskarżonym postanowieniu, że Spółka nie jest w stanie likwidacji, ani też w stanie upadłości. Z przedłożonych przezeń dokumentów wynika, że prowadzi ona działalność gospodarczą, jej wynik finansowy jest dodatni, generuje zatem koszty i przychody, obracając środkami finansowymi. Co istotne, posiadany przez Spółkę majątek o znacznej wartości, w tym środki finansowe, zgromadzone na rachunku bankowym, są wystarczające do uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej, wynoszącego w realiach tej sprawy 250 zł. Brak jest tym samym jakichkolwiek podstaw do obciążania ogółu podatników kosztami postępowania sądowego zainicjowanego przez Spółkę, która winna na ten cel wygospodarować własne środki. Z tego też względu sąd orzekł jak w sentencji postanowienia na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 w zw. z art. 260 § 1 i 3 p.p.s.a. LS