II SA/Łd 439/01

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia: del. NSA Z. Zgierski (spr.), Sędziowie: del. NSA E. Markiewicz, WSA J. Rosińska, Protokolant T. Godlewski, po rozpoznaniu w dniu 12 stycznia 2004 r. na rozprawie przy udziale - sprawy ze skargi T. J. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania uprawnień kombatanckich 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do daty uprawomocnienia się wyroku. II S.A./ Łd 439/01 Uzasadnienie Decyzją z dnia [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych odmówił przyznania T. J. uprawnień kombatanckich. Na uzasadnienie rozstrzygnięcia podano, że w/wym. wystąpiła z wnioskiem o przyznanie jej uprawnień wynikających z ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego z tytułu uwięzienia w marcu 1942 r. w hitlerowskim obozie w Ł. przy ul. A. 4. Na potwierdzenie faktu represji przedstawiła zeznania 2 świadków, zaświadczenie Archiwum Państwowego w Ł. oraz życiorys. Organ orzekający uznał, że T. J. nie przedstawiła nie budzących wątpliwości dokumentów potwierdzających fakt represji. Odmówiono mocy dowodowej oświadczeniom świadków, ponieważ nie zostały przedstawione dokumenty potwierdzające ich pobyt w obozie w Ł. , zaś zaświadczenie Archiwum Państwowego nie potwierdza pobytu wnioskodawczyni w obozie. Po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Kierownik Urzędu decyzją z dnia [...] utrzymał w mocy swoje rozstrzygnięcie z dnia [...] W skardze skierowanej do Naczelnego Sądu Administracyjnego T. J. napisała, że nie jest dla niej zrozumiałe dlaczego inne osoby, które były osadzone w obozie przy ul. A. , a następnie wywiezione do Niemiec, uzyskały uprawnienie kombatanckie, a ona uprawnień takich nie może uzyskać. W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do przepisu art. 13[...] § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznając skargę w tak zakreślonej kognicji stwierdził, iż zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, mającym istotny wpływ na wynik sprawy. W rozpoznawanej sprawie sporne zagadnienie sprowadza się do tego, czy są podstawy do przyjęcia, że T. J. w okresie od 13 marca 1942 r. do 27 marca 1942 r. podlegała jako dziecko represjom wojennym polegającym na osadzeniu jej w obozie przesiedleńczym w Ł. przy ul. A. Nr 4 (art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. b) i c) ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach i niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (tj. Dz. U. z 1997 r. Nr 142, poz. 950 ze zm.). W ocenie Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych przedstawione przez skarżącą dowody oraz zgromadzony w sprawie cały materiał dowodowy nie pozwalają na przyjęcie takiego ustalenia. Rozprawiając się z zebranymi dowodami organ wywodzi, że oświadczeniom złożonych świadków należy odmówić mocy dowodowej, bowiem brak jest dokumentów potwierdzających ich udział w opisywanych zdarzeniach, tj. pobytu tychże świadków we wspomnianym wyżej obozie. W decyzji z dnia [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych podniósł również, że zaświadczenie Archiwum Państwowego nie potwierdza pobytu wnioskodawczyni w obozie. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w sprawach z wniosku o przyznanie uprawnień kombatanckich, zakończonych decyzjami o odmowie uwzględnienia żądania, przypisywanie przez organ administracyjny decydującego znaczenia informacjom wynikającym z treści zasobów archiwalnych, w sytuacji gdy z informacji tych nie wynikają okoliczności zaprzeczające twierdzeniom wnioskodawcy o jego pobycie w miejscu odosobnienia w rozumieniu art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. b) lub c) ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (tj.: Dz. U. z 1997 r. Nr 1[...] 2, poz. 950 ze zm.), nie znajduje prawnego uzasadnienia i pozostaje w sprzeczności z wymogami wynikającymi z treści art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Postępowanie o przyznanie uprawnień kombatanckich toczy się w ramach i na zasadach określonych przepisami kodeksu postępowania administracyjnego. Przepisy te statuują zasadę swobodnej oceny dowodów, wyrażającą się m. in. w nakazie oceny wszystkich faktów i środków dowodowych w sposób nie skrępowany przyjętymi z góry założeniami. Organ orzekający w niniejszej sprawie nie wskazał podstawy prawnej takiego właśnie zakresu postępowania dowodowego i zawężenia grupy środków dowodowych. W postępowaniu o przyznanie uprawnień kombatanckich ciężar dowodów wprawdzie został przerzucony na wnioskodawcę, ale z jednej strony nie daje to Kierownikowi Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych uprawnień do określania zakresu i rodzaju środków dowodowych, a z drugiej strony organ ten zobowiązany jest do przestrzegania jednej z naczelnych zasad postępowania administracyjnego, jaką jest zasada prawdy obiektywnej. Z przepisu art. 7 k.p.a. wynika obowiązek organu administracji publicznej zbadania wszystkich okoliczności faktycznych związanych z określona sprawą. Natomiast art. 75 k.p.a., nie wymieniając rodzajów środków dowodowych, stanowi, iż "jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem". Zastosowane w niniejszej sprawie ograniczenia postępowania dowodowego stanowi uchybienie zasadom postępowania dowodowego, które określa kodeks postępowania administracyjnego. Podnieść należy, że skarżąca załączyła oświadczenia świadków, którzy z niewiadomych przyczyn nie zostali przesłuchani. Nie jest też prawdą, że zaświadczenie Archiwum Państwowego "nie potwierdza pobytu wnioskodawczyni w obozie". Z treści tego zaświadczenia (k. 9) wynika tylko, że akta Centrali Przesiedleńczej są zachowane fragmentarycznie i w zachowanych wykazach nazwisko skarżącej nie występuje". W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego prezentowany był zasługujący na aprobatę pogląd, że w sprawach o przyznanie uprawnień kombatanckich, których tłem są złożone procesy historyczne, fakty odległe w czasie i zmienne oceny, należy dołożyć szczególnej staranności, aby postępowanie administracyjne przez swoją sprawność i poprawność przekonywało o bezstronności organów administracyjnych, a przez to w korzystny sposób kształtowało świadomość oraz kulturę prawną obywateli, czego wymaga art. 8 k.p.a. Z tych wszystkich względów, z mocy art. 14 5 § 1 pkt 1 lit. c) i art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), orzeczono jak w wyroku.