II SA/Łd 440/13

Dnia 10 października 2013 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Stępień (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Renata Kubot-Szustowska Sędzia WSA Barbara Rymaszewska Protokolant specjalista Dominika Janicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 października 2013 roku sprawy ze skargi B. H. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Marszałka Województwa [...] nr [...] z dnia [...], 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się niniejszego wyroku. a.bł. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. po rozpatrzeniu odwołania B. H., utrzymało w mocy decyzję Marszałka Województwa [...] z dnia [...] znak: Nr [...] o przypisaniu do zwrotu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych za okres od 1 października 2007 r. do 31 sierpnia 2008 r. w kwocie głównej 2488 zł wraz z odsetkami ustawowymi naliczanymi od pierwszego dnia miesiąca następującego po dniu wypłaty każdego ze świadczeń do dnia spłaty zobowiązania włącznie. W toku postępowania administracyjnego ustalono, że decyzją z dnia [...] znak: [...] Marszałek Województwa [...] orzekł o przypisaniu do zwrotu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych za okres i w wysokości wskazanych wyżej. W odwołaniu B. H. wskazała, że decyzja organu I instancji z dnia [...] jest "decyzją wykonawczą" decyzji z dnia [...] znak: [...], którą zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi. Wskazaną na wstępie decyzją z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 1 ust. 3, art. 2, art. 23a ust. 9, art. 30 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2006 r. nr 139, poz. 992 ze zm.), rozporządzenia Rady (EWG) Nr 1408/71 z dnia 14 czerwca 1971 r. w sprawie stosowania systemów zabezpieczenia społecznego dla pracowników najemnych, osób prowadzących działalność na własny rachunek i do członków ich rodzin, przemieszczających się we Wspólnocie (Dz. U. WE L 149 z 05 lipca 1971 r. ze zm.), rozporządzenia Rady (EWG) Nr 574/72, z dnia 21 marca 1972 r. w sprawie wykonania rozporządzenia Rady (EWG) Nr 1408/71 (Dz. Urz. WE Nr L 74, z dnia 27 marca 1972 r. ze zm.), pkt 2 Decyzji nr H1 z dnia 12 czerwca 2009 r. dotyczącej zasad przechodzenia od rozporządzeń Rady (EWG)nr 1408/71 i (EWG) NR 574/72 do rozporządzeń Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 i (WE) nr 987/2009 oraz stosowania decyzji i zaleceń Komisji Administracyjnej ds. Koordynacji Systemów Zabezpieczenia Społecznego (Dz. Urz. UE 2010/C 106/05) - utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie Kolegium przywołało brzmienie art. 30 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, wywodząc, że decyzją z dnia [...] znak: [...] organ I instancji uznał za nienależnie pobrane świadczenia rodzinne: zasiłek rodzinny na dziecko K. H. w wysokości 64 zł miesięcznie na okres od 1 października 2007 r. do 31 sierpnia 2008 r., zasiłek rodzinny na dziecko M. H. w wysokości 64 zł miesięcznie na okres od 1 października 2007 r. do 31 sierpnia 2008 r.; dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego na dziecko K. H. w wysokości 80 zł miesięcznie za wyżej wskazany okres; dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego na dziecko K. H. w kwocie 100 zł jednorazowo w miesiącu październiku 2007 r., dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego na dziecko M. H. w kwocie 100 zł jednorazowo w miesiącu październiku 2007 r., w związku z zaistnieniem koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego powstałej w wyniku podjęcia przez ojca dzieci – A. H. zatrudnienia na terenie Wielkiej Brytanii od dnia 8 marca 2007 r. Powyższa decyzja po rozpatrzeniu odwołania B. H. została następnie utrzymana w mocy decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...]. W dniu 14 listopada 2012 r. strona zaskarżyła decyzję Kolegium z dnia [...] do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, który postanowieniem z dnia 23 stycznia 2013 r. sygn. akt II SA/Łd 1211/12 oddalił wniosek B. H. o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Dalej Kolegium wyjaśniło, że pismem z dnia 22 października 2012 r. B. H. została poinformowana o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie dochodzenia zwrotu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych na dzieci K. H. i M. H. w okresie od 1 października 2007 r. do 31 sierpnia 2008 r., natomiast w dniu 4 grudnia 2012 r. została poinformowana o zakończeniu rzeczonego postępowania. W ocenie Kolegium, biorąc pod uwagę fakt, że w okresie od 1 października 2007 r. do 31 sierpnia 2008 r. B. H. pobierała z Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej Filia ds. Obsługi Świadczeń Rodzinnych w Ł. (obecnie Centrum Świadczeń Socjalnych w Ł.) świadczenia rodzinne na ww. dzieci - nie będąc do tego uprawnioną - kwota świadczeń za tenże okres podlega zwrotowi łącznie z ustawowymi odsetkami, które nalicza się od pierwszego dnia miesiąca po dniu wypłaty świadczeń rodzinnych do dnia spłaty zobowiązania włącznie. Zarówno we wniosku o ustalenie prawa do świadczeń rodzinnych, jak i decyzji przyznającej świadczenia rodzinne B. H. była pouczona o obowiązku niezwłocznego poinformowania organu o wszelkich zmianach mających wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych. Stąd też Kolegium uznało, że organ I instancji zasadnie przyjął wypłacony we wskazanym okresie zasiłek rodzinny i dodatki na dzieci za nienależnie pobrane świadczenia. Jednocześnie organ zauważył, że zgodnie z art. 23a ust. 9 ustawy o świadczeniach rodzinnych Marszałek województwa ustala i dochodzi zwrotu nienależnie pobranych świadczeń w sprawach, do których mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi B. H. wniosła o uchylenie decyzji organów obu instancji i zawieszenie postępowania w trybie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. do czasu rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego - skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...]. Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wniosło o jej oddalenie, argumentując jak w motywach zaskarżonej decyzji. Postanowieniem z dnia 4 lipca 2013 r. Sąd zawiesił postępowanie sądowoadministracyjne w trybie art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a., uznając, że rozstrzygnięcie niniejszej sprawy uzależnione jest od wyniku postępowania w sprawie o sygn. akt II SA/Łd 1211/12, wszczętego skargą B. H. przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Łodzi. W dniu 4 września 2013 r. Sąd podjął z urzędu zawieszone postępowanie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek z nieco innych przyczyn aniżeli w niej podniesiono. Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( j.t. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), przywoływanej dalej w tekście jako "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy sąd administracyjny bada, czy zaskarżony akt administracyjny (decyzja, postanowienie) jest zgodny z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami proceduralnymi, normującymi podstawowe zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.). Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. "b" p.p.s.a.). Podstawy do wznowienia postępowania określone są w art. 145 § 1 k.p.a. Spośród okoliczności wymienionych w tym przepisie zwrócić uwagę należy na pkt 8, który stanowi, iż w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli decyzja została wydana w oparciu o inną decyzję lub orzeczenie sądu, które zostało następnie uchylone lub zmienione. W ocenie składu orzekającego w sprawie niniejszej zaistniała podstawa do uchylenia zaskarżonej, jak i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, bowiem wyeliminowane zostało z obrotu prawnego rozstrzygnięcie, na którym zaskarżone w niniejszej sprawie decyzje obu instancji się opierały. Z dokumentów załączonych do akt administracyjnych wynika, że Marszałek Województwa [...] decyzją z dnia [...] uznał za nienależnie pobrane przez B. H. świadczenia rodzinne: zasiłek rodzinny na dziecko K. H. w wysokości 64 zł miesięcznie na okres od 1 października 2007 r. do 31 sierpnia 2008 r., zasiłek rodzinny na M. H. w wysokości 64 zł miesięcznie za ten sam okres; dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego na dziecko K. H. w wysokości 80 zł miesięcznie na okres od 1 października 2007 r. do 31 sierpnia 2008 r., dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego na dziecko K. H. w kwocie 100 zł jednorazowo w miesiącu październiku 2007 r. oraz dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego na dziecko M. H. w kwocie 100 zł jednorazowo w miesiącu październiku 2007 r. Po rozpoznaniu odwołania B. H. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. decyzją z dnia [...] utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. B. H. wniosła skargę na ostateczną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi. Opierając się na decyzji o uznaniu za nienależnie pobrane świadczenia organ pierwszej instancji kwestionowaną w niniejszej skardze decyzją orzekł o przypisaniu do zwrotu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych za okres od 1 października 2007 r. do 31 sierpnia 2008 r. w kwocie głównej 2488 zł wraz z odsetkami ustawowymi naliczanymi od pierwszego dnia miesiąca następującego po dniu wypłaty każdego ze świadczeń do dnia spłaty zobowiązania włącznie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpoznaniu odwołania, utrzymało w mocy kwestionowane rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z dnia 6 czerwca 2013 r., sygn. akt II SA/Łd 1211/12, uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] i poprzedzającą ją decyzję Marszałka Województwa [...] z dnia [...] oraz stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się wyroku. Wyrok ten jest prawomocny od dnia 23 lipca 2013 r. Konsekwencją powyższego wyroku jest wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji uznających pobrane świadczenia rodzinne za okres od 1 października 2007 r. do 31 sierpnia 2008 r. za nienależnie pobrane. Tymczasem decyzje wydane w niniejszym postępowaniu, orzekając o przypisaniu do zwrotu nienależnie pobranych świadczeń, opierały się na decyzjach uznających te świadczenia za nienależnie pobrane. Z momentem wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji uznających świadczenia za nienależnie pobrane odpadła podstawa prawna do wydania decyzji o przypisaniu do zwrotu świadczeń. Innymi słowy, wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji uznających świadczenia za nienależnie pobrane skutkuje tym, iż w chwili obecnej nie można zobowiązać strony do zwrotu tych świadczeń. W każdym zaś razie zobowiązanie takie jest przedwczesne. Okoliczność ta stanowiła podstawę do uchylenia zaskarżonej decyzji, jak i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, bowiem zaistniała podstawa do wznowienia postępowania określona w art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a. Wobec powyższego Sąd orzekł jak w punkcie pierwszym wyroku na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. "b" w zw. z art. 135 i art. 134 § 1 p.p.s.a. Jednocześnie w punkcie drugim wyroku Sąd w trybie art. 152 p.p.s.a. stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się wyroku. a.bł.