II SA/Łd 454/12

Dnia 19 października 2012 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Tomasz Zbrojewski (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Anna Stępień Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski Protokolant asystent sędziego Nina Krzemieniewska - Oleszek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 października 2012 roku przy udziale --- sprawy ze skargi B. Ż. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie przyznania zasiłku pielęgnacyjnego 1. oddala skargę; 2. przyznaje i nakazuje wypłacić z funduszu Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi adwokat E. S.-K. prowadzącej Kancelarię Adwokacką w Ł. przy ul. [...] kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych powiększoną o należną stawkę podatku od towarów i usług, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu. II SA/Łd 454/12 U Z A S A D N I E N I E Decyzją z dnia [...] r. Burmistrz Miasta Ł. przyznał B.Ż. zasiłek pielęgnacyjny za okres od 1 lipca 2008 r. do 31 lipca 2010 r., tj. do końca ważności orzeczenia Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Ł. z dnia [...] r., zgodnie z którym B.Ż. został zaliczony do osób o znacznym stopniu niepełnosprawności. Orzeczeniem z dnia 2 sierpnia 2010 r. Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Ł., po rozpatrzeniu wniosku z dnia 5 lipca 2010 r., postanowił zaliczyć B.Ż. do osób o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, orzeczenie wydane zostało na stałe. Wyrokiem z dnia 25 lutego 2011 r. Sąd Rejonowy dla Ł. w Ł. orzekł o zmianie zaskarżonego orzeczenia i zaliczył B.Ż. na stałe do znacznego stopnia niepełnosprawności. Powyższy wyrok uprawomocnił się z dniem 19 marca 2011 r. Następnie, B.Ż. w dniu 30 grudnia 2011 r. wystąpił z wnioskiem o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego. Decyzją z dnia [...] r. Burmistrz Miasta Ł., na podstawie art. 2 pkt 2, art. 3, art. 16, art. 20, art. 23, art. 24, art. 26 ust. 1 i ust. 2 oraz art. 32 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, przyznał stronie zasiłek pielęgnacyjny na czas nieokreślony od 1 grudnia 2011 r. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że stronie przysługuje prawo do świadczenia od miesiąca, w którym złożony został wniosek o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego. Zdaniem organu nie mają zastosowania przepisy art. 24 ust. 2a i ust. 3a ustawy o świadczeniach rodzinnych, gdyż strona nie złożyła wniosku o ustalenie prawa do świadczenia w terminie 3 miesięcy od dnia wydania orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. W odwołaniu od powyższej decyzji B.Ż. podniósł, że nie jest winien złożenia wniosku po terminie, gdyż jest osobą niepełnosprawną i ma trudności z komunikowaniem się. Sąd nie pouczył go, że orzeczenie sądowe nie zostanie mu doręczone z urzędu. Decyzją z dnia [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa, utrzymało w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie organu I instancji. Organ odwoławczy wyjaśnił, że ustawodawca ściśle określił warunki, jakie musi spełniać osoba ubiegająca się o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego, jak również od jakiego miesiąca i na jaki czas może być przyznany powyższy zasiłek. Regulacja powyższa nie ma charakteru uznaniowego, a organy orzekające przy podejmowaniu decyzji muszą ściśle przestrzegać obowiązujących przepisów prawa. Z treści art. 24 ust. 2 w/w ustawy wynika, że prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. W przypadku ustalania prawa do świadczeń rodzinnych uzależnionych od niepełnosprawności osoby, prawo do świadczeń rodzinnych ustala się na okres zasiłkowy, chyba że orzeczenie o niepełnosprawności lub orzeczenie o stopniu niepełnosprawności zostało wydane na czas określony. W tym przypadku prawo do świadczeń rodzinnych ustala się do ostatniego dnia miesiąca, w którym upływa termin ważności orzeczenia, nie dłużej jednak niż do końca okresu zasiłkowego. W przypadku utraty ważności orzeczenia o niepełnosprawności lub stopniu niepełnosprawności i ponownego ustalenia niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności stanowiącego kontynuację poprzedniego orzeczenia, prawo do świadczeń rodzinnych uzależnionych od niepełnosprawności ustala się od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym upłynął termin ważności poprzedniego orzeczenia, jeżeli osoba spełnia warunki uprawniające do nabycia tych świadczeń oraz złożyła wniosek o ustalenie: 1) niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności w terminie miesiąca od dnia utraty ważności poprzedniego orzeczenia i 2) prawa do świadczeń rodzinnych uzależnionych od niepełnosprawności w terminie trzech miesięcy od dnia wydania orzeczenia. W świetle powyższej regulacji organ stwierdził, że nie zostały spełnione przesłanki, o których mowa w art. 24 ust. 3a ustawy o świadczeniach rodzinnych, bowiem niedotrzymany został termin 3 miesięcy od dnia wydania orzeczenia o niepełnosprawności do złożenia wniosku. Odnośnie do kwestii braku informacji o niedoręczaniu wyroków Kolegium wskazało, że sądy z urzędu nie doręczają wyroków (z wyjątkiem wyroków zaocznych), a z rozstrzygnięciem sprawy strona może zapoznać się na rozprawie, na której wyrok jest ogłaszany. Później strona sama występuje o uzyskanie odpisu wyroku. Zatem nie zachodziły w sprawie jakiekolwiek okoliczności niezależne od wnioskodawcy, które uniemożliwiłyby mu złożenie wniosku w ustawowym terminie. W ocenie Kolegium ustawodawca w art. 24 ust. 3a ustawy o świadczeniach rodzinnych dał stronie trzy miesiące do złożenia wniosku o świadczenie rodzinne - w takim celu, aby wyrok uprawomocnił się, a strona mogła uzyskać jego odpis i złożyć stosowny wniosek z dokumentacją. Gdyby przyjąć, że bieg terminu należy liczyć od momentu doręczenia stronie prawomocnego wyroku, to termin określony w art. 24 ust. 3a byłby iluzoryczny, gdyż jego bieg zależałby od woli strony. Ponadto omawiana regulacja jest spójna z pozostałymi przepisami, które nakładają na stronę obowiązek gromadzenia wymaganej dokumentacji i złożenia jej wraz z wnioskiem o świadczenia rodzinne w określonych terminach. Zatem zarzuty podnoszone w odwołaniu nie mogą zostać uwzględnione. Nie ma możliwości przyznania zasiłku pielęgnacyjnego za okres wsteczny, przed złożeniem wniosku o przyznanie tego świadczenia, niezależnie od przyczyny późnego złożenia wniosku, bowiem termin do złożenia wniosku o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego jest terminem prawa materialnego i nie jest dopuszczalne jego przywrócenie. Reasumując, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wskazało, że skoro B.Ż. złożył wniosek wraz z pełną dokumentacją w dniu 30 grudnia 2011 r., to prawidłowo organ I instancji przyznał świadczenie na okres od 1 grudnia 2011 r. na czas nieokreślony. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego B.Ż. wskazał, że zaskarżona decyzja jest niezgodna z prawem z uwagi na przekroczenie terminów do załatwienia sprawy. Ponadto skarżący podniósł, że organy administracji nie podjęły wszelkich niezbędnych kroków do wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, a także nie rozpatrzyły w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do zarzutów skargi organ stwierdził, że fakt przekroczenia terminu do załatwienia sprawy nie może stanowić podstawy zarzutu wadliwości decyzji ani prawa czy obowiązku, o których rozstrzygnięto. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Przedmiotem kontroli legalności w rozpoznawanej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] r. utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza Miasta Ł. z dnia [...] r. przyznającą zasiłek pielęgnacyjny na czas nieokreślony od dnia 1 grudnia 2011 r. Punkt wyjścia do rozważań w rozpoznawanej sprawie stanowi art. 24 ust. 3a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz. 992 z późn. zm.), zgodnie z którym w przypadku utraty ważności orzeczenia o niepełnosprawności lub stopniu niepełnosprawności i ponownego ustalenia niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności stanowiącego kontynuację poprzedniego orzeczenia, prawo do świadczeń rodzinnych uzależnionych od niepełnosprawności ustala się od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym upłynął termin ważności poprzedniego orzeczenia, jeżeli osoba spełnia warunki uprawniające do nabycia tych świadczeń oraz złożyła wniosek o ustalenie: 1) niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności w terminie miesiąca od dnia utraty ważności poprzedniego orzeczenia i 2) prawa do świadczeń rodzinnych uzależnionych od niepełnosprawności w terminie trzech miesięcy od dnia wydania orzeczenia. Jak wynika z akt administracyjnych skarżący na mocy decyzji z dnia 29 lipca 2008 r. miał ustalone prawo do zasiłku pielęgnacyjnego na okres od dnia 1 lipca 2008 r. do dnia 31 lipca 2010 r., tj. do końca ważności orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności. Natomiast wyrokiem z dnia 25 lutego 2011 r. Sąd Rejonowy dla Ł. w Ł. zaliczył skarżącego na stałe do znacznego stopnia niepełnosprawności. Poza sporem pozostaje również okoliczność, iż w dniu 30 grudnia 2010 r. skarżący złożył w organie I instancji wniosek o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego i zasiłek ten został stronie przyznany od dnia 1 grudnia 2011 r. Rozważenia zatem wymaga, czy w zaistniałym stanie faktycznym i prawnym organy orzekające w sprawie prawidłowo ustaliły prawo do zasiłku pielęgnacyjnego od miesiąca grudnia 2011 r. Z brzmienia art. 24 ust. 3a ustawy o świadczeniach rodzinnych jednoznacznie wynika, że prawo do zasiłku pielęgnacyjnego przysługującego z uwagi na niepełnosprawność ustala się od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym upłynął termin ważności poprzedniego orzeczenia, jeżeli osoba spełnia warunki uprawniające do nabycia tych świadczeń oraz złożyła wniosek o ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności w terminie miesiąca od dnia utraty ważności poprzedniego orzeczenia i prawa do świadczeń rodzinnych uzależnionych od niepełnosprawności w terminie trzech miesięcy od dnia wydania orzeczenia. Z okoliczności faktycznych sprawy wynika, że warunek określony w art. 24 ust. 3a pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych został spełniony, gdyż poprzednie orzeczenie o niepełnosprawności traciło ważność z dniem 31 lipca 2010 r., a skarżący wystąpił z wnioskiem o ustalenie stopnia niepełnosprawności w dniu 5 lipca 2010 r. Nie sposób jednak uznać, że dochowany został również termin, o którym mowa w art. 24 ust. 3a pkt 2 ustawy. W stosunku do skarżącego orzeczenie o stopniu niepełnosprawności zostało wydane przez Sąd Rejonowy w dniu 25 lutego 2011 r., zatem trzymiesięczny termin na złożenie wniosku o ustalenie prawa do świadczenia upłynął z dniem 25 maja 2011 r. Natomiast wniosek został złożony dopiero w dniu 31 grudnia 2011 r. W tej sytuacji nie było podstaw do przyznania skarżącemu świadczenia w postaci zasiłku pielęgnacyjnego na zasadzie art. 24 ust. 3a ustawy o świadczeniach rodzinnych za miesiące wcześniejsze niż grudzień 2011 r., niezależnie od przyczyn, jakie legły u podstaw niezachowania terminu, w szczególności gdy przyczyny te pozostają bez związku z działaniem lub zaniechaniem organów administracji publicznej. W konsekwencji prawo do świadczenia prawidłowo ustalono w sposób ogólny, tj. zgodnie z art. 24 ust. 2 ustawy – od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami. Jeśli idzie o zarzuty skargi dotyczące braków postępowania wyjaśniającego, to uznać należy, że stan faktyczny sprawy został ustalony przez organy administracji w sposób dostateczny, a tut. Sąd nie dopatrzył się naruszenia przepisów postępowania mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Również podnoszone przez skarżącego kwestie odnoszące się do naruszenia terminów wydawania decyzji przez organy administracyjne nie mogą zostać uwzględnione. Samo bowiem naruszenie terminów, o których mowa w art. 35 kpa, nie może być podstawą do uchylenia zaskarżonego orzeczenia, jeśli rozpoznanie sprawy po terminie nie wpłynęło na treść rozstrzygnięcia, co w rozpoznawanej sprawie nie nastąpiło. Z tych wszystkich względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz.U. z 2012 r., poz. 270), orzekł jak w pkt 1 sentencji. O wynagrodzeniu dla pełnomocnika skarżącego, ustanowionego z urzędu, orzeczono na podstawie art. 250 p.p.s.a. oraz § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. Nr 163, poz. 1348 z późn. zm.) jak w pkt 2. AG