II SA/Łd 455/08

Dnia 16 października 2008 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Sekunda-Lenczewska, Sędziowie Sędzia WSA Barbara Rymaszewska (spr.), Sędzia WSA Arkadiusz Blewązka, Protokolant Sekretarz sądowy Jarosław Moraczewski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 października 2008 roku sprawy ze skargi M. M. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. z dnia [...] Nr [...] (znak: [...]) w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania w sprawie nakazu wyłączenia budynku z użytkowania uchyla zaskarżone postanowienie. ls Decyzją Nr [...] z dnia [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w P., nakazał E. i Z. O. wyłączyć z użytkowania i opróżnić drewniany budynek mieszkalny usytuowany na działce nr ewid.[...] w P. przy ul. A. Decyzję tę doręczono zobowiązanym i M. M. - uczestniczce postępowania, z tym ze odbiór przesyłki dla uczestniczki pokwitował M.K. zaznaczając, iż jest wnukiem adresatki. W dniu 10 kwietnia 2008 roku do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w P. wpłynęło odwołanie od powyższej decyzji wniesione przez M.M. wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do dokonania tej czynności. Jako uzasadnienie wniosku o przywrócenie terminu strona przedstawiła zaświadczenie lekarskie z dnia 7 kwietnia 2008 roku wskazujące, że od wielu lat cierpi na miażdżycowy zespół psychoorganiczny z zaburzeniami pamięci, depresją, lękami i wymaga systematycznego leczenia psychiatrycznego. Strona wskazała, że nasilenie choroby nastąpiło w okresie, kiedy przysługiwał jej termin do wniesienia odwołania, co uniemożliwiło jej dokonanie tej czynności. Postanowieniem z dnia [...], Nr [...] [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł. – działając na podstawie art. 58 § 1 i § 2 oraz art. 59 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2000 roku, Nr 98, poz. 1071 ze zm., cytowanej dalej jako k.p.a.) – odmówił M.M. przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od w/w decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w P. z dnia [...]. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ odwoławczy wyjaśnił, jakie przesłanki zgodnie z dyspozycją art. 58 k.p.a. musza zostać spełnione do przywrócenia terminu. Następnie organ II instancji podniósł, iż decyzja organu stopnia podstawowego została skutecznie doręczona w dniu 11 marca 2008 roku (co zostało poświadczone na zwrotnym potwierdzeniu odbioru przez wnuka wnioskodawczyni), zatem ustawowy termin do wniesienia zażalenia biegł od dnia 12 marca 2008 roku i upłynął w dniu 25 marca 2008 roku. W tej sytuacji wniosek o przywrócenie terminu wraz z odwołaniem, nadany w urzędzie pocztowym w P. w dniu 9 kwietnia 2008 roku, został wysłany 15 dni po upływie terminu do wniesienia odwołania. Z powyższego bezspornie wynika, że M.M uchybiła terminowi do wniesienia odwołania, przy czym w żaden sposób – w ocenie organu - nie uprawdopodobniła, że naruszenie terminu nastąpiło bez jej winy, bowiem nie przedstawiła dowodu na to, że faktycznie nastąpiło u niej nasilenie zespołu psychoorganicznego, w jakim okresie czasu, ani też, że jej choroba była tak ciężka, że uniemożliwiła jej dochowanie prawidłowo wskazanego przez organ I instancji terminu. Nie wskazuje na to w ocenie organu złożone zaświadczenie lekarskie z dnia 9 kwietnia 2008 roku, z którego wynika jedynie, że od kilku miesięcy pogorszył się stan zdrowia M. M. co powoduje, że wymaga ona stałego leczenia i opieki drugiej osoby. Kolejne zaświadczenie lekarskie dotyczy stanu zdrowia G.K., a więc nieznanej osoby trzeciej. M.M. złożyła skargę na powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzuciła naruszenie art. 77 § 1 k.p.a. przez błędną ocenę dowodu z dokumentu w postaci zaświadczenia lekarskiego z dnia 7 kwietnia 2008 roku i w konsekwencji błędne ustalenie, iż pomimo schorzenia mogła złożyć odwołanie w terminie, błędną ocenę zaświadczenia lekarskiego z dnia 9 kwietnia 2008 roku na okoliczność stanu zdrowia oraz konieczności opieki osób trzecich nad skarżącą oraz zaświadczenia lekarskiego G.K. (córki skarżącej), iż w dniach od 6 marca 2008 roku do 31 marca 2008 roku przebywała w szpitalu, co uniemożliwiało opiekę nad skarżącą w trakcie biegu terminu do wniesienia odwołania. Organ nie podjął próby wyjaśnienia, kim jest dla skarżącej G.K. W ocenie skarżącej organ naruszył również art. 58 § 1 k.p.a. poprzez błędne uznanie, iż okoliczności wskazane przez skarżącą nie uprawdopodobniają braku winy w uchybieniu terminowi oraz art. 43 k.p.a. przez błędną interpretację i niewłaściwe zastosowanie oraz stwierdzenie, że doręczenie decyzji wnukowi wnioskodawczyni było doręczeniem skutecznym. Wnuk nie jest bowiem wymieniony wśród osób, którym można pozostawić przesyłkę trybie art. 43 k.p.a. Skarżąca mieszka bowiem sama, jej wnuk nie jest jej sąsiadem, nie jest także dozorcą jej domu. Skarżąca załączyła do skargi zaświadczenia z dnia 28 kwietnia 2008 roku na okoliczność, iż córka skarżącej przebywała w dniach od 6 marca 2008 roku do 31 marca 2008 roku w szpitalu oraz poświadczenia zameldowania M.K. (wnuka skarżącej) w innym miejscu zamieszkania niż miejsce zamieszkania skarżącej. W odpowiedzi na skargę [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł., podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko, wniósł o jej oddalenie. Podczas rozprawy przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Łodzi w dniu 16 października 2008 roku skarżąca oświadczyła, że decyzję organu I instancji odebrał wnuk skarżącej, który z nią nie mieszka i nie przekazał jej przesyłki. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola wspomniana sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (§ 2). Sąd administracyjny, uwzględniając skargę, uchyla zaskarżony akt w całości albo części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa, dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub też inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm./, zwanej w dalszej części rozważań p.p.s.a.). Po myśli art. 134 § 1 p.p.s.a. rozstrzygając daną sprawę, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach, prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.) . Biorąc pod uwagę tak zakreśloną kognicję oraz przyczyny wzruszenia decyzji, Sąd stwierdził, że zaskarżone orzeczenie narusza przepisy procedury administracyjnej w stopniu określonym w cytowanym przepisie. Przedmiotem kontroli sądowej w rozpoznawanej sprawie jest postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. z dnia [...], Nr [...] odmawiające M.M. przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w P. z dnia [...]. Podkreślić należy, iż [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] w uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia prawidłowo wskazał, iż zgodnie z art. 58 § 1 k.p.a. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobnił on, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. O braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić tylko wtedy, gdy dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie dającej się przezwyciężyć. Brak winy można więc przyjąć w sytuacji, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć. Jednakże rozważania te należy poprzedzić ustaleniem, że doręczenie decyzji było prawidłowe, to jest dokonane zgodnie z art. 43 k.p.a. Bez takiego stwierdzenia weryfikację wniosku o przywrócenie terminu należy uznać za przedwczesną. Należy zauważyć, iż przed wydaniem przez organ odwoławczy w przedmiocie przywrócenia terminu czy uchybieniu terminu do wniesienia odwołania może zaistnieć konieczność przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego. W rozpoznawanej sprawie postępowanie winno dotyczyć sposobu doręczenia stronie kwestionowanego rozstrzygnięcia. Organ odwoławczy jest wówczas zobowiązany, zgodnie z art. 81 k.p.a. do umożliwienia stronie wypowiedzenia się - w tym wypadku - co do okoliczności doręczenia stronie decyzji (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 listopada 2006 roku, sygn. akt VII SA/Wa 1640/06, Lex nr 306993). Należy zwrócić także uwagę, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego oraz w literaturze przedmiotu przyjmuje się, iż wydanie przez organ administracji publicznej postanowienia o niedopuszczalności odwołania oraz o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania bez dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oznacza naruszenie art. 7 i 77 k.p.a. w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. W niniejszej sprawie z potwierdzenia odbioru wynika, że decyzja organu I instancji adresowana do skarżącej doręczona została M.K., wnukowi adresatki. Jednakże, jak wynika z treści art. 43 k.p.a., fakt pokrewieństwa nie przesądza o zaliczeniu do kręgu osób uprawnionych do odbioru przesyłki w postępowaniu administracyjnym. Kodeks postępowania administracyjnego w powołanym przepisie uprawnia doręczyciela do pozostawienia przesyłki dorosłemu domownikowi, sąsiadowi, dozorcy, jeżeli te osoby podjęły się doręczenia adresatowi. Zauważyć przy tym należy, iż pojęcie "domownika" wymaga wąskiego rozumienia. Za domownika można uznać takie osoby, dla których mieszkanie adresata będzie ich aktualnym centrum życiowej działalności, ośrodkiem osobistych i majątkowych interesów. Szerokiemu rozumieniu pojęcia domownika sprzeciwia się gwarancyjny charakter przepisów k.p.a. o doręczeniach. Organ zatem powinien był zapytać skarżącą, czy wnuk jest jej domownikiem, tj czy wspólnie z nią zamieszkuje. W skardze skarżąca wyjaśniła, że z wnuczkiem nie mieszka w tym samym mieszkaniu. M.K., który odebrał przesyłkę, z uwagi na to, że nie mieszka ze skarżącą, wyłączony jest z kręgu jej domowników i tym samym osób, którym można skutecznie doręczyć decyzję administracyjną. Trafnie skarżąca zarzuca też organowi zaniechanie wyjaśnienia, w jakim celu złożone zostało zaświadczenie o pobycie w szpitalu G.K. Organ zaniechał wyjaśnienia tej okoliczności uznając bezrefleksyjnie G.K. za "nieznaną osobę trzecią". Tymczasem, skoro uznał za prawidłowe doręczenie, pokwitowane przez M. K., wnuka adresatki decyzji, bardzo łatwe było wyjaśnienie pokrewieństwa miedzy M. a G. K. i w ostateczności między skarżącą a G.K. Mając na uwadze przedstawione wywody Sąd uznał, że nie nastąpiło skuteczne doręczenie M.M. decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w P. z dnia [...], dlatego też w przedmiotowej sprawie nie można mówić o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania, a tym bardziej rozważać kwestii przywrócenia bądź odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od tej decyzji. Wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania jest przedwczesny, organ winien umorzyć postępowanie w tym zakresie. Organ winien rozważyć, czy wobec braku skutecznego doręczenia decyzji odwołanie należy uznać za złożone w terminie, czy też ponownie doręczyć decyzję dla otwarcia terminu do wniesienia odwołania. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego oraz w literaturze przedmiotu przyjmuje się bowiem, że nieprawidłowe doręczenie decyzji przez organ I instancji powoduje, iż termin do wniesienia odwołania od tej decyzji nie biegnie (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 maja 1994 roku, sygn. akt SA/Gd 2813/93, Wspólnota 1994, nr 39, s. 14). Wskazać jednocześnie należy, iż wyrokiem z dnia 16 października 2008 roku w sprawie o sygn. akt II SA/Łd 456/08 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uchylił postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...], Nr [...] stwierdzające, że odwołanie M.M. od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w P. z dnia [...], zostało wniesione z uchybieniem terminu do jego wniesienia przewidzianym w art. 129 § 2 k.p.a. Konsekwencją uchylenia tegoż postanowienia ŁWINB z dnia [...] jest uchylenie postanowienia o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Biorąc pod uwagę powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a orzeczono o uchyleniu zaskarżonego postanowienia, uznając to za konieczne dla końcowego załatwienia sprawy. A.K.