II SA/Łd 457/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Stępień (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Joanna Sekunda-Lenczewska, Asesor WSA Ewa Cisowska-Sakrajda, Protokolant asystent sędziego Paweł Pijewski, po rozpoznaniu w dniu 25 października 2006 roku na rozprawie sprawy ze skargi R. M. na postanowienie Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] nr [...] w przedmiocie wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy oddala skargę. Decyzją z dnia [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na podstawie art. 154 § 1 i 2 k.p.a. oraz art. 2 pkt 2 lit. a i art. 4 ust. 1, 2 i 4 ustawy z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz. U. nr 87, poz. 395 ze zm.), po rozpoznaniu wniosku R. M., odmówił zmiany własnej decyzji z dnia [...] W uzasadnieniu Kierownik Urzędu wskazał, że R. M. złożył wniosek o zmianę, wcześniej wydanej przez ten organ, decyzji z dnia [...] o odmowie uchylenia decyzji z dnia [...] nr [...], odmawiającej wnioskodawcy przyznania uprawnienia do świadczenia pieniężnego z tytułu pracy przymusowej w P. i K. za okres od maja 1942 r. do marca 1945 r. Z zebranego materiału dowodowego wynika, że strona w powyższym okresie pracowała przymusowo w P. i K., tj. na terenie II Rzeczypospolitej w granicach sprzed 1 września 1939 r. Tymczasem praca wykonywana na terenie państwa polskiego w jego granicach sprzed 1 września 1939 r. nie stanowiła represji w rozumieniu powołanej wyżej ustawy o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i ZSRR. Wniosek strony o zmianę decyzji nie zasługiwał zatem na uwzględnienie. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy R. M. wskazał, że tereny, na których pracował należały do III Rzeszy do tzw. "Faterlandu". Zdaniem strony, świadczenie pieniężne przysługuje mu, skoro służy ono "nawet dzieciom urodzonym w czasie II wojny światowej na terenach III Rzeszy i przez nią okupowanych". Skarżący powołał się nadto na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 lipca 2005 r., który jego zdaniem daje mu podstawy do wystąpienia z ww. żądaniem. Po rozpoznaniu powyższego wniosku Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z [...] uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał wniosek do rozpoznania. W uzasadnieniu decyzji Kierownik Urzędu wskazał, że skarżący wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją z dnia [...] oraz o przywrócenie terminu do złożenia przedmiotowego wniosku. Kierownik Urzędu rozpoznając ów wniosek, jako wniosek o uchylenie ww. decyzji z [...] złożony w oparciu o art. 154 k.p.a., popełnił błąd, gdyż działał wbrew intencjom strony. Ponieważ zatem wniosek strony nie został w istocie rozpoznany, Kierownik Urzędu uchylił kwestionowaną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Następnie postanowieniem z dnia [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych odmówił przywrócenia terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej decyzją z dnia [...] Zdaniem organu skarżący nie uprawdopodobnił, iż w okresie ustawowego biegu terminu tego wniosku, stan zdrowia lub inne przyczyny uniemożliwiły mu jego sporządzenie osobiście lub przez wyznaczonego pełnomocnika. Decyzję z dnia [...] doręczono stronie w dniu 9 maja 2005 r., natomiast wniosek o przywrócenie terminu został złożony w dniu 30 listopada 2005 r. Skarżący jako przyczynę uchybienia terminowi podał zły stan zdrowia spowodowany wypadkiem. Do wniosku załączył kartę informacyjną leczenia szpitalnego, z której wynika, że przebywał w szpitalu w okresie od 16 lutego do 15 marca 2005 r., kartę informacyjną dotyczącą terminu zdjęcia gipsu oraz zlecenie na zabiegi wykonywane przez pielęgniarki z dnia 21 sierpnia 2005 r. Z przedstawionych dokumentów wynika, zdaniem organu administracji, że skarżący już w dniu 12 marca 2005 r. był w stanie złożyć stosowne pismo do Kierownika Urzędu. Wniosek skarżącego, o przywrócenie terminu został zatem złożony po terminie, co w konsekwencji prowadzi do odmowy przywrócenia terminu. Od powyższego postanowienia R. M. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Z treści skargi wynika, że strona nie zgadza się z zaskarżonym orzeczeniem i żąda przyznania uprawnień do świadczenia pieniężnego z tytułu wykonywania pracy przymusowej na rzecz III Rzeszy. Poza argumentami merytorycznymi, skarżący podniósł, że jego wniosek z 22 listopada 2005 r. dotyczył w istocie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Przyczyną uchybienia terminu był wypadek, w którego wyniku skarżący złamał rękę, przebywał w szpitalu i przechodził rehabilitację. W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o jej oddalenie, powołując w uzasadnieniu argumentację analogiczną do tej, którą zaprezentował w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Na wstępie wyjaśnić należy, iż zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę administracji publicznej. Kontrola ta, po myśli § 2 tego artykułu, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd administracyjny nie rozpoznaje zatem spraw merytorycznie, a bada jedynie legalność zaskarżonej decyzji, tzn. czy jest ona zgodna z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Uchylenie postanowienia, względnie stwierdzenie jego nieważności przez Sąd, następuje tylko w przypadku wykazania istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy, o czym stanowi art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) – powoływanej dalej jako p.p.s.a. – lub jeśli zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Badając prawidłowość zaskarżonego postanowienia Sąd nie dopatrzył się naruszenia przez organy administracji przepisów prawa materialnego bądź procesowego, w stopniu uzasadniającym jego uchylenie. Przedmiotem żądania skarżącego w niniejszej sprawie była kwestia procesowa, tj. przywrócenie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej decyzją Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z [...] Powyższa decyzja została doręczona skarżącemu w dniu 9 maja 2005 r. Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy strona złożyła zaś w dniu 22 listopada 2005 r., czyli już po terminie, który wynosi czternaście dni i jest liczony od dnia doręczenia decyzji stronie (art. 129 § 2 w zw. z art. 127 § 3 k.p.a.). Kwestia przywrócenia terminu uregulowana jest przede wszystkim w art. 58 kodeksu postępowania administracyjnego. Zgodnie z § 1 tego przepisu w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin (art. 58 § 2 k.p.a.). Kryterium braku winy jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przywrócenie nie jest więc dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. O braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia. Do okoliczności uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu zalicza się np. przerwę w komunikacji, nagłą chorobę, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar. Tak więc np. samo zwolnienie lekarskie od pracy nie jest potwierdzeniem braku winy zainteresowanego w uchybieniu terminu. Nie wyklucza ono bowiem możliwości dokonania czynności przez stronę (np. sporządzenia odwołania) i nadania pisma przez pocztę osobiście lub przez domownika (por. B. Adamiak w: B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2005, str. 334-335; wyrok NSA z 4.11.1998 r., III SA 1243/97, publ. LEX nr 36902; postanowienie NSA z 2.10.2002 r., V SA 793/02 Monitor Prawniczy z 2002 r. nr 23, str. 1059). W niniejszej sprawie R. M., uzasadniając wniosek o przywrócenie terminu wskazał, że uległ wypadkowi na dworcu PKS w P.. W wyniku wypadku złamał rękę, w związku z czym dwukrotnie przebywał w szpitalu. Przechodził również rehabilitację i dalsze leczenie w domu. Skarżący nie podał dokładnej daty wypadku – wskazał jedynie, że miał miejsce na początku 2005 r. Z załączonych do wniosku kart informacyjnych leczenia szpitalnego wynika, że R. M. przebywał na Oddziale Ortopedycznym szpitala w P. między 19 a 20 grudnia 2004 r. oraz między 16 lutego a 15 marca 2005 r. W czasie pierwszej wizyty został mu założony gips na 6 tygodni, natomiast w czasie drugiego pobytu przeszedł rehabilitację. Po wyjściu ze szpitala rehabilitację kontynuowano w jego domu 3 razy w tygodniu. Z przedstawionych przez skarżącego dokumentów wynika zatem, że miał możliwość zachowania terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej decyzją z [...] Decyzję tę otrzymał w maju 2005 r., a zatem w czasie kiedy przebywał już w domu i mógł bez przeszkód zadbać o własne interesy. Jest rzeczą oczywistą, że skarżący mógł odczuwać pewne dolegliwości po przebytym złamaniu ręki, jednak – w świetle tych dowodów, które przedstawił w postępowaniu – jest równie oczywiste, że dolegliwości te nie uniemożliwiały mu sporządzenia ww. wniosku i zachowania terminu. Skarżący miał również pełną możliwość skorzystania z pomocy innych osób, w szczególności mógł wyznaczyć pełnomocnika do reprezentowania jego interesów przed organem administracji. Słusznie zatem organ administracji uznał, że R. M. nie uprawdopodobnił, że w okresie biegu terminu stan zdrowia lub inne przyczyny uniemożliwiły mu sporządzenie wniosku osobiście lub przez pełnomocnika. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych odmawiając przywrócenia terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej decyzją z dnia [...], postąpił zatem zgodnie z prawem. Na marginesie wskazać należy, że na rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie nie miał wpływu wyrok Trybunału Konstytucyjnego, na który powołuje się skarżący w swoich pismach (błędnie powołując datę jego wydania). Wyrokiem tym Trybunał stwierdził niezgodność art. 4 ust. 5 cytowanej wyżej ustawy o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym (...) z art. 2 i 32 ust. 1 Konstytucji RP (wyrok TK z 17 czerwca 2003 r., P 24/02, publ. OTK-A nr 6 z 2003 r. poz. 55). Wspomniany wyżej art. 4 ust. 5 określał czasowe ograniczenie dla możliwości składania, przez osoby zainteresowane, wniosków o przyznanie świadczenia pieniężnego, przysługującego na podstawie art. 1 tej ustawy. Przed wyrokiem Trybunału wnioski takie można było składać jedynie do dnia 31 grudnia 1999 r., Trybunał zaś zniósł to ograniczenie. W niniejszej sprawie jednak kwestia terminu złożenia przez R. M. wniosku o przyznanie mu świadczenia pieniężnego, w ogóle pozostawała poza zainteresowaniem sądu i organów administracji. Skarżący bowiem wniosek taki złożył już 18 lutego 1998 r. W tym stanie sprawy sąd, uznając że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił.