II SA/Łd 46/17

Dnia 26 kwietnia 2017 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zygmunt Zgierski (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Arkadiusz Blewązka Sędzia WSA Barbara Rymaszewska Protokolant st. asystent sędziego Agnieszka Gortych-Ratajczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 kwietnia 2017 roku sprawy ze skargi M. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia wychowawczego oddala skargę. a.bł. II SA/Łd 46/17 Uzasadnienie Decyzją z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy N. z dnia [...] o odmowie przyznania M.S. świadczenia wychowawczego na syna M.S. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że rodzina M.S. składa się z trzech osób: wnioskodawczyni, jej męża T.S. oraz syna M.S. Wnioskodawczyni od stycznia 2014 r. pracuje w tym samym zakładzie pracy, a jej dodatkowym źródłem utrzymania jest renta. Jej mąż w powyższym okresie pracował w gospodarstwie rolnym o powierzchni 3,61 ha (4,6385 ha przeliczeniowych), a od dnia 19 listopada 2015 r. przebywa w zakładzie karnym. Dodatkowo T.S. w 2014 r. KRUS wypłacił zasiłek chorobowy w kwocie 440 zł. Dla ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego chodzi o rodzinę w rozumieniu art. 2 pkt 16 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz.U. z 2016 r. poz.195), dalej ustawa. W 2014 r. dochodem członków rodziny M.S. był dochód wnioskodawczyni z tytułu zatrudnienia i z tytułu renty w wysokości 20 569,88 zł oraz dochód jej męża zainteresowanej z tytułu gospodarstwa rolnego i z tytułu zasiłku chorobowego. Dochód M.S., wyliczony wg zasad określonych w przepisach ustawy, a więc pomniejszony o należny podatek (0,00 zł), składki na ubezpieczenie społeczne (1 381,92 zł) oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne (769,44 zł) wyniósł 18 418,52 zł. Dochód z tytułu gospodarstwa rolnego wyliczony według zasad określonych w ustawie wyniósł w 2014 roku: 4,6385 ha x 208, 83 zł x 12 miesięcy = 11 623,90 zł. Dodatkowo należało doliczyć zasiłek chorobowy w kwocie 440 zł. Łącznie dochód członków rodziny M.S. wyniósł 30 482,42 zł, tj. 2 540,20 zł miesięcznie. Zgodnie z art. 7 ust. 4 ustawy w przypadku, gdy członek rodziny jest umieszczony w pieczy zastępczej lub w instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie, ustalając dochód rodziny w przeliczeniu na osobę, nie uwzględnia się osoby umieszczonej w pieczy zastępczej lub w instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie. Według art. 2 pkt 8 ustawy ilekroć w ustawie jest mowa o instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie - oznacza to m.in. zakład karny. Zatem dla ustalenia miesięcznej wysokości dochodu na osobę w rodzinie, której członek przebywa w instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie, nie uwzględnia się osoby umieszczonej w takiej instytucji. Z uwagi na przebywanie T.S. w zakładzie karnym należało dochód rodziny M.S. w wyliczonej kwocie 2 540,20 zł miesięcznie podzielić na dwóch członków rodziny, co oznacza kwotę 1 270,10 zł miesięcznie na osobę. Ponieważ dochód przekracza kryterium dochodowe wynoszące 800,00 zł miesięcznie (art. 5 ust. 3 ustawy), zainteresowana nie kwalifikuje się do prawa do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko. Na decyzję ostateczną skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi złożyła M.S., wnosząc o jej zmianę i ustalenie dla M.S. świadczenia wychowawczego począwszy od dnia 1 kwietnia 2016 r., ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy organowi do ponownego rozpoznania. Skarżąca zażądała także zobowiązania organu do wskazania, w jaki sposób i na podstawie jakich danych wyliczony został dochód rodziny w 2014 r. w wysokości 30 042 zł. W uzasadnieniu skarżąca podniosła, że sama wychowuje dziecko. Ojciec nie bierze udziału w wychowywaniu syna, ani w jego utrzymaniu. W jej ocenie w sytuacji rozdzielności majątkowej, jaką posiada z mężem odbywającym obecnie karę pozbawienia wolności, nie można sumować jakichkolwiek jego środków, które nie trafiają do rodziny. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga nie jest zasadna. Przede wszystkim organy właściwie przyjęły, że mąż skarżącej wchodzi w skład jej rodziny, a w konsekwencji prawidłowo obliczyły dochody rodziny skarżącej. W myśl art. 2 pkt 16 ustawy ilekroć w ustawie jest mowa o rodzinie – rozumie się przez to m.in. małżonków. Przepis ten, ani żaden inny w ustawie, nie wyłącza z definicji rodziny małżonków pozostających w rozdzielności majątkowej. Oznacza to, że mąż skarżącej jest członkiem jej rodziny. Determinuje to sposób ustalenia dochodów rodziny – jest to w myśl art. 2 pkt 4 ustawy suma dochodów członka rodziny. Z kolei dochód członka rodziny to przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, z zastrzeżeniem art. 7 ust. 1-3 (art. 2 pkt 2 ustawy). Pierwszy okres, na który ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, rozpoczyna się z dniem wejścia w życie ustawy i kończy się 30 września 2017 r. (art. 48 ust. 1 ustawy). W przypadku ustalania prawa do świadczenia wychowawczego na okres, o którym mowa w ust. 1, rokiem kalendarzowym, z którego dochody stanowią podstawę ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego, jest rok kalendarzowy 2014. Prawo do świadczenia ustala się z uwzględnieniem określonych ustawą przepisów o utracie i uzyskaniu dochodu (art. 48 ust. 2 ustawy). Dla ustalenia dochodów rodziny skarżącej należało więc przyjąć dochody jej i jej męża osiągnięte w 2014 r. Osiągnięty w 2014 r. dochód M.S. z tytułu zatrudnienia i z tytułu renty, pomniejszony o należny podatek, składki na ubezpieczenie społeczne oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne, wyniósł 18 418,52 zł. Sumy tej skarżąca nie zakwestionowała. W jej przypadku trwające w 2014 r. zatrudnienie nie ustało, a wiec nie dotyczą jej przepisy o utracie dochodu. Prawidłowo również organy obliczyły dochód z gospodarstwa rolnego męża skarżącej. W myśl art. 7 ust. 5 ustawy w przypadku ustalania dochodu z gospodarstwa rolnego przyjmuje się, że z 1 ha przeliczeniowego uzyskuje się dochód miesięczny w wysokości 1/12 dochodu ogłaszanego corocznie, w drodze obwieszczenia, przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie art. 18 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym. W przypadku gdy rodzina uzyskuje dochody z gospodarstwa rolnego oraz dochody pozarolnicze, dochody te sumuje się (art. 7 ust. 10). Stosownie do obwieszczenia Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia 23 września 2015 r. w sprawie wysokości przeciętnego dochodu z pracy w indywidualnych gospodarstwach rolnych z 1 ha przeliczeniowego w 2014 r. (M.P. z 2015 r. poz. 861) przeciętny dochód z pracy w indywidualnych gospodarstwach rolnych z 1 ha przeliczeniowego wynosił w 2014 r. 2506 zł. Miesięczny dochód z gospodarstwa rolnego w 2014 r., stanowiący 1/12 określonej przez Prezesa GUS kwoty, wynosi więc 208,83 zł (2 506,00 zł : 12 miesięcy). Gospodarstwo rolne męża skarżącej ma powierzchnię (będą podstawą wymiaru podatku rolnego) 4,6385 ha przeliczeniowych. Zatem dochód osiągnięty z tego gospodarstwa w 2014 r. wyniósł 11 623,90, będący iloczynem powierzchni gospodarstwa, kwoty miesięcznego dochodu 208,83 zł i 12 miesięcy. Do dochodu męża skarżącej należało doliczyć także kwotę 440 zł otrzymanego przez niego w 2014 r. zasiłku chorobowego. Przepis art. 7 ust. 5 ustawy określa tzw. ryczałtowy tryb ustalania dochodu osiąganego z gospodarstwa rolnego. Dochód ten jest wyliczany jako wartość dochodu odpowiadającego powierzchni gospodarstwa z uwzględnieniem liczby hektarów przeliczeniowych i kwoty dochodu ustalonej dla 1 ha przeliczeniowego niezależnie od faktycznej dochodowości konkretnego gospodarstwa. Nie przewiduje on wyjątków od przyjętej w nim zasady wyliczenia dochodu z gospodarstwa rolnego. Oznacza to, że z punktu widzenia powołanego przepisu bez znaczenia jest okoliczność, czy gospodarstwo rolne jest uprawiane, czy też nie i z jakiego powodu oraz czy rzeczywiście przynosi ono dochody (por. wyroki NSA z dnia: 17 listopada 2011 r., I OSK 1103/11; 24 listopada 2011 r., I OSK 1154/11; 17 lutego 2010 r., I OSK 1292/09; 7 grudnia 2009 r., I OSK 724/09) Ustawodawca przyjął zatem domniemanie, że z gospodarstwa rolnego uzyskuje się dochód niezależnie od tego, czy się na nim rzeczywiście pracuje. O włączeniu dochodów z gospodarstwa rolnego do uzyskanych w danym okresie dochodów nie przesądza bowiem rzeczywista wartość osiąganych z niego pożytków, ale wyłącznie fakt umieszczenia gruntów w ewidencji, jako gruntów o stosownym przeznaczeniu. Już samo rolnicze przeznaczenie gruntów oraz ich powierzchnia automatycznie przesądzają, że osoba lub rodzina czerpie dochody z tego gospodarstwa. W związku też z tym nawet, gdyby faktycznie dochody z gospodarstwa rolnego nie były czerpane, z uwagi na przebywanie męża skarżącej w zakładzie karnym, to i tak będzie działać domniemanie co do osiągania z tych gruntów określonych dochodów. Zatem suma dochodów osiągniętych w 2014 r. przez członków rodziny skarżącej – przez nią samą i przez jej męża – wynosi 30 482,42 zł (dochód skarżącej w kwocie 18 418,52 zł, dochód z gospodarstwa rolnego męża skarżącej w kwocie 11 623,90 zł oraz zasiłek chorobowy męża skarżącej w wysokości 440 zł). Dzieląc tę kwotę przez 12 miesięcy miesięczny dochód rodziny skarżącej wyniósł 2 540,20 zł. Z kolei zgodnie z art. 7 ust. 4 ustawy w przypadku, gdy członek rodziny jest umieszczony w instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie, ustalając dochód rodziny w przeliczeniu na osobę, nie uwzględnia się osoby umieszczonej w pieczy zastępczej lub w instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie. Według art. 2 pkt 8 ustawy ilekroć w ustawie jest mowa o instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie - oznacza to m.in. zakład karny. W tej sytuacji ustalając miesięczny dochód na członka rodziny należało w niniejszej sprawie kwotę 2 540,20 podzielić przez dwie osoby – skarżącą i jej syna. Mąż skarżącej przebywał bowiem w zakładzie karnym. Oznacza to, ze dochód na osobę w rodzinie skarżącej wyniósł 1270,10 zł. Tymczasem w myśl art. 5 ust. 3 świadczenie wychowawcze przysługuje na pierwsze dziecko osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 800,00 zł. Wobec tego organy prawidłowo uznały, że skarżąca nie kwalifikuje się do prawa do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko, jakim według definicji określonej w art. 2 pkt 14 ustawy jest M.S. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.), orzekł jak w sentencji. lf