II SA/Łd 465/16
WyrokWSA w Łodzi2016-09-27
Skład orzekający: Sławomir Wojciechowski, Renata Kubot-Szustowska, Jolanta Rosińska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy świadczenia z funduszu alimentacyjnego przyznane osobie, której władza rodzicielska została zawieszona, a następnie ustanowiono opiekuna prawnego, mogą zostać uznane za nienależnie pobrane, jeśli wniosek o ich przyznanie został złożony przed prawomocnym zawieszeniem władzy rodzicielskiej, a środki były przeznaczane na zaspokojenie potrzeb dziecka?Ratio decidendi
Sąd uznał, że świadczenia z funduszu alimentacyjnego przyznane na dziecko, gdy wnioskodawca (matka) był jeszcze przedstawicielem ustawowym, nie mogą być uznane za nienależnie pobrane za okres od 1.10.2010 r. do 30.09.2011 r., nawet jeśli później jej władza rodzicielska została zawieszona, a ustanowiono opiekuna prawnego. Kluczowe jest, że świadczenie przysługuje dziecku, a nie jego przedstawicielowi, a organ nie zbadał, czy środki faktycznie służyły zaspokojeniu potrzeb dziecka. W odniesieniu do późniejszych okresów, uznanie świadczeń za nienależnie pobrane na podstawie decyzji o odmowie przyznania świadczeń wydanych po wznowieniu postępowania, jest dopuszczalne, dopóki te decyzje nie zostaną wzruszone w nadzwyczajnych trybach.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi, która uchyliła decyzję organu I instancji i orzekła o zwrocie nienależnie pobranych świadczeń z funduszu alimentacyjnego na dziecko K.G. za okres od 1.10.2010 r. do 31.08.2015 r. przez W.G. W.G. wniosła skargę, argumentując, że to mama dziecka, E.G., pobierała świadczenia i składała wnioski, a środki trafiały na wspólne konto. Władza rodzicielska W.G. nad dzieckiem została zawieszona, a opiekunem prawnym została E.G. Organy uznały świadczenia za nienależnie pobrane, powołując się na utratę przez W.G. przymiotu przedstawiciela ustawowego oraz na decyzje wydane po wznowieniu postępowania.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Ł.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski Sędziowie: Sędzia WSA Renata Kubot-Szustowska Sędzia WSA Jolanta Rosińska (spr.) Protokolant: St. sekretarz sądowy Magdalena Rząsa po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 września 2016 r. sprawy ze skargi W. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie uznania za nienależnie pobrane i zwrot świadczeń z funduszu alimentacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] znak: [...]. LS
Zaskarżoną decyzją z dnia [...]. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., po rozpatrzeniu odwołania W.G., uchyliło w punkcie 2 decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] znak [...] i orzekło o zwrocie nienależnie pobranych świadczeń na dziecko K.G. za okres od 01.10.2010 r. do 31.08.2015 r. w kwocie 14.750 zł wraz z ustawowymi odsetkami naliczonymi do dnia 31.12.2015 r. oraz odsetkami ustawowymi za opóźnienie naliczonymi od 01.01.2016 r. do dnia wydania niniejszej decyzji w kwocie 1.748,05 zł, co w sumie stanowi kwotę 16.498,05 zł, a w pozostałym zakresie utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.
Jak wynika z akt sprawy decyzją z dnia [...] znak [...] Prezydent Miasta Ł. orzekł wobec W.G.:
1. o uznaniu za nienależnie pobrane świadczenia z funduszu alimentacyjnego na dziecko K.G. za okres od 01.10.2010 r. do 31.08.2015 r. w kwocie 250,00 zł miesięcznie;
2. o zwrocie nienależnie pobranych świadczeń na dziecko K.G. za okres od 01.10.2010 r. do 31.08.2015 r. w kwocie 14.750 zł wraz z ustawowymi odsetkami naliczonymi do dnia 31.12.2015 r. oraz odsetkami ustawowymi za opóźnienie naliczonymi od 01.01.2016 r. do dnia wydania niniejszej decyzji w kwocie 4.719,18 zł, co w sumie stanowi kwotę 19.469,18 zł.
W odwołaniu od tej decyzji W.G. wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy i anulowanie zwrotu nienależnie pobranych świadczeń. Podniosła, że prawnym opiekunem dziecka K.G. jest jej mama E.G. i to ona pobierała świadczenia z funduszu alimentacyjnego i składała - pod instrukcję urzędnika wnioski podpisując się W.G.. Wypłata świadczeń następowała na wspólne konto i wspólną kartę i nikt się nie oszukiwał w rodzinie. Odwołująca dodała, że nie jest w stanie spłacić żądanej kwoty, gdyż znajduje się w trudnej sytuacji finansowej, sama wychowuje drugie dziecko i opiekuje się chorą ciotką żyjąc z jej renty.
Powołaną na wstępie decyzją z dnia [...]. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a., art. 2 pkt 7 lit. a i c, pkt. 11, art. 15, art. 19 ust. 1, art. 23 ust. 1, 1a, 5-7 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (j.t. Dz.U. z 2016 r., poz. 169, ze zm.) – w skrócie "ustawa", uchyliło zaskarżoną decyzję w części dotyczącej punktu 2 i w tym zakresie orzekło co do istoty sprawy.
Argumentując wydane w sprawie rozstrzygnięcie organ odwoławczy wskazał, że rozpatrując wnioski W.G. o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego na dziecko K.G. na kolejne okresy zasiłkowe poczynając od okresu rozliczeniowego 2010/2011 do okresu 2014/2015, Prezydent Miasta Ł. przyznał W.G.:
- decyzją z dnia [...] prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego na dziecko K.G. w kwocie 250,00 zł miesięcznie na okres od 01.10.2010 r. do 30.09.2011 r.,
- decyzją z dnia [...] prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego na dziecko K.G. w kwocie 250,00zł miesięcznie na okres od 01.10.2011 r. do 30.09.2012 r.,
- decyzją z dnia [...] prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego na dziecko K.G. w kwocie 250,00 zł miesięcznie na okres od 01.10.2012 r. do 30.09.2013 r.,
- decyzją z dnia [...] prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego na dziecko K.G. w kwocie 250,00 zł miesięcznie na okres od 01.10.2013 r. do 30.09.2014 r.,
- decyzją z dnia [...] prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego na dziecko K.G. w kwocie 250,00 zł miesięcznie na okres od 01.10.2014 r. do 30.09.2015 r.
W dniu 12 listopada 2015 r. organ I instancji powziął wiedzę, iż władza rodzicielska W.G. nad małoletnim dzieckiem K.G. została zawieszona postanowieniem Sądu Rejonowego dla Ł.-W. w Ł. z dnia 12 sierpnia 2010 r. sygn. akt [...] (prawomocnym od dnia 3 września 2010 r.) oraz, że E.G. postanowieniem Sądu Rejonowego dla Ł.-W. w Ł. z dnia 16 grudnia 2010 r. sygn. akt [...](prawomocnym od dnia 7 stycznia 2011 r.) została ustanowiona opiekunem prawnym małoletniego K.G..
Uzyskane informacje dały podstawę organowi I instancji do stwierdzenia, iż W.G. od uprawomocnienia się postanowienia o zawieszeniu jej władzy rodzicielskiej nad małoletnim K.G., tj. od 1 października 2010 r. przestała spełniać przesłanki do uzyskania prawa do świadczenia z funduszu alimentacyjnego oraz dały podstawę do wznowienia z urzędu postępowań zakończonych ostatecznymi decyzjami wydanymi w przedmiotowym zakresie po tej dacie. W wyniku wznowienia postępowań Prezydent Miasta Ł. kolejno:
- decyzją z dnia [...] znak: [...] uchylił w całości decyzję z dnia [...] i odmówił W.G. prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego od 01.10.2011 r.
- decyzją z dnia [...] znak: [...]uchylił w całości decyzję z dnia [...] i odmówił W.G. prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego od 01.10.2012 r.
- decyzją z dnia [...] znak: [...] uchylił w całości decyzję z dnia [...] i odmówił W.G. prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego od 01.10.2013 r.
- decyzją z dnia [...] znak: [...] uchylił w całości decyzję z dnia [...] i odmówił W.G. prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego od 01.10.2014 r.
Powyższe decyzje w toku postępowania odwoławczego zostały utrzymane w mocy decyzjami Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...], które nie zostały zaskarżone do sądu administracyjnego.
Ustalony stan faktyczny sprawy stanowił podstawę wydania przez organ I instancji decyzji z dnia [...]
Jak stwierdziło Kolegium powyższa decyzja w dacie orzekania przez organ I instancji była zgodna z obowiązującymi w tym zakresie przepisami prawa i odpowiadała ustalonemu stanowi faktycznemu sprawy, jednakże od dnia 1 kwietnia 2016 r. zmianie uległa norma art. 23 ust. 1 ustawy i dodany został ust. 1a.
Wskazując następnie na brzmienie art. 23 i art. 2 pkt 7 ustawy organ odwoławczy stwierdził, że ma obowiązek uwzględnić stan faktyczny i prawny sprawy obowiązujący w dacie orzekania. Zdaniem organu nie budzi wątpliwości, iż W.G. działająca przez pełnomocnika [...], składając wniosek w dniu 23 sierpnia 2010 r., nie powiadomiła organu, iż postanowieniem Sądu Rejonowego dla Ł. – W. w Ł. z dnia 12 sierpnia 2010 r. w sprawie [...] została jej zawieszona władza rodzicielska nad małoletnim K.G.. Także w trakcie trwania okresu zasiłkowego W.G. nie powiadomiła, iż to E.G. na mocy postanowienia Sądu Rejonowego dla Ł. – W. w Ł. z dnia 16 grudnia 2010r. sygn. akt [...] stała się opiekunem prawnym małoletniego K.G.. Od dnia 3 września 2010 r., tj. od uprawomocnienia się postanowienia o zawieszeniu władzy rodzicielskiej W.G. nad małoletnim K.G., utraciła ona prawo do występowania w imieniu małoletniego, a zatem od tego czasu nie mogła ona reprezentować dziecka i ustało jej prawo do występowania o wypłatę świadczeń z funduszu alimentacyjnego.
To, iż W.G. udzieliła w dniu 10 sierpnia 2010 r. pełnomocnictwa E.G. do wystąpienia z wnioskiem o ustalenie uprawień do świadczeń z funduszu alimentacyjnego na małoletniego K.G., oznacza tylko, iż pełnomocnik działała w jej imieniu i na jej rzecz, a tym samym skutki prawne udzielonego pełnomocnictwa ponosi mocodawczyni. Zatem, to na W.G. ciąży ryzyko ujemnych skutków niestarannego zachowania reprezentującego ją pełnomocnika – E. G. Z chwilą złożenia wniosku i przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego W.G. została pouczona o przesłankach warunkujących przyznanie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego i na niej to ciążył obowiązek zgłaszania wszelkich zmian mających wpływ na ustalone prawo do świadczeń. Z akt sprawy wynika, iż W.G. nie wywiązała się z obowiązku powiadomienia organu wypłacającego świadczenia o zaistnieniu zmiany mającej wpływ na ustalone prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego, doprowadzając swym zaniechaniem do powstania nienależnie pobranych świadczeń z funduszu alimentacyjnego, o jakich mowa w art. 2 pkt 7 lit. a ustawy, które zgodnie z art. 23 ust. 1 i ust. 1a podlegają zwrotowi. Składając wniosek jak i w decyzji przyznającej świadczenia, W.G. została prawidłowo pouczona, iż w przypadku wystąpienia zmian w liczbie członków rodziny, uzyskania lub utraty dochodu albo innych zmian mających wpływ na prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego osoba uprawniona albo jej przedstawiciel ustawowy, którzy złożyli wniosek o przyznanie świadczenia z funduszu są obowiązani do niezwłocznego powiadomienia o tym organu wypłacającego świadczenia.
Przeprowadzone postępowanie wykazało, iż świadczenia wypłacone W.G. z funduszu alimentacyjnego na dziecko K.G. za okres od 01.10.2010 r. do 30.09.2011 r. spełniają definicje świadczenia nienależnie pobranego w rozumieniu art. 2 pkt 7 lit. a ustawy i podlegają zwrotowi łącznie z odsetkami, co wynika wprost z art. 23 ust. 1 i 1a ustawy.
Kolegium odnosząc się do świadczeń wypłaconych W.G. za okres od 01.10.2011 r. do 31.08.2015 r. stwierdziło, że spełniają one definicję świadczeń nienależnie pobranych, o jakiej mowa w art. 2 pkt 7 lit. c ustawy i zgodnie z obecnym brzemieniem art. 23 ust. 1 podlegają one zwrotowi.
Kolegium podkreśliło, że decyzje pierwotnie przyznające W.G. świadczenia z funduszu alimentacyjnego na poszczególne okresy 2011/2012, 2012/2013, 2013/2014, 2014/2015 zostały zmienione w postępowaniach w trybie wznowieniowym i następnie decyzjami organu I instancji z dnia [...] odmówiono W.G. przedmiotowych świadczeń. Decyzje ostateczne Kolegium z dnia [...] utrzymujące w mocy decyzje o odmowie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego na poszczególne okresy są wiążące zarówno dla organu I instancji jak i Kolegium, i nie można ich podważać w obecnym postępowaniu. W przedmiotowej sprawie ziściły się zatem sytuacje opisane art. 2 pkt 7 lit. c ustawy, co skutkować musiało dochodzeniem zwrotu nienależnie pobranych świadczeń z funduszu alimentacyjnego za dane okresy.
W świetle obecnego brzmienia art. 23 ust. 1 i ust. 1a ustawy od kwoty świadczeń nienależnie pobranych wypłaconych za okres od 01.10.2010 r. do 30.09.2011 r. naliczane są ustawowe odsetki za opóźnienie. Powyższe stanowi o podjętym w sprawie rozstrzygnięciu.
Kwota określona zaskarżoną decyzją została prawidłowo wyliczona i obejmuje - należności z tytułu wypłaconych W.G. świadczeń z funduszu alimentacyjnego za okres od 01.10.2010 r. do 31.08.2015 r. w łącznej wysokości 14.750 zł (250,00 zł x 59 miesięcy). Kwota nienależnie pobranych świadczeń za okres od 01.10.2010 r. do 30.09.2011 r. podlega zwrotowi łącznie z odsetkami, które na dzień wydania przedmiotowej decyzji wyniosły: 1.748,05 zł.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi W.G. powtórzyła argumenty z odwołania od decyzji organu I instancji i wniosła o ponowne rozpatrzenie jej sprawy.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie i podtrzymało stanowisko zaprezentowane w motywach zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:
Skarga podlegała uwzględnieniu.
Zgodnie z treścią art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz.U. z 2014 r., poz. 1647), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola wspomniana sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (§ 2).
Sąd administracyjny, uwzględniając skargę, uchyla zaskarżony akt w całości albo części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa, dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub też inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jeżeli natomiast zachodzą przyczyny określone w art. 156 K.p.a. lub innych przepisach - stwierdza nieważność orzeczenia w całości lub części. Stwierdzenie wydania rozstrzygnięcia z naruszeniem prawa wchodzi zaś w grę, o ile zachodzą przyczyny, określone w K.p.a. lub innych przepisach (art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – tekst jednolity Dz.U z 2016r., poz.718 ze zm.).
Po myśli art. 134 § 1 p.p.s.a., rozstrzygając daną sprawę, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach, prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.).
Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji w tak zakreślonej kognicji stwierdzić należy, iż organy administracji naruszyły przepisy postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, co w konsekwencji doprowadziło do niewłaściwego zastosowania przepisów prawa materialnego.
Zgodnie z art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (j.t. Dz.U. z 2016 r., poz. 169, ze zm.), świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługują osobie uprawnionej do ukończenia przez nią 18 roku życia albo w przypadku gdy uczy się w szkole lub szkole wyższej do ukończenia przez nią 25 roku życia, albo w przypadku posiadania orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności – bezterminowo. Osobą uprawnioną w rozumieniu ustawy jest zaś osoba uprawniona do alimentów od rodzica na podstawie tytułu wykonawczego pochodzącego lub zatwierdzonego przez sąd, jeżeli egzekucja okazała się bezskuteczna. (art.2 pkt 11). Natomiast art. 23 ust. 1 ustawy stanowi, że osoba, która pobrała nienależnie świadczenia, jest obowiązana do ich zwrotu wraz z ustawowymi odsetkami. Z kolei w myśl art. 2 pkt 7 lit a – f ustawy za nienależnie pobrane świadczenia uważa się świadczenia z funduszu alimentacyjnego wypłacone, mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie albo wstrzymanie wypłaty świadczenia w całości lub w części, przyznane lub wypłacone w przypadku świadomego wprowadzenia w błąd przez osobę pobierającą te świadczenia, wypłacone bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa, jeżeli stwierdzono nieważność decyzji przyznającej świadczenie albo w wyniku wznowienia postępowania uchylono decyzję przyznającą świadczenie i odmówiono prawa do świadczenia, wypłacone, w przypadku gdy osoba uprawniona w okresie ich pobierania otrzymała, niezgodnie z kolejnością określoną w art. 28, zaległe lub bieżące alimenty, do wysokości otrzymanych w tym okresie alimentów oraz wypłacone innej osobie niż osoba, która została wskazana w decyzji przyznającej świadczenia z funduszu alimentacyjnego, z przyczyn niezależnych od organu, który wydał tę decyzję.
Z powyższego wynika zatem, że osobą uprawnioną do świadczeń z funduszu alimentacyjnego jest osoba uprawniona do alimentów od rodzica, nie zaś ustawowy przedstawiciel, pod opieką którego pozostaje. Wprawdzie ustawowy przedstawiciel małoletniego dziecka posiada legitymację do wnioskowania o ustalenie prawa do świadczeń alimentacyjnych oraz ich wypłatę (art. 15 ust.1 ustawy), nie oznacza to wszakże, iż z chwilą złożenia takiego wniosku staje się osobą uprawnioną do tych świadczeń.
Z ustaleń poczynionych w rozpoznawanej sprawie wynika, że uwzględniając wnioski W.G. o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego na małoletniego K.G. na kolejne okresy zasiłkowe poczynając od okresu rozliczeniowego 2010/2011 do okresu 2014/2015, Prezydent Miasta Ł. przyznał W.G.:
a) decyzją z dnia [...] prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego w kwocie 250,00 zł miesięcznie na okres od 01.10.2010 r. do 30.09.2011 r.,
b) decyzją z dnia [...] prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego w kwocie 250,00zł miesięcznie na okres od 01.10.2011 r. do 30.09.2012 r.,
c) decyzją z dnia [...] prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego w kwocie 250,00 zł miesięcznie na okres od 01.10.2012 r. do 30.09.2013 r.,
d) decyzją z dnia [...] prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego w kwocie 250,00 zł miesięcznie na okres od 01.10.2013 r. do 30.09.2014 r.,
e) decyzją z dnia [...] prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego w kwocie 250,00 zł miesięcznie na okres od 01.10.2014 r. do 30.09.2015 r.
W dniu 12 listopada 2015 r. organ I instancji powziął wiedzę, iż władza rodzicielska W.G. nad małoletnim dzieckiem K.G. została zawieszona postanowieniem Sądu Rejonowego dla Ł.-W. w Ł. z dnia 12 sierpnia 2010 r. sygn. akt [...] (prawomocnym od dnia 3 września 2010 r.) oraz, że E.G. postanowieniem Sądu Rejonowego dla Ł.-W. w Ł. z dnia 16 grudnia 2010 r. sygn. akt [...](prawomocnym od dnia 7 stycznia 2011 r.) została ustanowiona opiekunem prawnym małoletniego K.G..
Powyższe informacje spowodowały wznowienie postępowań zakończonych czterema decyzjami: z dnia [...], z dnia [...], z dnia [...], z dnia [...], a następnie ich uchylenie oraz odmowę przyznania świadczeń za okres od dnia 1.10.2011 r. do dnia 30.09.2015 r. Wznowieniem nie objęto postępowania zakończonego decyzją Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] wydaną w wyniku rozpoznania wniosku W.G. z dnia 23.08.2010 r., złożonego w okresie kiedy to postanowienie o zawieszeniu jej władzy rodzicielskiej nad małoletnim synem nie było prawomocne. W.G. była zatem uprawniona do złożenia takiego wniosku.
Zaskarżona decyzja o uznaniu pobranych świadczeń z funduszu alimentacyjnego za nienależnie pobrane i ich zwrocie obejmuje pięć wskazanych powyżej okresów świadczeniowych, opiera się też na dwóch podstawach zwrotowych – określonych w art. 2 pkt 7 lit a i lit c ustawy. W odniesieniu do przesłanki wskazanej w art. 2 pkt 7 lit c ustawy podnieść należy, iż niewątpliwie w obrocie prawnym funkcjonują cztery ostateczne decyzje o odmowie przyznania świadczenia z funduszu alimentacyjnego, wydane po wznowieniu postępowania. Jak wyżej wskazano, rozstrzygają one o odmowie przyznania świadczenia "na dziecko K.G." z uwagi na nieposiadanie przez W. G. przymiotu ustawowego przedstawiciela małoletniego, nie odnosząc się w najmniejszym stopniu do uprawnień K.G. do wspomnianego świadczenia, pozbawiając go nadto udziału w tymże postępowaniu (przy złożeniu, że matka nie był uprawniona do jego reprezentowania). Poza kontrolą sądu w niniejszej sprawie pozostawała prawidłowość owych decyzji, nie sposób wszakże nie dostrzec, że przeprowadzone przez organ pomocowy postępowanie w tym zakresie, dalekie było od procesowej i merytorycznej poprawności.
Dopóki wszakże w obrocie prawnym funkcjonuje decyzja o odmowie przyznania świadczenia z funduszu alimentacyjnego, wydana po wznowieniu postępowania, którą organy traktują jako ostateczną, dopóty istnieje podstawa zwrotu, o której mowa w art. 2 pkt 7 lit c ustawy. Wzruszenie takiej decyzji możliwe jest bowiem wyłącznie w trybach nadzwyczajnych przewidzianych przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego.
Przywołanie natomiast art. 2 pkt 7 lit a ustawy, jako uzasadnienia dla uznania za nienależnie pobrane świadczenia za okres od 1.10.2010 r. do 30.09.2011 r. jest w ocenie sądu nieprawidłowe.
Jak wskazano powyżej, ustawowy przedstawiciel nie jest osobą uprawnioną do świadczenia. Pozostaje wyłącznie legitymowany do wnioskowania o ustalenie prawa do tych świadczeń oraz o ich wypłatę. Wniosek w tym zakresie na okres od 1 10.2010 r. do 30.09.2011 r. złożony został przez W. G. w dniu 23 sierpnia 2010 r., gdy pozostawała ona jeszcze ustawowym przedstawicielem małoletniego syna K.G.. Okoliczność, że w następstwie orzeczenia sądu uprawnienie to utraciła (z dniem 3.09.2010 r..), pozostaje dla tej oceny bez znaczenia. Świadczenie bowiem przyznane zostało osobie uprawnionej, którą niewątpliwie było dziecko, a nie jego matka. Utrata zaś przymiotu przedstawiciela ustawowego w okresie świadczeniowym, nie jest okolicznością mającą wpływ na prawo do świadczenia należnego osobie uprawnionej (ustanie wypłaty świadczenia). W tym kontekście nie bez znaczenia pozostaje kwestia faktycznego dysponowania środkami z funduszu, należnymi małoletniemu, które to środki, co skarżąca podniosła w odwołaniu, przelewane były na wspólny rachunek bankowy, którego dysponentem była babka dziecka, pozostająca od dnia 16 grudnia 2010 r. opiekunem prawnym wnuka. Okoliczności tych organ nie badał, naruszając tym samym dyspozycję art. 7 i 77 § 1 i 80 K.p.a. Wysoce prawdopodobnym jest bowiem, że w omawianym okresie świadczenia z funduszu alimentacyjnego służyły zaspokojeniu usprawiedliwionych potrzeb dziecka i wyłącznie na ten cel zostały przeznaczone, niezależnie od tego do kogo decyzja przyznająca świadczenie została skierowana. W tej sytuacji pogląd organu, iż świadczenia te były nienależnie pobrane wydaje się nieuzasadniony.
Uznając, że zaskarżona decyzja, podobnie jak poprzedzająca ją decyzja organu I instancji naruszają prawo w odniesieniu do uznania za nienależne pobrane świadczeń wypłaconych w okresie od 1.10.2010 r. do 30.09.2011 r., sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a i c p.p.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a. orzekł o ich uchyleniu.
Prowadząc ponownie postępowanie organ podejmie stosowne rozstrzygnięcie, po prawidłowym przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, uwzględniając sformułowane powyżej poglądy prawne.
MR
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło