II SA/Łd 465/19
WyrokWSA w Łodzi2019-10-15
Skład orzekający: Magdalena Sieniuć, Agnieszka Grosińska, Paweł Kowalski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ nadzoru budowlanego prawidłowo udzielił pozwolenia na użytkowanie rozbudowanego budynku letniskowego, stosując przepisy ustawy Prawo budowlane z 1974 r., podczas gdy skarżący twierdził, że budowa nie została zakończona przed wejściem w życie ustawy Prawo budowlane z 1994 r. i powinien mieć zastosowanie art. 48 tej ustawy?Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że organy nadzoru budowlanego prawidłowo zastosowały przepisy ustawy Prawo budowlane z 1974 r. Ustalenie, że samowola budowlana miała miejsce przed 1 stycznia 1995 r., zostało prawomocnie przesądzone w poprzednim postępowaniu zakończonym decyzją z dnia [...] stycznia 2018 r., która nie została uchylona. W związku z tym, zgodnie z art. 103 ust. 2 ustawy Prawo budowlane z 1994 r., nie stosuje się art. 48 tej ustawy, a do legalizacji obiektu stosuje się przepisy dotychczasowe, czyli z 1974 r. Pozwolenie na użytkowanie zostało wydane na podstawie art. 42 ustawy Prawo budowlane z 1974 r. po stwierdzeniu wykonania nałożonych obowiązków.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi Z.P. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Łodzi, która utrzymała w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w P. o udzieleniu pozwolenia na użytkowanie rozbudowanego budynku letniskowego. Skarżący kwestionował zastosowanie przepisów Prawa budowlanego z 1974 r., twierdząc, że budowa nie została zakończona przed 1 stycznia 1995 r. i powinien mieć zastosowanie art. 48 Prawa budowlanego z 1994 r. Organy administracji uznały, że budowa zakończyła się przed 1 stycznia 1995 r., co zostało prawomocnie ustalone w poprzednim postępowaniu.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 15 października 2019 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Magdalena Sieniuć (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Agnieszka Grosińska Sędzia WSA Paweł Kowalski Protokolant Specjalista Anna Kośka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 października 2019 roku sprawy ze skargi Z. P. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. z dnia [...] roku nr [...] znak: [...] w przedmiocie udzielenia pozwolenia na użytkowanie - oddala skargę. Ak.
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] nr [...], znak: [...], [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 2096), powoływanej dalej jako: "k.p.a.", utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w P. z dnia [...], Nr [...], którą, na podstawie art. 42 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 1974 r. Nr 38, poz. 229 z późn. zm.) w związku z art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2018 r., poz. 1202), udzielono pozwolenia na użytkowanie rozbudowanego budynku letniskowego (murowana część parterowa od strony północnej) usytuowanego na nieruchomości położonej w D. 3B (działka nr ew. 147/3, obręb D.), gm. D.
Jak wynika z akt sprawy, ww. decyzją z dnia [...] organ I instancji udzielił D.O.-K. i G.K. pozwolenia na użytkowanie przedmiotowego rozbudowanego budynku letniskowego.
Od powyższej decyzji organu I instancji odwołanie złożył Z.P., reprezentowany przez pełnomocnika w osobie adwokata. W odwołaniu zanegował fakt, aby "(...) przedmiotowy obiekt budowlany, objęty zaskarżoną decyzją został ukończony przed wejściem w życie ustawy prawo budowlane z dnia 07.07.1994 r., a więc przed dniem 01.01.1995 r." Wskazał, że "zastosowana procedura legalizacyjna obiektu od początku była nieprawidłowa, a zaskarżona decyzja pozostaje wynikiem uprzednich nieprawidłowości. Zdaniem odwołującego się, w niniejszej sprawie powinien mieć zastosowanie przepis art. 48 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, czego konsekwencją jest rozbiórka samowolnie posadowionego obiektu budowlanego. Legalizacja obecnego budynku nie jest możliwa, a to dlatego, że nie zachodzą przesłanki z ust. 2 ww. przepisu, ani inne, które uzasadniałyby takie rozstrzygnięcie w sprawie.
Wskazaną na wstępie decyzją z dnia [...] nr [...] [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł., po rozpatrzeniu powyższego odwołania, utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ II instancji wyjaśnił, że na skutek skargi z dnia 6 września 1997 r. Z.P., skierowanej do Oddziału Nadzoru Budowlanego Urzędu Rejonowego w B., prowadzone było postępowanie w sprawie samowolnej rozbudowy i nadbudowy budynku letniskowego z werandą na działce nr ewid. 147/3 w D.
Jak wynika z akt sprawy, wyrokiem z dnia 4 kwietnia 2002 r., sygn. akt II SA/Łd 2051/98, Naczelny Sąd Administracyjny uchylił decyzję z dnia [...] sierpnia 1998 r., znak: [...], Wojewody [...] i poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] czerwca 1998 r., znak [...], Kierownika Urzędu Rejonowego w B. w przedmiocie udzielenia D.O.-K. i G.K. pozwolenia na użytkowanie budynku letniskowego na działce nr ewid. 147/3 w D., gm. D. oraz decyzję z dnia [...] listopada 1997 r., znak: [...], Kierownika Urzędu Rejonowego w B. nakazującą inwestorom wykonanie określonych czynności i postanowienie z dnia [...] października 1997 r. Kierownika Urzędu Rejonowego w B. o wstrzymaniu robót budowlanych.
Decyzją z dnia [...] lipca 2002 r., Nr [...], Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w P., na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 i ust. 4 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. Nr 85, poz. 414 ze zm.), zobowiązał D.O.-K. i G.K. do wykonania w terminie do dnia 31 października 2002 r. inwentaryzacji geodezyjnej i architektoniczno-budowlanej, orzeczenia o stanie technicznym i projektu budowlanego robót koniecznych do wykonania w celu doprowadzenia budynku letniskowego na nieruchomości w D., gm. D., działka nr ewid. 147/3, do stanu zgodnego z przepisami.
Po przedłożeniu wymaganej dokumentacji, decyzją z dnia [...] września 2002 r., Nr [...], organ I instancji zobowiązał D.O.-K. i G.K. do wykonania robót budowlanych mających na celu doprowadzenie do stanu zgodnego z przepisami budynku letniskowego na ww. nieruchomości, określając zakres robót na podstawie przedłożonych opracowań, obejmujący przebudowę części gospodarczej budynku usytuowanego w zachodniej granicy działki z drewnianej na murowaną. Decyzją z dnia [...] stycznia 2003 r., Nr [...], organ II instancji uchylił w całości ww. decyzję Nr [...] i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.
Po ponownym rozpoznaniu sprawy, organ I instancji decyzją z dnia [...] marca 2003 r., Nr [...], nakazał D.O.-K. i G.K. zamurowanie otworu okiennego w ścianie zachodniej budynku letniskowego. Po rozpoznaniu odwołania Z.P. decyzją z dnia [...] maja 2003 r., Nr [...], organ II instancji utrzymał w mocy ww. decyzję Nr [...] organu I instancji.
Ponadto decyzją z dnia [...] marca 2003 r., Nr [...], organ I instancji na podstawie art. 48 ustawy Prawo budowlane nakazał D.O.-K. i G.K. rozbiórkę dobudowanego pomieszczenia gospodarczego do budynku letniskowego na przedmiotowej nieruchomości. Strony nie skorzystały z prawa złożenia odwołania od tego rozstrzygnięcia.
Wyrokiem z dnia 24 stycznia 2005 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Ł., sygn. akt II SA/Łd 967/03, uchylił decyzję z dnia [...]maja 2003 r., Nr [...], [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] marca 2003 r., Nr [...], Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w P.
Rozpoznając ponownie sprawę organ I instancji postanowieniem z dnia [...]maja 2012 r., Nr [...], na podstawie art. 56 ust. 1 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane, zobowiązał D.O.-K. i G.K. do przedłożenia orzeczenia o stanie technicznym samowolnie rozbudowanego budynku letniskowego od strony północnej, na ww. działce. W dniu [...] lipca 2015 r. organ I instancji postanowieniem Nr [...] zawiesił z urzędu postępowanie w sprawie samowolnie wykonanych robót budowlanych przy rozbudowie części murowanej parteru od strony północnej przedmiotowego budynku letniskowego, do czasu zakończenia postępowania o wznowienie przebiegu granic pomiędzy działkami graniczącymi z działką, na której znajduje się przedmiot postępowania. Po rozpoznaniu zażalenia złożonego przez Z.P. organ II instancji postanowieniem z dnia [...] października 2015 r., Nr [...], uchylił w całości ww. postanowienie i umorzył w całości postępowanie organu I instancji dotyczące zawieszenia postępowania administracyjnego do czasu zakończenia postępowania o wznowienie przebiegu granic.
W dalszej kolejności organ I instancji decyzją z dnia [...] marca 2016 r., Nr [...], zobowiązał D.O.-K. i G.K., jako współwłaścicieli nieruchomości położonej w D. 3B obręb D. (dz. nr ewid. 147/3), gmina D., do wykonania robót budowlanych przy północnej murowanej części parteru budynku letniskowego usytuowanego na ww. nieruchomości, polegających na:
1. zamurowaniu okien w ścianie północnej i zachodniej znajdujących się w zbliżeniu do granicy,
2. wykonaniu wentylacji w pomieszczeniu łazienki. Organ wskazał, że ww. roboty należy wykonać w oparciu o opracowanie pt. "Projekt budowlany budynku letniskowego od strony północnej położonego na nieruchomości położonej w D. dz. nr ewid. 147/3", stanowiącym załącznik do zaskarżonej decyzji. Ustalono termin wykonania ww. obowiązku do dnia 30 czerwca 2016 r.
W wyniku rozpatrzenia odwołania wniesionego przez Z.P. organ II instancji decyzją z dnia [...]maja 2016 r., Nr [...], uchylił ww. decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.
W dniu [...] października 2016 r. organ I instancji decyzją Nr [...], zobowiązał D.O.-K. i G.K., jako współwłaścicieli nieruchomości położonej w D. 3B obręb D. (dz. nr ewid. 147/3), gmina D., do wykonania do dnia 31 maja 2017r. robót budowlanych przy północnej murowanej części parteru budynku letniskowego usytuowanego na ww. nieruchomości, polegających na:
1. zamurowaniu okien w ścianie północnej i zachodniej znajdujących się w zbliżeniu do granicy,
2. wykonaniu wentylacji w pomieszczeniu łazienki,
w oparciu o opracowanie pt. "Projekt budowlany budynku letniskowego od strony północnej położonego na nieruchomości położonej w D. dz. nr ewid. 147/3", stanowiącym załącznik do decyzji.
Organ odwoławczy decyzją z dnia [...] grudnia 2016 r., Nr [...], uchylił ww. decyzję organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.
W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy organ I instancji decyzją z dnia [...]czerwca 2017 r. Nr [...], działając na podstawie art. 40 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane w związku z art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, zobowiązał D.O.-K. i G.K., jako współwłaścicieli nieruchomości położonej w D. 3B, obręb D. (dz. nr ewid. 147/3), gmina D., do wykonania do dnia 31 sierpnia 2017 r. robót budowlanych przy północnej murowanej części parteru budynku letniskowego usytuowanego na ww. nieruchomości, polegających na:
1. zamurowaniu okien w ścianie północnej i zachodniej znajdujących się w zbliżeniu do granicy,
2. wykonaniu wentylacji w pomieszczeniu łazienki, w oparciu o opracowanie pt." Projekt budowlany budynku letniskowego od strony północnej położonego na nieruchomości położonej w D. dz. nr ewid. 147/3", stanowiącym załącznik do decyzji.
W wyniku rozpoznania odwołania Z.P. organ II instancji decyzją z dnia [...] stycznia 2018 r., Nr [...], uchylił w całości ww. decyzję organu I instancji oraz zobowiązał D.O.-K. i G.K., jako współwłaścicieli nieruchomości położonej w D. 3B obręb D. (dz. nr ewid. 147/3), gmina D., do wykonania do dnia 31 maja 2018 r. robót budowlanych przy północnej rozbudowanej części parteru budynku letniskowego usytuowanego na ww. nieruchomości, polegających na:
- likwidacji otworu okiennego w ścianie północnej i otworu okiennego w ścianie zachodniej ww. budynku, usytuowanych w zbliżeniu do granicy z dz. nr ewid. 147/4, poprzez ich zamurowanie;
- wykonaniu wentylacji w pomieszczeniu łazienki.
Następnie organ I instancji przeprowadził w dniu 5 lipca 2018 r. oględziny na terenie spornej nieruchomości. W protokole sporządzonym na powyższą okoliczność stwierdzono, że w trakcie oględzin potwierdzono wykonanie obowiązków nałożonych decyzją [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego Nr [...] z dnia [...]stycznia 2018 r. oraz pouczono strony o konieczności złożenia wniosku o udzielenie pozwolenia na użytkowanie przedmiotowego obiektu.
Wnioskiem z dnia 11 lipca 2018 r. D.O.-K. i G.K. wystąpili do organu I instancji o udzielenie pozwolenia na użytkowanie przedmiotowego obiektu.
W dniu [...] sierpnia 2018 r. organ I instancji decyzją Nr [...] udzielił pozwolenia na użytkowanie rozbudowanego przedmiotowego budynku letniskowego (murowana część parterowa od strony północnej).
W wyniku rozpoznania odwołania Z.P. od powyższej decyzji organ odwoławczy decyzją z dnia [...] października 2018 r., Nr [...], uchylił ww. decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.
W dniu [...] organ I instancji decyzją Nr [...] udzielił pozwolenia na użytkowanie rozbudowanego budynku letniskowego (murowana cześć parterowa od strony północnej).
W dalszej kolejności organ odwoławczy wskazał, iż z brzmienia przepisu art.42 ustawy Prawo budowlane z 1974 r. nie wynika, aby na tym etapie postępowania na organach nadzoru budowlanego ciążył obowiązek ustalania innych okoliczności sprawy, w tym ustalenia daty budowy przedmiotowej rozbudowy, czego domaga się odwołujący się. Nadto organ II instancji zwrócił uwagę, że w wyroku z dnia 1 lutego 2008 r., sygn. akt II OSK 1988/06, Naczelny Sąd Administracyjny stanął na stanowisku, że badanie podstaw do wszczęcia procedury legalizacyjnej, w tym również ocena występowania przesłanek z art. 37 ustawy Prawo budowlane, jak również ustalenie daty budowy obiektu następuje w ramach decyzji określonej w art.40 ustawy Prawo budowlane i nie mieści się w dyspozycji przepisu art. 42 ustawy Prawo budowlane z 1974 r. Zdaniem organu II instancji, w tej sytuacji za bezzasadny należy uznać zarzut odwołania Z.P. z dnia 11 lutego 2019 r., dotyczący niewłaściwego "(...) procedowania i w efekcie wydania decyzji o pozwoleniu na użytkowanie rozbudowanego budynku letniskowego (murowana część parterowa od strony północnej) usytuowanego na nieruchomości położonej w D. na podstawie przepisów ustawy z dnia 24.10.1974 r. Prawo budowlane zamiast na podstawie przepisów ustawy z dnia 07.07.1994 r. Prawo budowlane, które w niniejszej sprawie winno mieć zastosowanie, gdyż budowa przedmiotowego obiektu (...) nie została zakończona przed datą 01.01.1995 r.". W ocenie organu odwoławczego, decyzja z dnia [...]stycznia 2018 r., Nr [...], w której za prawidłowe przyjęto ustalenia organu I instancji odnośnie daty zrealizowanej samowoli budowlanej, jest decyzją pozostającą w obrocie prawnym. Organ II instancji podkreślił przy tym, że zarządzeniem z dnia 10 maja 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi pozostawił bez rozpoznania wniosek Z.P. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na ww. decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] stycznia 2018 r., Nr [...]. Postanowieniem z dnia 29 sierpnia 2018 r. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie Z.P. na powyższe zarządzenie. Prawomocnym zaś postanowieniem z dnia 26 września 2018 r., sygn. akt II SA/Łd 284/18, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odrzucił skargę Z.P. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] stycznia 2018 r. Nr [...].
Organ II instancji podkreślił również, iż w toku oględzin przeprowadzonych w dniu 5 lipca 2018 r. na terenie przedmiotowej nieruchomości stwierdzono wykonanie obowiązków nałożonych decyzją [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego Nr [...] z dnia [...]stycznia 2018 r. w całości. W odniesieniu do powyższego organ II instancji dodał, że sporządzona w ramach ww. oględzin dokumentacja fotograficzna wskazuje, iż zobowiązani wykonali wentylację w pomieszczeniu łazienki oraz wypełnili sporne otworowe okienne - usytuowane w ścianie północnej i w ścianie zachodniej rozbudowanej części budynku letniskowego - materiałem przepuszczającym światło, tj. pustakami szklanymi.
Nadto organ odwoławczy wskazał, że ze złożonej do akt sprawy analizy warunków przeciwpożarowych, sporządzonej przez osobę legitymującą się stosownymi uprawnieniami budowlanymi, wynika, że objęty przedmiotem omawianej sprawy budynek letniskowy należy w świetle § 209 ust. 2 pkt 4 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie do kategorii ZL IV, a zatem stosownie do § 212 ust. 2 rozporządzenia obiekt niniejszy posiada klasę odporności ogniowej D. Jak stanowi natomiast § 216 ust. 1 ww. rozporządzenia, ściana zewnętrzna budynku o klasie odporności ogniowej D powinna mieć odporność ogniową El 30. Wobec tego, zgodnie z § 232 ust. 6 tego rozporządzenia klasa odporności ogniowej wypełnienia otworów w ścianie innej niż obudowa drogi ewakuacyjnej powinna wynosić E 30, co tym samym dowodzi, iż materiał użyty przez zobowiązanych do likwidacji spornych otworów okiennych spełnia wymagania określone w przepisach przywołanego rozporządzenia.
W ocenie organu II instancji, w tym stanie rzeczy nie można sprzeciwiać się sposobowi likwidacji przez zobowiązanych przedmiotowych otworów okiennych, albowiem, jak wskazano powyżej, jest on zgodny z przepisami rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Nadto organ II instancji zwrócił uwagę, iż nakaz wynikający z ostatecznej decyzji z dnia [...] stycznia 2018 r., Nr [...], sformułowany został w taki sposób, iż nie można wykluczyć wypełnienia otworów okiennych materiałem przepuszczającym światło, jak np. użyty przez G.K. i D.O.-K. pustak szklany. Mając powyższe na uwadze organ II instancji dodał, że materiał przepuszczający światło, wymieniony w § 232 ust. 6 powołanego rozporządzenia, spełnia taką samą funkcję, jak cegła, mur betonowy. Organ odwoławczy wskazał także, iż w złożonym środku zaskarżenia odwołujący nie kwestionuje prawidłowości wykonania nałożonego obowiązku, natomiast formułuje zarzuty dotyczące zasadności prowadzenia przedmiotowego postępowania w oparciu o przepisy ustawy Prawo budowlane z 1974 r.
Odnosząc się do odwołania, organ II instancji stwierdził, iż argumentacja w nim zawarta nie miała wpływu na treść zaskarżonej decyzji. Końcowo organ odwoławczy zwrócił także uwagę, iż w aktach przedmiotowej sprawy znajduje się kopia poświadczonego za zgodność z oryginałem przez uprawnioną osobę dokumentu pełnomocnictwa z dnia 9 lipca 2018 r., którym Z.P. umocował adwokata "do reprezentowania (...) z prawem substytucji przed sądami i innymi podmiotami, w sprawach cywilnych i administracyjnych, do zakończenia postępowania przed sądem pierwszej instancji". Zdaniem organu II instancji, brzmienie upoważnienia wskazuje na ogólny jego zakres, a zatem obejmuje ono reprezentację adwokata - do działania w zastępstwie Z.P. - w postępowaniu przed Powiatowym Inspektorem Nadzoru Budowlanego w P. Organ II instancji wskazał przy tym, że z rozdzielnika zamieszczonego w końcowej części decyzji organu I instancji wynika, że ten akt administracyjny został doręczony Z.P. osobiście. W ocenie organu odwoławczego, działanie organu I instancji stanowiło naruszenie art. 40 § 2 k.p.a. Mając jednak na uwadze fakt, iż przedmiotowy środek zaskarżenia został wniesiony w ustawowym terminie, organ odwoławczy uznał, że powyższe uchybienie organu I instancji nie miało wpływu na sposób procedowania organu II instancji.
Skargę na powyższą decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. z dnia [...] do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi wniósł Z.P., reprezentowany przez pełnomocnika w osobie adwokata, zarzucając:
a) zaakceptowanie naruszenia przez organ I instancji przepisów prawa materialnego, będącego podstawą wydania decyzji Nr [...] z dnia [...] o pozwoleniu na użytkowanie przedmiotowego rozbudowanego budynku letniskowego (murowana część parterowa od strony północnej) poprzez procedowanie i w efekcie wydanie decyzji na podstawie przepisów ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane, zamiast na podstawie przepisów ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, które w niniejszej sprawie winno mieć zastosowanie, gdyż budowa przedmiotowego obiektu objętego decyzją nie została zakończona przed datą 1 stycznia 1995 r.,
b) zaakceptowanie naruszenia przez organ I instancji przepisów prawa materialnego, tj. art. 48 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, poprzez jego niezastosowanie i w konsekwencji udzielenia pozwolenia na użytkowanie objętej postępowaniem samowoli budowlanej,
c) błąd w ustaleniach faktycznych popełniony w ślad za organem I instancji, a polegający na przyjęciu, że objęta postępowaniem samowola budowlana ukończona została definitywnie przed datą 01.01.1995 r.,
d) zaakceptowanie naruszenia przez organ I instancji przepisów postępowania, a to art. 7 k.p.a., art. 77 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. poprzez zaniechanie czynności zmierzających do wyjaśnienia stanu faktycznego, a w związku z tym stanu prawnego samowoli budowlanej, w konsekwencji czego wydanie decyzji z naruszeniem zasady prawdy obiektywnej, jak również przez brak kompleksowego zebrania materiału dowodowego, stanowiącego podstawę rozstrzygnięcia,
e) naruszenie przepisu art. 138 § 1 pkt. 2 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie oraz art. 138 § 1 pkt. 1 k.p.a. poprzez jego zastosowanie, a w konsekwencji utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji organu I instancji, pomimo iż orzeczenie to było wadliwe i nie odpowiadało prawu, w związku z czym powinno podlegać uchyleniu w całości.
Mając na uwadze powyższe, pełnomocnik skarżącego wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz dotychczas wydanych w sprawie decyzji, w tym decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora.dz. Nadzoru Budowlanego w Ł. Nr [...] z dnia [...] stycznia 2018 r. [...], [...], [...], [...] jako aktu wydanego w postępowaniu prowadzonym w granicach sprawy, której dotyczy skarga, gdyż jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.
Ponadto pełnomocnik skarżącego wniósł o dopuszczenie dowodu z dokumentu - pisma Urzędu Rejonowego w B. Oddział Nadzoru Budowlanego – [...]z dnia 1 grudnia 1997 r. na okoliczność zobowiązania inwestorów do wykonania prac w celu zalegalizowania samowoli budowlanej oraz o zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi pełnomocnik skarżącego zakwestionował, aby przedmiotowy obiekt budowlany, objęty zaskarżoną decyzją, został ukończony przed wejściem w życie ustawy Prawo budowlane z dnia 7 lipca 1994 r., a więc przed dniem 1 stycznia 1995 r. Dodał, że w aktach sprawy nie ma żadnego dowodu na poparcie tych ustaleń. Jednocześnie pełnomocnik wskazał, że pierwszą aktywność budowlaną na działce o nr ew. 147/3 odnotowano w czerwcu 1994 r. Zgodnie z treścią aktu notarialnego (aktu darowizny) na działce znajdował się drewniany budynek bez fundamentów. Dodał również, że skoro zebrane w sprawie dokumenty pokazują stan zabudowy i jej usytuowanie na działce o nr ew. 147/3 na moment podziału nieruchomości 147/1, to w jego ocenie, nie nastąpiła rozbudowa omawianego budynku w 1994 r., a tym bardziej nie została zakończona.
Zdaniem pełnomocnika, wbrew temu, co twierdzi G.K., tj. temu, że w latach 1988 do 1994 r. miała miejsce jakakolwiek rozbudowa, tak w rzeczywistości nie było. Budowa na działce o nr ew. 147/3 miała bowiem permanentny charakter i trwała po 1 stycznia 1995 r. w sposób ciągły, uporczywy i samowolny oraz dotyczy tego samego obiektu budowlanego. Wskazał także, iż wnioskodawca potwierdza to również informacją zawartą w opisie do planu sytuacyjnego, gdzie wskazał, że rozbudowy dokonał w 1995 r. W żadnej mierze nie można mówić o jakiejkolwiek etapowości pracy obejmującej odpowiednio okresy sprzed 1 stycznia 1995 r. i po tej dacie. W ocenie pełnomocnika budynek powstawał w sposób samowolny, a samowola ta była kontynuowana po 1 stycznia 1995 r., to w rozumieniu ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane nie podlega on dyspozycji art. 103 ust. 2 tej ustawy.
Nadto pełnomocnik wniósł o dopuszczenie dowodu z dokumentu - pisma Urzędu Rejonowego w B. Oddział Nadzoru Budowlanego – [...] z dnia 1 grudnia1997 r., z którego jego zdaniem wynika, że komin został wybudowany niezgodnie z warunkami technicznymi, a prawidłowość jego wykonania, lokalizacji, odległości od zabudowań sąsiednich winna być potwierdzona wskazanymi tam dokumentami, których brak jest do dnia dzisiejszego w aktach szeroko rozumianej sprawy.
Pełnomocnik dodał również, że według oświadczenia skarżącego dokument ten nie znajduje się w aktach sprawy. Z jego treści wynika, iż w przypadku niespełnienia przez inwestorów powyższych obowiązków zgodnie z art.51 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane zostanie na inwestorów nałożona decyzja rozbiórki części zmodernizowanego obiektu i doprowadzenie do stanu zgodnego z dokumentacją zatwierdzoną decyzją nr [...] z dnia [...] września 1982 r. Ostatecznie organy nadzoru skupiły się na obowiązku zamurowania otworów okiennych czy wykonania wentylacji, pomijając uprzednio nałożone obowiązki.
W dalszych motywach skargi podniesiono, że posadowienie budynku w odległości mniejszej niż 3 m od granicy zachodniej działki o nr ew. 147/3, a granicy wschodniej działki skarżącego oraz w odległości mniejszej niż 3 m od granicy północnej działki o nr ew. 147/3, a granicy południowej działki skarżącego, stanowi naruszenie przepisów technicznych - rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie.
W odpowiedzi na skargę [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Pismem z dnia 7 października 2019 r. pełnomocnik skarżącego wystąpił z wnioskiem o załączenie do akt niniejszej sprawy akt postępowania przed Urzędem Rejonowym w B. Oddział Nadzoru Budowlanego o sygn.: [...] w sprawie modernizacji przedmiotowego budynku letniskowego i dopuszczenie dowodu z dokumentów szczegółowo wymienionych w pkt a-q tego pisma (k. 37-38 akt sądowych).
Z kolei pismem z dnia 27 września 2019 r. (data wpływu do Sądu: 10 października 2019 r.) uczestnicy postępowania: D.O.-K. i G.K. wnieśli o oddalenie skargi, podzielając argumentację organu zawartą w zaskarżonej decyzji.
Na rozprawie w dniu 15 października 2019 r. pełnomocnik skarżącego poparł skargę i złożone wnioski dowodowe. Natomiast pełnomocnik uczestników postępowania wniósł o oddalenie skargi i wniosków dowodowych skarżącego.
Postanowieniem z dnia 15 października 2019 r., wydanym na rozprawie, Sąd oddalił wnioski dowodowe zawarte w skardze i piśmie stanowiącym jej uzupełnienie z dnia 7 października 2019 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:
Skarga podlega oddaleniu.
Na wstępie należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 2107) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), powoływanej dalej jako: "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach owej kontroli sąd administracyjny nie przejmuje sprawy administracyjnej do jej końcowego załatwienia, lecz ocenia, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu (decyzji lub postanowienia) nie naruszono reguł postępowania administracyjnego i czy prawidłowo zastosowano prawo materialne.
Stwierdzenie, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, obliguje sąd do uchylenia zaskarżonej decyzji (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Stosownie zaś do art. 134 § 1 p.p.s.a. rozstrzygając daną sprawę sąd, co do zasady, nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.).
Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest decyzja [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. z dnia [...] nr [...], utrzymująca w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w P. z dnia [...] nr [...], którą udzielono pozwolenia na użytkowanie rozbudowanego budynku letniskowego (murowana część parterowa od strony północnej) usytuowanego na nieruchomości położonej w D. 3B (działka nr ew. 147/3, obręb D.), gm. D.
W ocenie Sądu, orzekające w tej sprawie organy obu instancji nie naruszyły przepisów prawa w stopniu mającym wpływ lub mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, co mogłoby uzasadniać uwzględnienie skargi i uchylenie kwestionowanych decyzji.
W tym kontekście przede wszystkim należy zauważyć, iż z akt sprawy wynika, że w latach 1988-1994 rozbudowywano przedmiotowy budynek letniskowy (samowolnie bez pozwolenia). W sprawie toczył się cały szereg postępowań zmierzających do oceny legalności ww. przedsięwzięcia budowlanego, w tym na podstawie art. 40 i art. 42 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane (Dz. U. Nr 38, poz. 229 ze zm.). Jednocześnie należy podkreślić, iż organy nadzoru budowlanego przeprowadziły w przedmiotowej sprawie postępowanie po wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 24 stycznia 2005 r., sygn. akt II SA/Łd 967/03, w którym Sąd zwrócił uwagę na konieczność ustalenia daty przedmiotowej samowoli budowlanej, która przesądzi o zastosowaniu w sprawie przepisów ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane (Dz. U. Nr 38, poz. 229 ze zm.) bądź ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2018r., poz. 1202).
Biorąc pod uwagę te wskazania Sądu, organ I instancji przeprowadził postępowanie zakończone decyzją z dnia [...] czerwca 2017 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 40 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 1974 r., Nr 38, poz. 229 z późn. zm.), którą następnie decyzją z dnia [...] stycznia 2018r. Nr [...] organ II instancji uchylił w całości oraz zobowiązał D.O.-K. i G.K., jako współwłaścicieli nieruchomości położonej w D. 3B obręb D. (dz. nr ewid. 147/3), gmina D., do wykonania do dnia 31 maja 2018 r. robót budowlanych przy północnej rozbudowanej części parteru budynku letniskowego usytuowanego na ww. nieruchomości, polegających na:
- likwidacji otworu okiennego w ścianie północnej i otworu okiennego w ścianie zachodniej ww. budynku, usytuowanych w zbliżeniu do granicy z dz. nr ewid. 147/4, poprzez ich zamurowanie;
- wykonaniu wentylacji w pomieszczeniu łazienki.
Podkreślić przy tym należy, że organ odwoławczy, wydając powyższą decyzję z dnia [...]stycznia 2018 r., uznał za prawidłowe ustalenia organu I instancji odnośnie daty zrealizowanej samowoli budowlanej (przed dniem 1 stycznia 1995 r.). Decyzja ta pozostaje w obrocie prawnym, albowiem postanowieniem z dnia 26 września 2018r., sygn. akt II SA/Łd 284/18, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odrzucił skargę Z.P. wniesioną na tę decyzję z uchybieniem terminu. Decyzji tej przysługuje zatem domniemanie legalności, a co za tym idzie, za wiążące uznać należy zawarte w niej ustalenia co do daty powstania samowoli budowlanej. W konsekwencji przyjąć więc należy, że w postępowaniu zakończonym jej wydaniem przesądzona została kwestia zastosowania w kontrolowanej przez Sąd sprawie przepisów właściwej ustawy Prawo budowlane. W sprawie legalizacji przedmiotowego obiektu, tj. rozbudowanego budynku letniskowego (murowana część parterowa od strony północnej) znajdują zatem zastosowanie przepisy ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 1974 r., Nr 38, poz. 229 z późn. zm.).
Wychodząc z powyższych przesłanek należy zauważyć, że podstawę udzielonego pozwolenia na użytkowanie w niniejszej sprawie stanowił przepis art. 42 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 1974 r., Nr 38, poz. 229 z późn. zm.) w związku z art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2018 r., poz. 1202). Zgodnie bowiem z art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2018 r., poz. 1202) przepisu art. 48 tej ustawy nie stosuje się do obiektów, których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie ustawy lub w stosunku do których przed tym dniem zostało wszczęte postępowanie administracyjne. Do takich obiektów stosuje się przepisy dotychczasowe.
Jak wynika z art. 42 ust. 1 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 1974 r., Nr 38, poz. 229 z późn. zm.), inwestor, właściciel lub zarządca może przystąpić do użytkowania obiektu budowlanego, co do którego wydano przewidziany w art. 40 nakaz dokonania zmian lub przeróbek, dopiero po uzyskaniu pozwolenia na użytkowanie, wydanego przez właściwy terenowy organ administracji państwowej. Poza wypadkiem określonym w ust. 1 właściwy terenowy organ administracji państwowej może nałożyć obowiązek uzyskania pozwolenia na użytkowanie wybudowanego obiektu budowlanego, gdy jest to uzasadnione względami bezpieczeństwa ludzi lub mienia, ochrony środowiska albo innymi względami interesu społecznego (art. 42 ust. 2). Podstawą do wydania pozwolenia na użytkowanie obiektu budowlanego jest stwierdzenie zdatności do użytku wykonanego obiektu (art. 42 ust. 3 powołanej ustawy).
Jednocześnie w rozważanym kontekście należy zauważyć, że postępowanie w sprawie pozwolenia na użytkowanie obiektu budowlanego inicjowane jest wnioskiem inwestora, a jego celem jest zweryfikowanie czy wybudowany obiekt nadaje się do użytkowania zgodnie z przeznaczeniem. W rozpoznawanej sprawie D.O.-K. i G.K. wystąpili z wnioskiem z dnia 11 lipca 2018 r. o udzielenie pozwolenia na użytkowanie przedmiotowego obiektu. Nastąpiło to po przeprowadzonych w dniu 5 lipca 2018 r. przez organ I instancji oględzinach. W ich wyniku organ nadzoru budowlanego I instancji stwierdził wykonanie obowiązku nałożonego decyzją z dnia [...] stycznia 2018r. Nr [...]. Podkreślić przy tym należy, iż powyższą decyzją nałożony został obowiązek wykonania robót budowlanych w celu doprowadzenia przedmiotowego obiektu do stanu zgodnego z prawem, w tym doprowadzenia do stanu umożliwiającego jego użytkowanie. Wykonanie tego obowiązku nie budziło żadnych wątpliwości organów, co znalazło wyraz w zaskarżonej decyzji.
W dalszej kolejności odnosząc się do zarzutów skargi, które w zasadzie dotyczą kwestii konieczności zastosowania w sprawie przepisów ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, a uściślając jej art. 48, należy wskazać, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjmuje się, iż badanie podstaw do wszczęcia procedury legalizacyjnej, w tym ocena występowania przesłanek z art. 37 Prawa budowlanego z 1974 r., jak również ustalenie daty budowy obiektu następuje bowiem w ramach decyzji określonej w art. 40 Prawa budowlanego i nie mieści się w dyspozycji przepisu art. 42 Prawa budowlanego z 1974 r. (vide: wyrok NSA z dnia 1 lutego 2008 r., sygn. akt II OSK 1988/06, dostępny pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Ponadto podkreślić należy, iż w orzecznictwie sądów administracyjnych stwierdza się, że przesłanką, jaka podlega badaniu na etapie wydawania decyzji w przedmiocie pozwolenia na użytkowanie obiektu, jest właśnie stwierdzenie jego zdatności do użytku (vide: wyrok WSA w Kielcach z dnia 13 grudnia 2018 r., sygn. akt II SA/Ke 683/18, dostępny pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Dodatkowo akcentowane jest, że wydanie na podstawie art. 40 Prawa budowlanego z 1974 r. decyzji nakazującej wykonanie zmian lub przeróbek jest równoznaczne, co należy wnioskować z treści tego przepisu, z brakiem stwierdzenia okoliczności określonych w art. 37 tej ustawy, skutkujących orzeczeniem przymusowej rozbiórki (vide: powołany wyżej wyrok WSA w Kielcach z dnia 13 grudnia 2018 r., sygn. akt II SA/Ke 683/18). Na gruncie niniejszej sprawy Sąd w pełni podziela powyższe stanowiska judykatury.
Mając na uwadze powyższe podkreślić należy, że postępowanie organu nadzoru budowlanego w przedmiotowej sprawie prawidłowo koncentrowało się na sprawdzeniu wykonania obowiązku określonego w decyzji wydanej w trybie art. 40 ustawy Prawo budowlane z dnia 24 października 1974 r. Stwierdzenie zrealizowania tego obowiązku i złożony wniosek o pozwolenie na użytkowanie determinowały zaś organ do procedowania w sprawie udzielenia pozwolenia na użytkowanie w trybie art. 42 powołanej ustawy. W tym stanie rzeczy w sprawie nie znajdują uzasadnienia również pozostałe zarzuty skargi dotyczące naruszenia przepisów postępowania - art. 7, art. 77, art. 80 i art.138 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a.
Reasumując, zasadniczą kwestią, która determinowała rozstrzygnięcie w przedmiotowej sprawie, było stwierdzenie, czy został wykonany obowiązek nałożony na inwestora decyzją wydaną w trybie art. 40 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane. Kwestia dotycząca właściwego trybu procedowania w sprawie samowolnego zrealizowania przedmiotowego przedsięwzięcia budowlanego została rozstrzygnięta w postępowaniu zakończonym decyzją [...] Wojewódzkiego Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł. z dnia [...] stycznia 2018 r. Nr [...], legitymującą się na etapie orzekania przez organ odwoławczy przymiotem ostateczności, a obecnie także prawomocności.
Konkludując, w powyższych okolicznościach sprawy Sąd nie dopatrzył się naruszeń prawa materialnego, ani przepisów procedury w stopniu mającym lub mogącym mieć istotny wpływ na jej wynik, to tym samym uzasadnia oddalenie skargi w całości.
Jednocześnie wskazać należy, iż u podstaw oddalenia wniosków dowodowych zgłosznych przez pełnomocnika skarżącego w skardze i piśmie stanowiącym jej uzasadnienie legł brak spełnienia przesłanek, o których mowa w art. 106 § 3 p.p.s.a. Podkreślić bowiem należy, że w postępowaniu sądowoadministracyjnym zasadą jest orzekanie przez sąd na podstawie akt sprawy (art. 133 p.p.s.a.), przy czym ustawa p.p.s.a. dopuszcza możliwość przeprowadzenia uzpełniającego postępowania dowodowego, ograniczonego jedynie do dowodu z dokumentu, uzależniając jednak możliwość jego przeprowadzenia od łącznego spełnienia przesłanek, o których mowa w powołanym art. 106 § 3 p.p.s.a., tj.: 1) jeśli przeprowadzenie dowodu jest niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości w sprawie i 2) nie spowoduje to nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Tego rodzaju wątpliwości w sprawie nie wystąpiły, przeprowadzanie zatem wnioskowanych dowodów mogłoby prowadzić jedynie do nieuzasadnionego przedłużenia postępowania w sprawie.
Z powyższych względów Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.
k.ż.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło