II SA/Łd 469/10

Dnia 15 września 2010 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Rosińska po rozpoznaniu w dniu 15 września 2010 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku W. M. o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi W. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania p o s t a n a w i a: odmówić przyznania prawa pomocy. Wyrokiem z dnia 13 lipca 2010 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę W. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania, zakończonego prawomocną decyzją Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...], nr [...] o umorzeniu postępowania w sprawie usunięcia odpadów z miejsca na ten cel nieprzeznaczonego, tj. z terenu działki oznaczonej numerem ewidencyjnym [...], położonej w obrębie geodezyjnym [...], przy ul. A 26 w Ł. W dniu 2 sierpnia 2010 roku do tutejszego Sądu wpłynął wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, złożony na urzędowym formularzu. Jak wynika z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżąca pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z mężem. Dochody małżonków kształtują się na poziomie 2 802,22 złotych netto. Skarżąca nie zadeklarowała posiadania żadnego majątku, oszczędności ani papierów wartościowych. W uzasadnieniu strona podała, że miesięczne średnie wydatki na utrzymanie wynoszą ok. 3 161 złotych. Postanowieniem referendarza sądowego z dnia 17 sierpnia 2010 roku odmówiono W. M. przyznania prawa pomocy. W. M. wniosła sprzeciw od powyższego postanowienia, wskazując w jego uzasadnieniu, że owo postanowienie jest dla niej krzywdzące, a uczciwie przedstawiona sytuacja majątkowa skarżącej, w jej ocenie winna skutkować uwzględnieniem złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. W dniu 25 sierpnia 2010 roku do tutejszego Sądu wpłynęło pismo, pełnomocnika skarżącej, z którego wynika, że w dniu 14 sierpnia 2010 roku rozwiązana została umowa pełnomocnictwa ze skarżącą. Postanowieniem z dnia 3 września 2010 roku, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odmówił W. M. przyznania prawa pomocy. Następnie w dniu 27 sierpnia 2010 roku W. M. złożyła kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata, zawierający identyczne informacje jak wniosek rozpoznany postanowieniem WSA w Łodzi z dnia 3 września 2010 roku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – dalej p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Jednocześnie ustawodawca w art. 246 § 1 p.p.s.a. uzależnił przyznanie prawa pomocy od wykazania przez stronę, że nie ma ona środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym) lub że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym). Prawo pomocy jest instytucją stanowiącą wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony postępowania. Z tego względu przesłanki zastosowania tej instytucji winny być interpretowane w sposób ścisły. Udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony postępowania z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Analiza przedstawionych przez skarżącą informacji daje podstawy do twierdzenia, iż jej wniosek nie może zostać uwzględniony. Oświadczenie skarżącej, zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy, uznać należało za niewystarczające, bowiem nie wskazano w nim na żadne okoliczności świadczące o trudnej sytuacji życiowej czy materialnej skarżącej. Skarżąca oświadczyła, że dochody netto uzyskiwane przez nią wspólnie z mężem zamykają się w kwocie 2 802,22 złotych. Na wydatki rodziny wedle oświadczenia skarżącej składają m.in. "kredyty i PZU". W ocenie sądu powyższych wydatków nie sposób uznać za niezbędne. Zarówno kwota 600 złotych na spłatę kredytów, jak i 281 złotych na "PZU", niezbędnymi wydatkami nie są. Nie można przyznać pierwszeństwa w regulowaniu zobowiązań wobec instytucji bankowych, czy instytucji ubezpieczeniowych, ponieważ zobowiązania te mają charakter prywatnoprawny i nie korzystają z pierwszeństwa przed zobowiązaniami publicznoprawnymi, do których zalicza się koszty związane z postępowaniem sądowym i ustanowieniem pełnomocnika z urzędu. Okoliczność taka musiałaby skutkować przerzuceniem ciężaru udziału strony w postępowaniu sądowym na ogół podatników. Podkreślić należy, iż strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania, a wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku musi uprawdopodobnić, w sposób bardzo rzetelny, okoliczności przemawiające za uwzględnieniem wniosku. W niniejszej sprawie skarżąca tego wymogu nie spełniła, albowiem wobec treści złożonego przez nią oświadczenia należy dojść do wniosku, że środki pozostające do dyspozycji rodziny, po uwzględnieniu wydatków związanych z kosztami wyżywienia, utrzymania i leczeniem pozwalają na poniesienie przez skarżącą kosztów postępowania sądowego w niniejszej sprawie. Prawo pomocy jest instytucją wyjątkową, której celem jest umożliwienie dostępu do sądu osobom, które rzeczywiście nie mogą pokryć kosztów postępowania bez uszczerbku dla utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przez uszczerbek dla utrzymania koniecznego należy rozumieć pozbawienie środków na pokrycie najbardziej podstawowych potrzeb, a więc kosztów wyżywienia, ubrania i zamieszkania. Uszczerbek w majątku strony, który wiąże się wyłącznie z obniżeniem, choćby niezbyt wysokiej, stopy życiowej, nie uzasadnia przyznania prawa pomocy. Wobec powyższego, na podstawie art. 245 § 2 i art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w postanowieniu m.o.