II SA/Łd 474/09

Dnia 27 października 2009 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA: Zygmunt Zgierski (spr.) Sędziowie Sędzia NSA: Anna Stępień Sędzia WSA: Jolanta Rosińska Protokolant Asystent sędziego Katarzyna Orzechowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 października 2009 roku przy udziale --- sprawy ze skargi H. K. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. z dnia [...], Nr [...] (znak: [...]) w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w P. z dnia [...], Nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 3. przyznaje i nakazuje wypłacić z funduszu Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi adwokatowi J. P. prowadzącemu Kancelarię Adwokacką w Ł. przy ul. [...] kwotę 292,80 (dwieście dziewięćdziesiąt dwa i 80/100) złotych obejmującą stawkę podatku od towarów i usług, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu. A. T. – P. Decyzją z dnia [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w P. nakazał H.K. rozbiórkę ganku dobudowanego do budynku gospodarczego, usytuowanego na działce nr [...] w B., gm. C. Od powyższej decyzji H.K złożyła odwołanie. Podniosła, że w odniesieniu do nieruchomości, na której wybudowany został ganek, toczy się postępowanie przed sądem powszechnym o zasiedzenie. Decyzją z dnia [...] [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł. uchylił w całości decyzję organu I instancji i nakazał wykonać H.K, na podstawie art. 48 ust. 4 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz.U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1118 ze zm.), rozbiórkę ganku o wym. 2,25 m x 2,50 m, dobudowanego w warunkach samowoli budowlanej do istniejącego budynku gospodarczo-mieszkalnego. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że z treści protokołu oględzin nieruchomości wynika, iż na spornej posesji znajduje się budynek gospodarczo-mieszkalny (część mieszkalna jest użytkowana przez H.K, część gospodarcza przez W. i P. S.), do którego dobudowany został w 1999 r. ganek o wym. 2,25m x 2,50m. Inwestorem była H.K. Ponieważ realizacja omawianego obiektu, dla swej legalności, wymagała uprzedniego uzyskania ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę, w sprawie należało zastosować tryb uregulowany w art. 48 ustawy - Prawo budowlane. Organ odwoławczy podał następnie, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w P. w dniu [...] wydał postanowienie o nałożeniu na H.K obowiązku przedłożenia w określonym terminie decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu dla działki nr [...], czterech egzemplarzy projektu budowlanego ganku wraz z opiniami, uzgodnieniami, pozwoleniami i innymi dokumentami wymaganymi przepisami szczególnymi oraz zaświadczeniem, o którym mowa w art. 12 ust. 7 ustawy - Prawo budowlane, aktualnym na dzień opracowania projektu oraz oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Ponieważ strona nie przedłożyła we wskazanym terminie niezbędnej do zalegalizowania spornego obiektu dokumentacji, organ I instancji, stosownie do art. 48 ust. 4 ustawy - Prawo budowlane, wydał decyzję nakazującą wykonanie rozbiórki przedmiotowego obiektu. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł. wskazał również, że po złożeniu przez stronę odwołania ustalono, że H.K wystąpiła do Gminy C. z wnioskiem o wydanie decyzji o warunkach zabudowy dla inwestycji polegającej na dobudowie do istniejącego budynku gospodarczego ganku. Wójt Gminy C. wydał w dniu [...] decyzję o odmowie ustalenia warunków zabudowy dla spornej inwestycji. Od powyższego rozstrzygnięcia strona odwołała się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego, które decyzją z dnia [...] uchyliło zakwestionowane rozstrzygnięcie i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania organowi I instancji. W ramach ponownie toczącego się postępowania Wójt Gminy C. wezwał H.K, na podstawie art. 64 § 2 k.p.a., do usunięcia - w terminie 7 dni - braków wniosku z dnia 21 lipca 2008 r. o wydanie decyzji o warunkach zabudowy. Ponieważ strona nie uzupełniła wniosku we wskazanym terminie, Wójt Gminy pozostawił go bez rozpoznania. W ocenie organu odwoławczego powyższe ustalenia jednoznacznie wykazały, iż H.K nie wywiązała się z obowiązku dostarczenia stosownej dokumentacji, niezbędnej do legalizacji obiektu. Tym samym organ nadzoru budowlanego stopnia podstawowego zasadnie zastosował przepis art. 48 ust. 4 ustawy - Prawo budowlane, tj. orzekł o rozbiórce ganku. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł., mając jednak na uwadze fakt, iż sentencja zaskarżonej decyzji nie określa wymiarów ganku, uchylił rozstrzygnięcie organu I instancji i orzekł co do istoty sprawy. Na decyzję ostateczną skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi złożyła H.K. Strona podniosła, że jest osoba samotną, o orzeczonym stopniu niepełnosprawności. Wskazała, że ganek został pobudowany w 1999 r. przez mamę, która zmarła w 2001 r. Jego rozbiórka znacznie pogorszy warunki życiowe skarżącej. Poza tym może spowodować zniszczenie ściany budynku gospodarczego, co będzie oznaczać, że nie będzie miała gdzie mieszkać. Dodatkowo wskazała, że w sądzie powszechnym toczy się sprawa o zasiedzenie nieruchomości, na której usytuowany jest ganek. W odpowiedzi na skargę [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł., przytaczając argumenty podniesione już w zaskarżonej decyzji, wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga zasługuje na uwzględnienie. Sąd uchyla zaskarżoną decyzję, gdy stwierdzi naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej p.p.s.a.). Tego rodzaju naruszenia prawa wystąpiły przy wydawaniu decyzji organów obydwu instancji. Przedmiotem niniejszego postępowania i rozważań Sądu jest legalność decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...], nakazującej H.K rozbiórkę ganku dobudowanego do budynku gospodarczo-mieszkalnego. Decyzją tą organ odwoławczy uchylił wprawdzie decyzję organu I instancji z dnia [...] i orzekł co do istoty, jednakże decyzja Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w P. również nakazywała stronie rozbiórkę spornego ganku, a organ odwoławczy uchylił ją jedynie z uwagi na niepodanie rozmiarów samowolnie wybudowanego obiektu, co mogło uniemożliwić, w jego ocenie, wykonanie nałożonego obowiązku. Skoro zatem organ odwoławczy zaakceptował w całości ustalenia faktyczne dokonane przez organ stopnia podstawowego i wydał rozstrzygnięcie w oparciu o takie same dowody zebrane w sprawie, Sąd w składzie niniejszym, dopatrując się w procesie ich gromadzenia uchybień mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy, stosownie do art. 135 p.p.s.a., zmuszony był uchylić decyzje wydane w obu instancjach. Podstawą materialnoprawną wydanych w sprawie decyzji stanowił art. 48 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz.U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1118 ze zm.). W myśl tych przepisów właściwy organ nakazuje, w przypadku niespełnienia nałożonych wcześniej obowiązków zmierzających do legalizacji samowolnie zrealizowanego obiektu, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego, lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę. W myśl zaś art. 52 ustawy – Prawo budowlane inwestor, właściciel lub zarządca obiektu budowlanego jest obowiązany na swój koszt dokonać czynności wskazanych w decyzji, o której mowa w art. 48 (...). Powyższa regulacja wskazuje zatem krąg podmiotów, do których skierować należy decyzję zawierającą nakaz rozbiórki. Tymczasem z akt administracyjnych zgromadzonych w sprawie nie wynika, by zobowiązana do dokonania rozbiórki ganku skarżąca była którymkolwiek z podmiotów wymienionych w cytowanym przepisie. Zgodnie z wypisem z rejestru gruntów z dnia 10 grudnia 2008 r. właścicielami działki nr [...], na której znajduje się przedmiotowy ganek, są P. i W. S. Toczy się wprawdzie sprawa o zasiedzenie części nieruchomości, na której stoi ganek, ale sprawa nie jest zakończona. Tak więc skarżąca nie dysponuje tytułem prawnym do nieruchomości, na której ganek został pobudowany. Skarżąca nie jest również zarządcą obiektu. Za takiego można bowiem uznać w szczególności zawodowego zarządcę nieruchomości, działającego na zasadach określonych w art. 184-190 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.). Zarządca obiektu to również podmiot sprawujący trwały zarząd na mocy art. 43-50 ww. ustawy. Zarządcą jest także osoba fizyczna lub prawna sprawująca zarząd na zasadach określonych w rozdziale 4 ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (Dz.U. z 2000 r. Nr 80, poz. 903 ze zm.). Za zarządców można również uznać inne osoby, które na podstawie umów zawartych z właścicielem danego obiektu sprawują czynności wchodzące w zakres administrowania nieruchomością (Prawo budowlane. Komentarz, pod redakcją Z. Niewiadomskiego, Wydanie 3, C.H. Beck, Warszawa 2009, str. 563). Ze zgromadzonych w sprawie dowodów nie wynika w żaden sposób, by H.K była zarządcą nieruchomości w podanym powyżej rozumieniu. W tej sytuacji należało bezspornie ustalić, czy skarżąca była inwestorem. Jednakże ocenie organów orzekających w rozpoznawanej sprawie kwestia ta całkowicie umknęła. Przyjęły bowiem arbitralnie, nie dokonując w tym zakresie żadnych ustaleń, co wynika z uzasadnień decyzji organów obydwu instancji, że skarżąca jest inwestorem. Tymczasem fakt, że skarżąca zamieszkuje w budynku, do którego dobudowany został ganek i zainteresowana jest jego dalszym funkcjonowaniem, w żaden sposób nie przesądza, iż to ona była inwestorem. H.K już w odwołaniu od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w P. z dnia [...] podnosiła, że ganek wybudowała w 1999 r. jej matka, a skarżąca przebywała wówczas w szpitalu. Oznaczałoby to, że H.K nie była inwestorem, obecnie jedynie zamieszkuje w obiekcie. Odmienne w tym zakresie były ustalenia organów obu instancji. Uznać zatem należało, że organy nie ustaliły w sprawie stanu faktycznego pozwalającego na wydanie rozstrzygnięcia o kontrolowanej treści, naruszając tym samym art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. i uchybienie to miało niewątpliwie wpływ na wynik sprawy. Gdyby się bowiem okazało, że inwestorem rzeczywiście była matka skarżącej, a ona sama nie ma przecież tytułu prawnego do nieruchomości, skierowanie do H.K decyzji rozbiórkowej stanowiłoby niewątpliwie rażące naruszenie art. 52 Prawa budowlanego. Skarżąca podnosiła także, że rozbiórka ganku mogłaby spowodować zburzenie całej ściany budynku, w którym mieszka. Również ta kwestia nie stała się na żadnym etapie postępowania przedmiotem zainteresowania organów. A przecież niedopuszczalna jest rozbiórka, w wyniku której doszłoby do naruszenia elementów konstrukcyjnych legalnie wzniesionego obiektu, w tym przypadku budynku mieszkalno-gospodarczego. Organy powinny zatem ustosunkować się także do tej okoliczności. Organy administracji orzekające w sprawie nie wykazały zatem, by skarżąca była osobą, którą można zobowiązać do rozbiórki ganku, jak również nie ustosunkowały się do jej twierdzeń o niemożliwości wykonania tych prac bez uszkodzenia budynku mieszkalno-gospodarczego, do którego ganek przylega. Rozpoznając ponownie sprawę powinny organy wyjaśnią zatem w sposób niebudzący wątpliwości, czy skarżąca była inwestorem spornego obiektu, a także wypowiedzą się co do możliwości jego ewentualnej rozbiórki w kontekście zachowania w niepogorszonym stanie przylegającego do ganku budynku mieszkalno-gospodarczego. Mając na względzie powyższe Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c), art. 135 oraz art. 152 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji. O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata ustanowionego z urzędu orzeczono na podstawie § 19 pkt 1 w związku z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.) w związku z art. 250 p.p.s.a. LF