II SA/Łd 475/24

Dnia 17 września 2024 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jarosław Czerw Sędziowie: Sędzia WSA Piotr Mikołajczyk Asesor WSA Beata Czyżewska (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 17 września 2024 roku sprawy ze skargi M. J. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia 23 kwietnia 2024 roku znak: SKO.4114.174.2024 w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę. Zaskarżonym postanowieniem z 23 kwietnia 2024 r. znak: SKO.4114.174.2024 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi, stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania przez M. J. od decyzji Prezydenta Miasta Łodzi z 13 lutego 2024 r. znak: SOCVI.554.277MA.2024.156721.ŚR w przedmiocie uznania za nienależnie pobrane i zwrotu nienależnie pobranego świadczenia pielęgnacyjnego. Jak wynika z akt sprawy decyzją z 13 lutego 2024 r. Prezydent Miasta Łodzi uznał za nienależnie pobrane przez M. J. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad I. J. za okres od 17-12-2021 r. do 31-12-2021 r. w wysokości 953,70 zł, za okres od 01-01-2022 r. do 31-12-2022 r. w kwocie 2119,00 zł miesięcznie, za okres od 01-01-2023 r. do 30-06-2023 r. w kwocie 2458,00 zł miesięcznie oraz o zobowiązał do zwrotu powyższych nienależnie pobranych świadczeń w łącznej wysokości 41129,70 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie naliczonymi do dnia wydania niniejszej decyzji w kwocie 6429,45 zł, co łącznie stanowi kwotę 47559,15 zł. Organ pierwszej instancji pouczył stronę, iż od niniejszej decyzji przysługuje odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi za pośrednictwem Centrum Świadczeń Socjalnych w Łodzi w terminie 14 dni od daty jej doręczenia. Wspomniana wyżej decyzja została doręczona M. J. 7 marca 2024 r., o czym świadczy zwrotne potwierdzenie odbioru korespondencji. Odwołanie od powyższego rozstrzygnięcia, wniesione bezpośrednio do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi M. J. nadała za pośrednictwem operatora pocztowego 22 marca 2024 r., o czym świadczy stempel na kopercie z datą nadania przesyłki w placówce pocztowej. Powołanym na wstępie postanowieniem z 23 kwietnia 2024 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi, na podstawie art. 134 w zw. z art. 57 § 1 i art. 129 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz.U. z 2024 r., poz. 572 - dalej w skrócie "k.p.a."), stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie organ odwoławczy przytoczył art. 129 § 2 i art. 57 § 1 k.p.a., a następnie stwierdził, że przyjmując dzień 7 marca 2024 r. za dzień otrzymania decyzji przez stronę (data odbioru wskazana na zwrotnym potwierdzeniu odbioru, dołączonym do akt sprawy), 14-dniowy termin do wniesienia odwołania biegł od 8 marca 2024 r. i upłynął 21 marca 2024 r. Odwołanie zostało wniesione przez stronę 22 marca 2024 r., o czym świadczy bezspornie data stempla nadania przesyłki w placówce pocztowej. Zatem, ustawowy termin do wniesienia odwołania nie został przez stronę dotrzymany. Konsekwencją przekroczenia ustawowego terminu, jest bezskuteczność odwołania, bowiem wraz z upływem terminu do wniesienia odwołania, decyzja organu pierwszej instancji stała się ostateczna. Kolegium podkreśliło, że od negatywnych skutków uchybienia terminu strona może się bronić wyłącznie składając prośbę o przywrócenie terminu, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jej winy. Prośbę o przywrócenie terminu, stosownie do art. 58 § 2 k.p.a. należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin. Prośba taka nie została złożona przez stronę do Kolegium wraz z odwołaniem od przedmiotowej decyzji. W tym stanie rzeczy organ, na podstawie art. 134 k.p.a., stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Z powyższym rozstrzygnięciem nie zgodziła się M. J., która w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi za wadliwe uznała stanowisko organu co do uchybienia terminu do wniesienia odwołania. W jej ocenie, jeżeli termin do wniesienia odwołania biegł od 8 marca 2024 r., to 8 + 14 dni = 22, zatem skarżąca wniosła odwołanie w terminie. Autorka skargi nadmieniła, że ma niepełnosprawnego męża, do którego jest doręczana korespondencja w dużej ilości, na którą skarżąca musi odpowiadać. W tej sytuacji nie trudno pogubić się w terminach. Skarżąca wniosła o uwzględnienie jej odwołania. Ponadto wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych i wskazała, że oboje z mężem utrzymują się z zasiłków z MOPS. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w motywach zaskarżonego postanowienia oraz rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a. Postanowieniem z 2 lipca 2024 r. referendarz sądowy umorzył postępowanie w zakresie zwolnienia skarżącej od kosztów sądowych. W piśmie procesowym z 26 sierpnia 2024 r. M. J. złożyła skargę na bezczynność tutejszego Sądu w sprawie umorzenia nienależnie pobranego świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad mężem oraz przyznania świadczenia pielęgnacyjnego od września 2023 r. Do dnia dzisiejszego w sprawie skarżącej nic się nie dzieje. Skarżąca wniosła ponownie o zwolnienie od kosztów sądowych. Na podstawie zarządzenia Przewodniczącego Wydziału II z 26 sierpnia 2024 r. skarżąca została wezwana do nadesłania informacji, czy jej pismo z 26 sierpnia 2024 r. jest pismem procesowym złożonym do sprawy o sygn. akt II SA/Łd 475/24, nową skargą na bezczynność organu (jeśli tak to jakiego i w jakim przedmiocie), czy też jest skargą złożoną w sprawie o sygn. akt II SA/Łd 475/24 do Naczelnego Sądu Administracyjnego na podstawie ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (Dz.U. z 2023 r., poz. 1725), w terminie 7 dni, pod rygorem uznania, że jest to pismo procesowe złożone do sprawy II SA/Łd 475/24. Dodatkowo poinformowano skarżącą, że sprawa z jej skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z 23 kwietnia 2024 r. w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania od decyzji orzekającej o uznaniu za nienależnie pobrane i o zwrocie nienależnie pobranych świadczeń pielęgnacyjnych zostanie rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 17 września 2024 r. Odpowiadając na powyższe wezwanie, skarżąca poinformowała, że jej skarga dotyczy dwóch spraw: o umorzenie nienależnie pobranego świadczenia pielęgnacyjnego i o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Wskazała, że wszelkie pisma i odwołania pisane są od października 2023 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W pierwszym rzędzie wyjaśnić trzeba, że niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym zgodnie z art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz.U. z 2024 r., poz. 935 z późn.zm. - dalej w skrócie "p.p.s.a."). Przepis ten stanowi, że sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Poddane kontroli tutejszego Sądu rozstrzygnięcie należy do kategorii postanowień kończących postępowanie. Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz.U. z 2024 r., poz. 1267) w zw. z art. 3 § 1 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, sąd administracyjny bada, czy zaskarżony akt administracyjny (decyzja, postanowienie) jest zgodny z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego określającymi prawa i obowiązki stron oraz prawa procesowego normującymi podstawowe zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Sąd kontrolując legalność zaskarżonego postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z 23 kwietnia 2024 r. stwierdził, że odpowiada ono przepisom obowiązującego prawa i brak jest podstaw do usunięcia go z obrotu prawnego, jak oczekuje tego strona skarżąca. W rozpatrywanej sprawie istotą sporu pomiędzy stronami postępowania jest udzielenie odpowiedzi na pytanie, czy organ drugiej instancji prawidłowo stwierdził uchybienie terminu do wniesienia przez M. J. odwołania od decyzji Prezydenta Miasta Łodzi z 13 lutego 2024 r. o uznaniu za nienależnie pobrane i o zwrocie nienależnie pobranego świadczenia pielęgnacyjnego. Podstawę prawną kontrolowanego rozstrzygnięcia stanowił przepis art. 134 k.p.a., w myśl którego organ odwoławczy stwierdza niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. Jak wynika z art. 129 § 1 i 2 k.p.a. odwołanie wnosi się do właściwego organu odwoławczego za pośrednictwem organu, który wydał decyzję. Odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie - od dnia jej ogłoszenia stronie. Po myśli art. 57 § 1 k.p.a. jeżeli początkiem terminu określonego w dniach jest pewne zdarzenie, przy obliczaniu tego terminu nie uwzględnia się dnia, w którym zdarzenie nastąpiło. Upływ ostatniego z wyznaczonej liczby dni uważa się za koniec terminu. Według art. 57 § 5 pkt 2 k.p.a. termin uważa się za zachowany, jeżeli przed jego upływem pismo zostało nadane w polskiej placówce pocztowej operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe albo placówce pocztowej operatora świadczącego pocztowe usługi powszechne w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej, Konfederacji Szwajcarskiej albo państwie członkowskim Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) - stronie umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym. Użyty w przywołanym wyżej art. 134 k.p.a. zwrot "stwierdza uchybienie terminu" dowodzi, że organ w każdym przypadku nawet nieznacznego przekroczenia terminu do wniesienia odwołania ma obowiązek wydać postanowienie stwierdzające jego uchybienie. Podjęcie rozstrzygnięcia w tym przedmiocie powinno zostać poprzedzone jednoznacznym ustaleniem przez organ odwoławczy, na podstawie zebranego materiału dowodowego, daty doręczenia stronie decyzji i daty, w której strona wniosła odwołanie. Stwierdzenie uchybienia terminu do złożenia odwołania nie zależy od uznania organu, obowiązek taki wynika wprost z ustawy. W rozpatrywanej sprawie organ dysponował kompletnym materiałem dowodowym, na podstawie którego prawidłowo ustalił stan faktyczny sprawy, stanowiący podstawę wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia. Z akt administracyjnych sprawy niniejszej wynika, że decyzja Prezydenta Miasta Łodzi z 13 lutego 2024 r. o uznaniu za nienależnie pobrane i o zwrocie nienależnie pobranego świadczenia pielęgnacyjnego, została doręczona adresatce 7 marca 2024 r. Świadczy o tym podpisany własnoręcznie przez skarżącą dokument zwrotnego potwierdzenia odbioru korespondencji. Zgodnie z pouczeniem zamieszczonym na końcu decyzji "Od niniejszej decyzji służy odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi za pośrednictwem Centrum Świadczeń Socjalnych w Łodzi, ul. [...], [...] w Łodzi w terminie 14 dni od dnia jej doręczenia". Niespornym jest również, że M. J. odwołała się od decyzji organu pierwszej instancji, kierując odwołanie bezpośrednio do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi. Odwołanie zostało nadane w polskiej placówce pocztowej operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe - 22 marca 2024 r., o czym świadczy pieczęć urzędu pocztowego umieszczona na kopercie, w której wpłynęło do organu odwołanie. Jednocześnie w treści odwołania skarżąca nie zawarła wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. W tych okolicznościach 14 - dniowy termin do wniesienia odwołania biegł od 8 marca 2024 r. do 21 marca 2024 r. i upłynął bezskutecznie. Odwołanie od decyzji organu pierwszej instancji zostało wniesione przez M. J. 22 marca 2024 r., a zatem po terminie. Powyższe obligowało organ odwoławczy do wydania zaskarżonego postanowienia o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Wydane rozstrzygnięcie odpowiada prawu, a skarżąca nie zdołała skutecznie podważyć jego legalności. Odnosząc się na zakończenie rozważań do podnoszonej w pismach skarżącej kwestii umorzenia nienależnie pobranego świadczenia pielęgnacyjnego oraz sprawy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego wyjaśnić przede wszystkim trzeba, że przedmiotem kontrolowanej sprawy była wyłącznie ocena zgodności z prawem zaskarżonego przez M. J. postanowienia Kolegium z 23 kwietnia 2024 r. stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu pierwszej instancji z 13 lutego 2024 r. Poza zakresem rozważań tutejszego Sądu pozostawała ocena legalności decyzji Prezydenta Miasta Łodzi z 13 lutego 2024 r. Nadto wyjaśnić trzeba, że Sąd administracyjny nie posiada kompetencji do rozpoznania wniosku o umorzenie nienależnie pobranego świadczenia pielęgnacyjnego ani też do przyznania stronie świadczenia pielęgnacyjnego. W tym przedmiocie właściwe są organy administracyjne, które rozstrzygają sprawę co do istoty, wydając decyzję administracyjną. Mając powyższe na względzie Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę. ds