II SA/Łd 485/09

Dnia 20 października 2009 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Kubot - Szustowska (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Anna Stępień, Sędzia NSA Grzegorz Szkudlarek, Protokolant Asystent sędziego Marcin Olejniczak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 października 2009 roku przy udziale - sprawy ze skargi Rolniczej Spółdzielni Produkcyjnej Ł. - O. w Ł. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie wygaśnięcia prawa użytkowania nieruchomości oddala skargę. LS Prezydent Miasta Ł. decyzją nr [...] z dnia [...], działając na podstawie art. 47 ust. 1 i 2, art. 90 ust. 3 oraz art. 210 ust. 3 ustawy z dnia 21.sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jednolity Dz. U. nr 261 z 2004r., poz. 2603 ze zm.) stwierdził wygaśnięcie, ustanowionego na rzecz Rolniczej Spółdzielni Produkcyjnej A z siedzibą w Ł., prawa użytkowania nieruchomości położonej w Ł. przy ul. A 1, oznaczonej jako działka o numerze ewidencyjnym [...] w obrębie [...], stanowiącej własność Miasta Ł.. Ponadto zobowiązał Rolniczą Spółdzielnię Produkcyjną A w Ł. do przekazania nieruchomości protokołem zdawczo odbiorczym Miastu Ł. w terminie 14 dni od daty "uprawomocnienia się" decyzji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia podniesiono, iż na mocy decyzji z dnia [...] nr [...] wydanej przez Dyrektora Wydziału Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w Ł., Rolnicza Spółdzielnia Produkcyjna A w Ł. (wówczas Rolnicza Spółdzielnia Produkcyjna w Ł.) nabyła prawo użytkowania powyższej nieruchomości (położonej ówcześnie w granicach administracyjnych A. i oznaczonej jako działka nr [...] na planie ewidencyjnym nr [...]). Ze złożonego w dniu 5.czerwca 2008r. przez Spółdzielnię wniosku o wydanie decyzji o wygaśnięciu prawa użytkowania przedmiotowej nieruchomości wynika zaś, że stała się ona dla Spółdzielni zbędna, a kolejne inwestycje, związane z nieruchomością są nieopłacalne. Nadto Spółdzielnia zaproponowała oddanie nieruchomości w użytkowanie lub dzierżawę wskazanej przezeń osobie, z którą zamierzała rozliczyć poniesione na nieruchomość nakłady (związane z zapłatą ceny za budynek usytuowany na użytkowanym gruncie). W przypadku natomiast nieuwzględnienia jej propozycji, wskazała na zamiar domagania się od Miasta Ł. rozliczenia wspomnianych nakładów, ewentualnie żądania od Miasta Ł. odszkodowania z tytułu ich poniesienia. Nieruchomość nie została oddana w użytkowanie wskazanemu przez Spółdzielnię podmiotowi, jednakże zdaniem organu I instancji, dotychczasowemu użytkownikowi nie przysługuje prawo żądania zwrotu nakładów poniesionych na nieruchomość, albowiem wygaśnięcie użytkowania następuje na jego wniosek (art.90 ust. 3 w zw. z art. 210 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami). Od wskazanej na wstępie decyzji odwołanie złożyła Rolnicza Spółdzielnia Produkcyjna A w Ł., wnosząc o jej uchylenie w całości. Zdaniem Spółdzielni, organ I instancji nieprawidłowo zastosował przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami, dotyczące trwałego zarządu. Odwołująca podniosła, iż na jej rzecz powstało prawo użytkowania gruntu, przewidziane przepisami art. 271- 279 ustawy z dnia 23.kwietnia 1963r. - Kodeks cywilny (Dz. U. nr 16, poz. 93 ze zm.), zatem wygaśnięcie prawa użytkowania skutkuje obowiązkiem zwrotu na rzecz Spółdzielni wartości budynków i urządzeń naniesionych na gruncie, zgodnie z art. 273 k.c. Ponadto Spółdzielnia wskazała, że stosownie do treści art. 4 pkt 10 w zw. z art. 18 ustawy o gospodarce nieruchomościami, trwały zarząd może dotyczyć tylko jednostek organizacyjnych państwowych i samorządowych a Rolnicza Spółdzielnia Produkcyjna takim podmiotem nie jest. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., decyzją z dnia [...] nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14.czerwca 1960r Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz.U. nr 98 z 2000r., poz. 1071 ze zm.), powoływanej dalej jako k.p.a., utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu podniosło, iż prawo użytkowania Rolniczej Spółdzielni Produkcyjnej A w Ł. na spornej działce powstało na podstawie j decyzji nr [...] z dnia [...]. W dniu 5.grudnia 1990r. wskazana nieruchomość pozostawała nadal w użytkowaniu Spółdzielni co oznacza, że w rozpoznawanej sprawie zastosowanie mają przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami dotyczące trwałego zarządu, bowiem zgodnie z dyspozycją, zawartą pierwotnie w art. 2 ust. 4,5 i 8 ustawy z dnia 29 września 1990r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz.U. nr 79, poz. 464 ze zm.) a następnie w art. 210 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami - grunty stanowiące własność Skarbu Państwa lub własność gminy, będące w dniu 5.grudnia 1990 r. w użytkowaniu osób prawnych lub jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej oraz znajdujące się na tych gruntach budynki, inne urządzenia i lokale pozostają nadal w użytkowaniu tych osób i jednostek. Do użytkowania tego stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące trwałego zarządu. Odwołująca Spółdzielnia jest osobą prawną, zatem wskazany wyżej przepis ma zastosowanie w przedmiotowej sprawie, podobnie jak przepisy art. 47 ust. 1 i 2 oraz art. 90 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami, dotyczące orzekania o wygaśnięciu prawa użytkowania. W rozpoznawanej sprawie, decyzja o wygaśnięciu prawa użytkowania została wydana na wniosek Rolniczej Spółdzielni Produkcyjnej A w Ł. z dnia 5.czerwca 2008r. W takim przypadku zaś rozliczeń z tytułu nakładów na tę nieruchomość poniesionych na zabudowę, odbudowę, rozbudowę, nadbudowę, przebudowę lub remont obiektu budowlanego, zgodnie z przepisami Prawa budowlanego nie dokonuje się zaś jednostka organizacyjna jest zwolniona z obowiązku wnoszenia opłat rocznych począwszy od dnia złożenia wniosku. W ocenie Kolegium, cytowany przepis ma w niniejszej sprawie zastosowanie mimo, iż Spółdzielnia dokonała nakładów na obiekt przekazany jej w użytkowanie poprzez zapłatę kwoty odpowiadającej ówczesnej jego wartości. Skargę na powyższą decyzję złożyła Rolnicza Spółdzielnia Produkcyjna A w Ł., zarzucając naruszenie przepisu prawa materialnego tj. art. 90 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami. W uzasadnieniu wskazała, że zrzekła się prawa użytkowania nieruchomości, żądając jednocześnie zwrotu wartości, znajdującego się na niej budynku. Podniosła, iż wskazała organowi osobę, gotową przejąć użytkowaną nieruchomość po dokonaniu stosownych rozliczeń z dotychczasowym użytkownikiem, lecz Miasto Ł. – obecny właściciel nieruchomości nie wyraził na to zgody. Konkluzja organów o wyłączeniu prawa żądania zwrotu nakładów na nieruchomość z powołaniem się na art. 90 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami jest, zdaniem skarżącej, błędna albowiem nie dokonała ona nakładów, o których mowa w tym przepisie. Domaga się natomiast rozliczenia ceny za budynek, zapłaconej w dacie ustanowienia użytkowania. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wniosło ojej oddalenie, podtrzymując argumentacje zawartą w odpowiedzi na skargę. W piśmie z dnia 2.października 2009r. skarżąca Spółdzielnia wskazała, iż Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie odniosło się w ogóle do kwestii najistotniejszych w spawie tj. "faktu wykonywania przez Spółdzielnię naniesień budynkowych przy przekazywaniu jej gruntu w posiadanie". Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Zgodnie bowiem z treścią art. 1 § 1 ustawy z dnia 25.lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola wspomniana sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (§ 2). Sąd administracyjny, uwzględniając skargę, uchyla zaskarżony akt w całości albo części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa, dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub też inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jeżeli natomiast zachodzą przyczyny określone w art. 156 kpa lub innych przepisach - stwierdza nieważność orzeczenia w całości lub części. Stwierdzenie wydania rozstrzygnięcia z naruszeniem prawa wchodzi zaś w grę, o ile zachodzą przyczyny, określone w kpa lub innych przepisach (art. 145 ustawy z dnia 30.sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm./, zwanej w dalszej części rozważań p.p.s.a.). Po myśli art. 134 § 1 p.p.s.a., rozstrzygając daną sprawę, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach, prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.) . Biorąc pod uwagę tak zakreśloną kognicję oraz przyczyny wzruszenia decyzji, Sąd nie stwierdził, by zaskarżone orzeczenie naruszało przepisy prawa materialnego lub też przepisy procedury administracyjnej w stopniu określonym w cytowanym przepisie. W pierwszej kolejności wskazać należy, iż trafna jest konkluzja organów o odpowiednim zastosowaniu przepisów, dotyczących trwałego zarządu do użytkowania ustanowionego na rzecz skarżącej Spółdzielni decyzją z dnia 4.kwietnia 1972r. Stanowisko takie wynika bowiem wprost z treści art. 210 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Tym samym też dla wygaszenia użytkowania odpowiednie zastosowanie znajdują przepisy dotyczące wygaśnięcia trwałego zarządu. Niesporne jest zatem, że Rolnicza Spółdzielnia Produkcyjna A w Ł. w dniu 5.czerwca 2008r. wystąpiła z wnioskiem o wygaszenie użytkowania nieruchomości, położonej w Ł., przy ul. A 1. Takiej też treści decyzja wydana została przez Prezydenta Miasta Ł. w dniu [...], w oparciu o treść art. art. 47 ust. 2 w zw. z art. 210 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Spór w niniejszej sprawie dotyczył natomiast oceny żądania rozliczenia "nakładów", poniesionych przez Spółdzielnię tytułem zapłaty za budynek, położony na użytkowanym gruncie. Zgodnie zatem z treścią art. 90 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami w razie wygaśnięcia trwałego zarządu (tu: użytkowania) na skutek upływu czasu na który został ustanowiony albo wydania decyzji o jego wygaśnięciu, właściwy organ zwraca jednostce organizacyjnej kwotę równą wartości nakładów na tę nieruchomość poniesionych na zabudowę, odbudowę, rozbudowę, nadbudowę, przebudowę lub remont obiektu budowlanego, zgodnie z przepisami Prawa budowlanego. W tym i tylko w tym przedmiocie organ administracji władny jest rozstrzygać o rozliczeniach właściciela i użytkownika nieruchomości. W pozostałym zakresie natomiast, odpowiednie zastosowanie znajdują przepisy Kodeksu cywilnego o użytkowaniu (art.50 ustawy o gospodarce nieruchomościami). Odnosząc powyższe do realiów rozpoznawanej sprawy wskazać należy, iż skarżąca Spółdzielnia na żadnym etapie postępowania nie wywodziła, iż jej roszczenia finansowe mają związek z nakładami poczynionymi na użytkowaną nieruchomość, związanymi z zabudową, odbudową, rozbudową, nadbudową, przebudową lub remontem obiektu budowlanego. Tezie tej przeczy również treść skargi, wskazując, iż dochodzone roszczenie obejmuje zwrot ceny zapłaconej przez Spółdzielnię przy oddawaniu nieruchomości w użytkowanie. Tego rodzaju rozliczenie nie mieści się natomiast w dyspozycji art. 90 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami i jako takie nie może być dochodzone w trybie administracyjnym. Przepis art. 272 § 1 Kodeksu cywilnego, którego brzmienie w zasadniczej części pozostało niezmienione, pozwalał na przekazanie rolniczej spółdzielni produkcyjnej budynków i innych urządzeń na użytkowanym gruncie albo do użytkowania albo na własność. Decyzja o oddaniu nieruchomości w użytkowanie z dnia [...]. "uwzględniająca" wniosek Spółdzielni z dnia [...] (dotyczący sprzedaży budynku warsztatowego), obejmowała przekazanie w użytkowanie nieruchomości zabudowanej budynkiem przemysłowym, nakładając jednocześnie obowiązek "spłaty ceny wymienionego budynku (...)" wpięciu ratach, zgodnie z wnioskiem Spółdzielni. Kwestia wszakże oceny charakteru prawnego władania budynkiem, zlokalizowanym na terenie nieruchomości położonej w Ł., przy ul. A 1 oraz ewentualnych roszczeń z tym związanych, nie należy do drogi administracyjnej, pozostając jako sprawa cywilna w zakresie kognicji sądów powszechnych (art. 2 § 1 ustawy z dnia 17.listopada 1964r. Kodeks postępowania cywilnego – Dz.U. nr 43, poz. 296 ze zm.). Wszelkie natomiast rozważania, zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, dotyczące nakładów na użytkowaną nieruchomość, niepodlegających rozliczeniu z uwagi na wygaśnięcie użytkowania na wniosek użytkownika (art. 90 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami) uznać należy za chybione jak również całkowicie zbędne. Z tej też przyczyny pozostają one bez wpływu na treść zaskarżonej decyzji, albowiem w swej istocie dotyczy ona wygaśnięcia prawa użytkowania. Biorąc pod uwagę powyższe, wobec tego, że pomimo częściowo błędnego uzasadnienia, zaskarżona decyzja odpowiada prawu, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzeczono o oddaleniu skargi jako nieuzasadnionej. m.o.