II SA/Łd 493/10

Dnia 23 lipca 2010 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski Sędziowie Sędzia WSA Barbara Rymaszewska (spr.) Sędzia NSA Grzegorz Szkudlarek Protokolant asystent sędziego Agnieszka Gortych-Ratajczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 lipca 2010 roku sprawy ze skargi R. O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zwrotu należności wypłaconych z funduszu alimentacyjnego oddala skargę. Decyzją z dnia [...], nr [...], Prezydent Miasta T. orzekł o obowiązku zwrotu przez R. O. należności w kwocie 1.122,30 zł według stanu zadłużenia na dzień 30 września 2009r. z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego na rzecz H. O. urodzonego w dniu 27 lutego 2007r., w okresie od 1 października 2008 do 30 września 2009r. w wysokości 350 zł miesięcznie. Wskazał przy tym, że kwota należności podlega zwrotowi łącznie z ustawowymi odsetkami liczonymi od pierwszego dnia następującego po dniu wypłaty świadczeń z funduszu alimentacyjnego do dnia spłaty przez dłużnika całości należności, zaś wpłaty należy dokonać w terminie 14 dni od daty doręczenia decyzji na rachunek bankowy Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w T. W uzasadnieniu organ pierwszej instancji wskazał, że warunki nabywania prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego, zasady ich ustalania, przyznawania oraz wypłacania określa ustawa z dnia 7 września 2007r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz.U. nr 192, poz. 1378 ze zm.). Zgodnie z art. 27 ust. 1 tej ustawy dłużnik alimentacyjny jest zobowiązany do zwrotu organowi właściwemu wierzyciela należności w wysokości świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej, łącznie z ustawowymi odsetkami. Należności podlegają ściągnięciu w trybie przepisów ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Decyzją z dnia [...], nr [...] przyznano J. P., działającej jako przedstawiciel ustawowy w imieniu małoletniego dziecka, świadczenie z funduszu alimentacyjnego. Egzekucja na rzecz uprawnionego dziecka okazała się bezskuteczna. W przypadku niewywiązania się przez dłużnika z obowiązku zwrotu określonej w decyzji kwoty należności wraz z odsetkami, decyzja ta stanowić będzie podstawę tytułu wykonawczego do prowadzenia egzekucji administracyjnej określonej nią należności. W odwołaniu od tej decyzji R. O. wniósł o jej zmianę, nienakładanie na niego obowiązku zwrotu kwoty 1.122,30 zł i umorzenie postępowania. W uzasadnieniu R. O. podniósł, że komornik sądowy prowadzi skuteczną egzekucję w zakresie zasądzonych alimentów w kwocie podlegającej potrąceniu z wynagrodzenia za pracę. J. P. nie podejmuje zatrudnienia pomimo ukończenia szkoły i uzyskania zawodu, w którym o znalezienie pracy nie jest trudno. Po uprawomocnieniu się wyroku w styczniu 2009r., już we wrześniu tego roku wniosła powództwo o podwyższenie alimentów, lecz nie uzasadniła roszczenia wzrostem wydatków na dziecko. Od wyroku w sprawie sygn. akt [...] została wniesiona apelacja do Sądu Okręgowego w P. Pomimo tego, że zostały zasądzone alimenty na rzecz dziecka po 350 zł miesięcznie, J. P. wniosła o ich podwyższenie i nie licząc się z tym, że odwołujący się będzie płacił alimenty, wszczęła egzekucje komorniczą, w wyniku czego dodatkowo ponosi on jej koszty w wysokości 59 zł miesięcznie. Zdaniem R. O. w wypadku wypłaty J. P. nienależnego zasiłku z MOPS, otrzymuje ona ponad 750 zł miesięcznie na jedno dziecko, podczas gdy po potrąceniu z jego wynagrodzenia alimentów na utrzymanie jego czteroosobowej rodziny nie pozostaje mu nawet kwota 350 zł. W związku z tym R. O. wniósł o zobowiązanie organu pierwszej instancji do prawidłowego ustalenia dochodów J. P., jej sytuacji materialnej, a przede wszystkim zobowiązanie jej do podjęcia pracy w celu zapewnienia utrzymania dziecku. Nadto, zdaniem odwołującego się to J. P. jest osobą, która pobrała nienależny jej zasiłek i to ona powinna go zwrócić. Decyzją z dnia [...], nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu, wskazując na treść art. 2 pkt 11, art. 9 ust. 1, art. 27 ust. 1, 1a, 2 i 3 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, organ odwoławczy podniósł, iż z przepisów tych wynika ustawowy obowiązek dłużnika alimentacyjnego zwrotu świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego, łącznie z ustawowymi odsetkami oraz obowiązek organu wydania stosownej decyzji o zwrocie świadczeń w sytuacji, gdy zakończy się okres wypłaty alimentów z funduszu alimentacyjnego lub zostanie uchylona decyzja przyznająca świadczenia z funduszu alimentacyjnego. Z akt sprawy wynika, że wyrokiem Sądu Rejonowego w T. z dnia [...], sygn. akt [...] ustalono, że R. O. jest ojcem H. P., któremu nadano nazwisko ojca "O." i zasądzono od R. O. na rzecz małoletniego H. O. tytułem alimentów kwotę po 450 zł miesięcznie płatnych do rąk J. P. jako ustawowej przedstawicielki dziecka. poczynając od dnia 16 maja 2007r. Na skutek apelacji pozwanego R. O., wyrokiem z dnia [...], sygn. akt [...] Sąd Okręgowy w P. zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że zasądzone na rzecz małoletniego H. O. alimenty obniżył do kwoty 350 zł miesięcznie. W związku z bezskuteczną egzekucją świadczeń alimentacyjnych, co ustalono na podstawie zaświadczenia Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w T. z dnia [...], decyzją z dnia [...], nr [...] organ pierwszej instancji przyznał uprawnionemu H. O. świadczenie z funduszu alimentacyjnego w kwocie 350 zł miesięcznie w okresie od 1 października 2008r. do 30 września 2009r. Okres świadczeniowy 2008/2009 już się zakończył, a osobie uprawnionej wypłacono świadczenia w kwocie 4.200 zł. Z informacji Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w T. o stanie zaległości dłużnika alimentacyjnego na dzień 30 września 2009r. wynika, że suma wpłat dłużnika na fundusz alimentacyjny na ten dzień wyniosła 3.133,87 zł. Z tego na poczet odsetek zaliczono kwotę 56,17 zł. Do spłacenia pozostała zatem kwota 1.122,30 zł, którą powinien zwrócić R. O. jako dłużnik alimentacyjny wraz z ustawowymi odsetkami. Przepisy ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów należą do przepisów bezwzględnie obowiązujących i w taki też sposób wiążą organy administracji. Ustawodawca nie uzależnił nałożenia obowiązku zwrotu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej od sytuacji materialnej dłużnika alimentacyjnego. Zgodnie z art. 30 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, organ właściwy wierzyciela może na wniosek dłużnika alimentacyjnego umorzyć jego należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, uwzględniając sytuację dochodową i rodzinną. Ponadto, z uwagi na trudną sytuacje materialną odwołujący się może wystąpić do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w W. z wnioskiem o przyznanie świadczenia na podstawie przepisów ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2009r., nr 175, poz. 1362 ze zm.). Podniesiona w odwołaniu kwestia nienależnego pobrania przez J. P. zasiłku wykracza poza zakres postępowania objętego zaskarżoną decyzją, zaś treść decyzji organu pierwszej instancji wyznacza granice rozstrzygnięcia organu odwoławczego. Z tych przyczyn nie jest możliwe wypowiadanie się przez Kolegium w sprawach, które nie mieszczą się w granicach zaskarżonego rozstrzygnięcia. Kolegium nie jest również uprawnione do zobowiązania MOPS w T. do prawidłowego ustalenia dochodów J. P. i do zobowiązania jej do podjęcia pracy w celu zapewnienia utrzymania dziecku. W skardze na powyższą decyzję R. O. wniósł o jej zmianę i orzeczenie o braku podstaw do wydania przez organ pierwszej instancji decyzji o obowiązku zwrotu kwoty 1.122,30 zł. W uzasadnieniu skarżący zarzucił, iż Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie poczyniło ustaleń, czy matka dziecka prawidłowo wystąpiła z żądaniem ustalenia i przyznania jej świadczeń z funduszu alimentacyjnego za okres 2008/2009. W okresie tym egzekucję alimentów prowadziła Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym w T. – G. G. Alimenty te od stycznia 2008r. wynosiły 350 zł miesięcznie. Skarżący nie wie na jakiej podstawie komornik złożył oświadczenie, że egzekucja świadczeń jest bezskuteczna. Komornik co miesiąc otrzymuje z zakładu zatrudniającego skarżącego kwotę alimentów w wysokości w jakiej możliwe jest dokonywanie potrąceń i w okresie 2008/2009 była to kwota 4.262,34 zł, która była wyższa niż kwota wynikająca z wypłat z funduszu alimentacyjnego. Skarżący zarzucił ponadto, iż Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie dokonało ustaleń w przedmiocie zasadności przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego ani też co do zakresu prowadzonej egzekucji i w jakim stopniu była ona bezskuteczna. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej (art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej powoływaną jako p.p.s.a.). Kontrola ta obejmuje przede wszystkim orzekanie w sprawach skarg na rozstrzygnięcia, akty, czynności i bezczynność określone w art. 3 § 2 p.p.s.a. Zgodnie z treścią art. 145 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a., aby wyeliminować z obrotu prawnego akt organu administracji państwowej, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy albo też do naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania albo stwierdzenia nieważności. Rozpoznając sprawę w ramach tak zakreślonej kognicji sąd uznał, iż skarga nie jest uzasadniona. Przedmiotem kontroli sądu jest nałożony na skarżącego obowiązek zwrotu świadczeń wypłaconych matce jego dziecka. Podstawę orzekania przez organy stanowią przepisy ustawy z dnia 7 września 2007r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz.U. nr 192, poz. 1378 ze zm.). Zgodnie z art. 27 ust. 1 tej ustawy dłużnik alimentacyjny jest zobowiązany do zwrotu organowi właściwemu wierzyciela należności w wysokości świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej, łącznie z ustawowymi odsetkami. Należności podlegają ściągnięciu w trybie przepisów ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Nietrafnie skarżący kwestionuje przyznanie matce świadczeń na dziecko z funduszu w okresie 2008-2009 i ocenę organu, że zalegał z wypłatami świadczeń. Organ wypłacał świadczenie na podstawie ostatecznego rozstrzygnięcia – decyzji Prezydenta Miasta T. z dnia [...], wydanej na podstawie dokumentu poświadczającego bezskuteczność egzekucji. Należy podkreślić, że ustawa o pomocy osobom uprawnionym... zawiera własną , legalną definicję bezskuteczności egzekucji. Zgodnie przepisem art. 2 pkt 2) tej ustawy, ilekroć jest w niej mowa o bezskuteczności egzekucji - oznacza to egzekucję, w wyniku której w okresie ostatnich dwóch miesięcy nie wyegzekwowano pełnej należności z tytułu zaległych i bieżących zobowiązań alimentacyjnych. Wystarczy zatem krótki okres nieregulowania należności, czy też regulowania ich w niepełnej wysokości, aby uprawniony uzyskał świadczenia z funduszu alimentacyjnego. Jak wynika zaś z uzasadnienia zaskarżonej decyzji, wpłaty dokonywane świadczeń przez R. O. nie pokrywały w całości zobowiązania alimentacyjnego, wynikającej z wyroku ustalającego alimenty. Egzekucja była zatem cały czas nieskuteczna w całości, co uprawniało organ do wypłaty świadczeń. Natomiast, jak wyraźnie wynika z ustaleń organu II instancji, obowiązek zwrotu dotyczy różnicy między świadczeniem wypłacanym uprawnionej, a wpłatami wpływającymi od dłużnika alimentacyjnego. Skarżący kwestionuje zasadność poddania spłat alimentów egzekucji komorniczej, co naraziło go na dodatkowe koszty. W toku postępowania prowadzonego przez organy w niniejszej sprawie zarzut ten nie może odnieść skutku, przy tym skarżący nie wykazał, aby czynił starania w okresie rozliczeniowym o zaniechanie egzekucji komorniczej. Skarżący, podnosząc, że w okresie płatniczym 208/2009 wpłacił łącznie kwotę większą niż wynikającą z wyroku pominął, że wierzyciel ma prawo zaliczyć wpłaty bieżące na poczet zaległości, doliczyć odsetki w ramach prowadzenia egzekucji komorniczej pobierane są opłaty, co zmienia obraz zaległości. Ustalenia organu odwoławczego dotyczące wysokości wpłat skarżącego i wysokości wypłat na rzez wierzycielki dokonane zostały w oparciu o nie budzące wątpliwości dokumenty i wyklicznil, powołane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, załączone do akt, brak podstaw do ich zakwestionowania. Z wagi na powyższe, nie znajdując uzasadnionych podstaw do jej uwzględnienia, należało skargę oddalić na podstawie art. 151 p.p.s.a.