II SA/Łd 496/10

Dnia 23 lipca 2010 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grzegorz Szkudlarek po rozpoznaniu w dniu 23 lipca 2010 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku E. D. o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi E. D. na decyzję Dyrektora [...] Regionalnego Oddziału Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania uzupełniającej płatności obszarowej p o s t a n a w i a : 1. przyznać skarżącej prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie adwokata, 2. przyznać skarżącej prawo pomocy w zakresie częściowym dotyczącym zwolnienia od kosztów sądowych ponad kwotę 200 (dwieście) złotych. E. D., w treści skargi zawarła wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych, w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora [...] Regionalnego Oddziału Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. z dnia [...] w przedmiocie odmowy przyznania uzupełniającej płatności obszarowej. W uzasadnieniu wniosku skarżąca wskazała, iż prowadzi gospodarstwo domowe wraz z dwiema córkami. Posiada gospodarstwo rolne o powierzchni 16 ha, mieszkanie o powierzchni 80 m2 oraz budynek gospodarczy o powierzchni 190 m2. Każda z córek skarżącej otrzymuje rentę rodzinną w wysokości po 324 złotych. Strona zadeklarowała dochód z produkcji zwierzęcej w wysokości 500 złotych miesięcznie, a także dopłaty do gruntów rolnych w kwocie 14.791,94 złotych rocznie. W uzasadnieniu wniosku strona podała, że po śmierci męża samodzielnie prowadzi gospodarstwo rolne i wychowuje dwie dorastające, uczące się córki. Gospodarstwo rolne jest głównym źródłem utrzymania rodziny, a dekoniunktura na rynku i pomniejszanie dochodów przez niekorzystne decyzje ARiMR nie pozwalają na pokrycie kosztów sądowych. Duży zakres obowiązków i brak odpowiedniego wykształcenia powodują, że nie ma czasu ani wiedzy, aby samodzielnie prowadzić sprawy w sądzie. Jednocześnie strona skarżąca nie zadeklarowała posiadania żadnych wartościowych przedmiotów, oszczędności ani papierów wartościowych. Referendarz sądowy postanowieniem z dnia 7 czerwca 2010 roku przyznał prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie adwokata i oddalił wniosek w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Skarżąca wniosła sprzeciw od tego postanowienia wskazując, że nie uwzględniono wydatków, które ona ponosi. W szczególności zużycia energii elektrycznej, KRUS, ubezpieczenia pojazdów i budynków. Dopłaty uzyskiwane od organu przeznaczane są na zakup nawozów, paliwa i środków ochrony roślin. Renta rodzinna przeznaczana jest na zakup biletów miesięcznych i rehabilitację jednej z córek. Z uzupełnionych na żądanie Sądu dokumentów wynika, iż skarżąca miesięcznie ponosi obciążenia wynikające z podatku rolnego w wysokości ok. 100 zł, składka KRUS to 98 zł na miesiąc, koszt utrzymania telefonu to kwota ok. 77 zł, a koszt dostawy wody to miesięcznie ok. 35 zł. Nadto, strona spłaca kredyt w kwocie 531 zł, ponosi koszt ubezpieczenia ciągnika rolniczego (nie wiadomo w jakiej wysokości), samochodu osobowego marki Volkswagen Polo (271 zł rocznie) oraz budynków mieszkalnych i gospodarczych (108 zł rocznie). Tym samym, z dokumentów załączonych przez stronę wynika, że wydatki jej obejmują miesięcznie kwotę ok. 341 zł. Zaliczyć należy do tej kwoty także spłatę kredytu w wysokości 531 zł, tym niemniej nie wiadomo czy jest to rata miesięczna, czy kwartalna. Z drugiej strony, strona dołączyła do akt decyzje organów wskazujące na otrzymane w roku 2009 dopłaty na łączną kwotę ok. 14.792 zł (miesięcznie 1.232 zł). Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie wyjaśnić należy, iż zgodnie z unormowaniem art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), w razie wniesienia sprzeciwu postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Z uwagi na skutecznie wniesiony sprzeciw, postanowienie referendarza sądowego utraciło moc prawną, a wniosek skarżącego podlega rozpoznaniu przez Sąd na nowo. Stosownie do przepisu art. 243 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 244 § 1 w/w ustawy). W myśl art. 245 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). W stanie faktycznym sprawy skarżąca wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez ustanowienie adwokata i zwolnienie od kosztów sądowych. W treści formularza wskazała, że prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z dwiema córkami, a jej majątek stanowi mieszkanie o powierzchni 80 m2, nieruchomość rolna o obszarze 16 ha, budynek gospodarczy o obszarze 190 m2. Dochód skarżącej stanowi renta rodzinna córek w łącznej kwocie 648 zł, dopłaty ze środków unijnych w roku 2009 na łączną kwotę prawie 14.800 zł i dochód z produkcji rolniczej w wysokości 500 zł. Z treści sprzeciwu i załączonych do akt dokumentów wynika, że skarżąca ponosi wydatki w kwocie ok. 900 zł. Wyższego poziomu wydatków strona nie wykazała. W tak ustalonym stanie faktycznym Sąd ocenił, że wniosek skarżącej zasługuje tylko na częściowe uwzględnienie. Sąd uznał, że strona nie jest w stanie ponieść kosztu wynagrodzenia adwokata. Tym niemniej, sytuacja finansowa strony wskazuje, że jest ona w stanie ponieść część kosztów sądowych związanych z wniesieniem skargi. Koszty te na obecnym etapie postępowania to kwota 200 zł. Za stanowiskiem takim przemawia dochód skarżącej (w łącznej kwocie 2.381 zł), a przede wszystkim posiadany majątek. Bezsprzecznie strona jest właścicielem mieszkania, gospodarstwa rolnego o powierzchni 16 ha, budynku gospodarczego i samochodu osobowego. Z tego zestawienia wynika, że posiadany przez stronę majątek, przy wykazanych wydatkach, pozwala na poniesienie kosztów sądowych w kwocie 200 zł. Pomniejszenie kwoty dochodu o wartość wpisu od skargi, nie będzie skutkować uszczerbkiem dla koniecznego utrzymania strony. Wartość dochodu zadeklarowana przez skarżącą wielokrotnie przewyższa wysokość kosztów sądowych, które strona zobowiązana jest uiścić. Konkludując Sąd ocenił, że wniosek skarżącej zasługuje na uwzględnienie w części obejmującej ustanowienie adwokata i częściowe zwolnienie od kosztów sądowych. Sąd orzekł jak w postanowieniu na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 i art. 260 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. a.tp.