II SA/Łd 497/15

Dnia 13 sierpnia 2015 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Barbara Rymaszewska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Czesława Nowak-Kolczyńska, Sędzia WSA Jolanta Rosińska, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Anna Kośka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 sierpnia 2015 roku sprawy ze skargi B. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego uchyla zaskarżoną decyzję. LS Decyzją z dnia [...], nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013r., poz. 267 ze zm.) – w skrócie: "K.p.a." – utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta R. z dnia [...], nr [...], w sprawie odmowy przyznania B.ze S. specjalnego zasiłku opiekuńczego wnioskowanego na A. J.. W uzasadnieniu decyzji Kolegium wyjaśniło w pierwszej kolejności, że w wyniku wniesienia przez B. S. odwołania od decyzji organu I instancji z dnia [...], nr [...], organ odwoławczy decyzją z dnia [...], nr [...], uchylił w całości ww. decyzję z dnia [...] i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji ze względu na naruszenie przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także przepisu prawa materialnego - art. 16a ust. 3 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2015r., poz. 114 ze zm.) – powoływanej dalej jako: "u.ś.r." lub "ustawa". W wyniku ponownego rozpatrzeniu sprawy organ I instancji wydał decyzję z dnia [...], w której ponownie odmówił B.ze S. przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego wnioskowanego na matkę. W uzasadnieniu tej decyzji wskazał, że w okresie od 21 października 2013r. do 31 października 2014r. B. S. prowadziła działalność gospodarczą, zatem nie przysługiwało jej prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, gdyż nie spełniała przesłanki określonej w art. 16a ust. 1 ustawy. Ponadto rodzina wnioskodawczyni w 2013r. uzyskała dochód na osobę w rodzinie w wysokości 689,76 zł miesięcznie, a w 2012r. dochód rodziny wyniósł w przeliczeniu na osobę w rodzinie 656,79 zł miesięcznie. Zatem dochód rodziny B. S. nie spełniał kryterium dochodowego, określonego w art. 16a ust. 2 ustawy, uprawniającego do przyznania prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego. Następnie Kolegium wskazało, że w odwołaniu od decyzji B. S. podniosła, że ze względu na zły stan zdrowia matki, która legitymuje się znacznym stopniem niepełnosprawności nie była w stanie kontynuować zatrudnienia. Wyjaśniła, że od 28 maja 2011r. do 30 czerwca 2013r. pobierała zasiłek dla opiekuna, który był przyznany na stałe, ale ze względu na zmianę przepisów został jej odebrany. Decyzją z dnia [...] przywrócono jej zasiłek dla opiekuna na okres od 1 lipca 2013r. do 20 października 2013r. Natomiast od 21 października 2013 r. rozpoczęła prowadzenie działalności gospodarczej z powodu trudnej sytuacji materialnej. Jako osoba bezrobotna uzyskała na ten cel z PUP środki z dotacji unijnej. Okazało się, że jednoczesne prowadzenie działalności gospodarczej i opieka nad matką są jej siły ze względu na pogarszający się stan zdrowia mamy, dlatego wyrejestrowała działalność 30 października 2014r. Skarżąca podnosi, że nie mogła wcześniej wyrejestrować działalności, gdyż była związana umową z PUP na co najmniej rok, w przeciwnym razie musiała by zwrócić otrzymaną dotację (14.000 zł). Ponadto B. S. wniosła o uwzględnienie zmian w ewidencji gruntów, które miały miejsce w 2012r. Organ II instancji, powołując się na art. 16a ust. 1, 2 i 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych podkreślił, że nie budzi wątpliwości, że na skarżącej ciąży obowiązek alimentacyjny wobec matki A. J. Z wywiadu środowiskowego wynika także, że B.a S. sprawuje stałą codzienną opiekę nad matką zaliczoną orzeczeniem z dnia [...] znak: [...], Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w R. do znacznego stopnia niepełnosprawności na stałe. W orzeczeniu wskazano, że ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od dnia 16 maja 2011r., co oznacza, iż od tego dnia powstała konieczność sprawowania nad nią opieki. W okresie od 21 października 2013r. do 31 października 2014r. skarżąca prowadziła działalność gospodarczą (wydruk z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej). Obecnie nie pracuje, nie jest zarejestrowana w Urzędzie Pracy. Zatem skarżąca spełnia warunek określony w art. 16a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Dalej Kolegium wskazało, że aby uzyskać prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego należy spełnić warunek określony w przepisie art. 16a ust. 2 ustawy dotyczący kryterium dochodowego. Powołując się na art. 5 ust. 8 ustawy organ II instancji wskazał, że przeciętny dochód z pracy w indywidualnych gospodarstwach rolnych z 1 ha przeliczeniowego wynosił w 2013r. 2.869 zł. Natomiast w przypadku, gdy rodzina lub osoba ucząca się uzyskuje dochody z gospodarstwa rolnego oraz dochody pozarolnicze, dochody te sumuje się (art. 5 ust. 9 u.ś.r.). Organ odwoławczy podkreślił, że z akt sprawy wynika, że w 2013r. rodzina B. S. uzyskała dochód w wysokości 16.554,27 zł, w tym: 15.227,36 zł jako dochód uzyskany przez matkę B. S. - A. J., ustalony na podstawie zaświadczenia Naczelnika Urzędu Skarbowego w R. z dnia [...] oraz 1.326,91 zł jako dochód uzyskany z gospodarstwa rolnego o pow. 0,4625 ha przeliczeniowego (0,4625 x 2.869 zł). Natomiast organ odwoławczy uznał dochód uzyskany przez B. S. w 2013r. z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej, zgodnie z art. 5 ust. 4 ustawy, jako utracony, gdyż została wyrejestrowana i obecnie zainteresowana pozostaje bez zatrudnienia ze względu na konieczność sprawowania codziennej opieki nad niepełnosprawną mamą. Miesięczny dochód rodziny wyniósł 1.379,52 zł, a w przeliczeniu na osobę w rodzinie 689,76 zł i przekroczył wymagane kryterium dochodowe, tj. 664 zł o kwotę 25,76 zł. Kwota przekroczenia jest niższa od najniższego zasiłku rodzinnego (77 zł) i zgodnie z art. 16a ust. 3 ustawy specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje, jeżeli przysługiwał w poprzednim okresie zasiłkowym. W związku z tym organ ustalił, że w 2012r. rodzina skarżącej uzyskała dochód w wysokości 15.763,08 zł, w tym: 14.638,74 zł - dochód uzyskany przez A. J. ustalony na podstawie zaświadczenia Naczelnika Urzędu Skarbowego w R. z dnia [...] oraz 1.124,34 zł - dochód uzyskany z gospodarstwa rolnego o pow. 0,4625 ha przeliczeniowego (0,4625 x 2.431 zł). Miesięczny dochód rodziny wyniósł 1.313,59 zł, a w przeliczeniu na osobę w rodzinie 656,79 zł i przekroczył wymagane kryterium dochodowe. Kolegium uznało, że dochód rodziny B. S. nie spełnia przesłanek określonych w art. 16a ust. 3 ustawy, zatem specjalny zasiłek opiekuńczy w związku z opieką nad A. J. wnioskodawczyni nie przysługuje. Odnosząc się do prośby skarżącej zawartej w odwołaniu dotyczącej uwzględnienia zmian w ewidencji gruntów przy ustalaniu dochodu z gospodarstwa rolnego wyjaśniono, iż zgodnie z załączonym zaświadczeniem z dnia [...]. Urzędu Gminy w M. ewidencja gruntów prowadzona przez Starostwo Powiatowe w R. zaktualizowana została od 2014r. Brak było zatem podstaw do przyjęcia innej powierzchni gruntów za lata wcześniejsze. Na ostateczną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. skargę do sądu administracyjnego złożyła B. S. podnosząc, że odmówiono jej przyznania świadczenia ze względu na przekroczenie dochodu, na które złożyło się gospodarstwo mamy, z którego 1,48 ha to las, a pozostała część jest nieuprawna i nie ma z niej żadnej korzyści. Dlatego wniosła o uwzględnienie zmian, które zaszły w 2012r. w ewidencji gruntów zgodnie z zaświadczeniem z Urzędu Gminy. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. podtrzymało stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji w związku z tym wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę administracji publicznej. Kontrola działalności organów administracyjnych, o której mowa, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2 powołanego artykułu). Oznacza to, iż sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Sąd uwzględniając skargę na decyzję uchyla ten akt w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, o czym stanowi art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz.U. z 2012r., nr 270 ze zm.) – powoływanej dalej jako "P.p.s.a". W tak zakreślonej kognicji sądu administracyjnego wskazać należy, że organ II instancji dopuścił się naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Stosownie bowiem do art. 7 K.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Z kolei art. 77 § 1 stanowi, że organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Natomiast w myśl art. 80 K.p.a. organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. W przedmiotowej sprawie organy administracji obu instancji prawidłowo uznały, że przy ustalaniu dochodu rodziny skarżącej należy uwzględnić dochód uzyskany z hektara przeliczeniowego, posiadanego przez matkę skarżącej gospodarstwa rolnego. Kwestią sporną jest natomiast, jaką powierzchnię tego gospodarstwa należy przyjąć do obliczenia uzyskanego dochodu. Skarżąca wprawdzie do wniosku o przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego załączyła oświadczenie matki o posiadanym gospodarstwie rolnym o pow. 0,4625ha przeliczeniowego, to jednak w odwołaniu od decyzji organu I instancji powołała się na modernizację ewidencji gruntów na terenie Gminy M., gdzie położone jest gospodarstwo rolne matki. Z załączonego do odwołania zaświadczenia Wójta Gminy M. z dnia [...]. wynika, że w 2012r. dokonano modernizacji ewidencji gruntów i obecnie wg ewidencji matka skarżącej posiada gospodarstwo rolne o powierzchni 0,2556 ha przeliczeniowego. W zaświadczeniu wskazano także, że bazy numeryczne Starostwa Powiatowego w R. w powyższym zakresie zostały zaktualizowane od 2014r. W ocenie sądu zaświadczenie organu gminy nie wskazuje jednoznacznie, jaką powierzchnię w hektarach przeliczeniowych miało gospodarstwo rolne matki skarżącej w 2013r. Z jednej strony zaświadczenie informuje o dokonanej już w 2012r. modernizacji gruntów i budynków, z drugiej strony wynika z niego, że bazy numeryczne Starostwa Powiatowego w R. zaktualizowane zostały dopiero od 2014r.. Nieuzasadnione, a co najmniej przedwczesne było przyjęcie, że zaświadczenie poświadcza zmianę wielkości gruntów dopiero od 2014 roku. Zacytowana treść dokumentu nie daje podstaw do taki jednoznacznych wniosków. Rozstrzygnięcie powyższej wątpliwości ma istotne znaczenie dla ustalenia dochodu w rodzinie skarżącej, gdyż powierzchnia gospodarstwa rolnego przed jej zmianą była prawie dwukrotnie wyższa od obecnej. Organ II instancji zaniechał zatem wyjaśnienia bardzo istotnej okoliczności faktycznej, co stanowi naruszenie wskazanych na wstępie przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. W tym stanie rzeczy sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. orzekł, jak w sentencji. Ponownie rozpatrując sprawę Samorządowe Kolegium Odwoławcze uwzględni wskazania zawarte w uzasadnieniu wyroku, w szczególności stosownie do art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. ustali ponad wszelką wątpliwość, od jakiej powierzchni gospodarstwa rolnego, należącego do matki skarżącej, należy obliczyć dochód w rodzinie skarżącej. IB