II SA/Łd 5/08

Dnia 15 lutego 2008 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski, Sędziowie Sędzia WSA Joanna Sekunda-Lenczewska, Sędzia NSA Grzegorz Szkudlarek (spr.), Protokolant Asystent sędziego Beata Czyżewska, Po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 lutego 2008 r. przy udziale - sprawy ze skargi E. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zaliczki alimentacyjnej oddala skargę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. decyzją z dnia [...] roku, Nr [...], po rozpatrzeniu odwołania E. M., utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta R. z dnia [...] roku, Nr [...] o odmowie przyznania świadczenia w formie zaliczki alimentacyjnej dla małoletnich dzieci – O. M. i E. M. Jak wynika z dokumentów załączonych do akt administracyjnych, organ I instancji decyzją z dnia [...] roku odmówił przyznania świadczenia w formie zaliczki alimentacyjnej dla O. M. i E. M. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia organ wskazał przepis art. 7 ust. 2 i art. 18 ust. 2 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 roku o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz. U. Nr 86, poz. 732 ze zm.) oraz art. 3 pkt 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych (t. j. Dz. U. z 2006 roku Nr 139, poz. 992 ze zm.). W motywach rozstrzygnięcia organ wskazał, iż zaliczka alimentacyjna przysługuje, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie nie przekracza kwoty 583 zł. Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że dochód w rodzinie E. M. w przeliczeniu na osobę w roku 2006 wynosi 638,09 zł. W tej sytuacji organ ocenił, że nie zostały spełnione przesłanki, zawarte w art. 7 ust. 2 ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej, do przyznania zaliczki alimentacyjnej dla małoletnich dzieci E. M. W odwołaniu od powyższej decyzji strona wniosła o uchylenie decyzji ze względu na błędnie przyjęte wielkości dochodu na osobę w rodzinie w roku 2006. W motywach strona wskazała, że w roku 2006 uzyskała zaległe wynagrodzenie w ramach ustawy z dnia z dnia 22 grudnia 2000 roku o zmianie ustawy o negocjowanym systemie kształtowania przyrostu przeciętnych wynagrodzeń u przedsiębiorców oraz o zmianie niektórych ustaw i ustawy o zakładach opieki zdrowotnej (Dz. U. z 2001 roku Nr 5, poz. 45) – tzw. "ustawy 203". Było to świadczenie za lata 2003 – 2005, zatem, zdaniem odwołującej się, powinno być doliczone do dochodu za tamte lata. W takiej sytuacji nie doszłoby do przekroczenia kryterium dochodowego na osobę w rodzinie w roku 2006. Nadto odwołująca się wskazała, że jej dzieci mają orzeczony stopień niepełnosprawności, a i ona sama jest chora i ma przyznaną drugą grupę inwalidzką. Nie ponosi ona winy za zaistniałą sytuację. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. decyzją z dnia [...] roku utrzymało w mocy kwestionowane w odwołaniu rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu organ opisał dotychczasowy przebieg postępowania i wywodził, iż zgodnie z art. 7 ust. 2 ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej, zaliczka alimentacyjna przysługuje, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie nie przekracza kwoty 583 zł. Przy czym, definicja dochodu zawarta jest w art. 3 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych w zw. z art. 18 ust. 2 ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej. Przepis ten stanowi, iż dochód rodziny to przeciętny miesięczny dochód członków rodziny uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy. W tej sytuacji, w dochodzie rodziny, od którego zależy prawo do zaliczki alimentacyjnej na okres zasiłkowy od 1 września 2007 roku do 31 sierpnia 2008 roku uwzględnia się dochody z roku 2006. Dochodem jest, po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób, są m. in. przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach ogólnych na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, po odliczeniu kosztów uzyskania przychodu, podatku dochodowego od osób fizycznych, składek na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne (art. 3 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych). Dochodem są również inne dochody niepodlegające opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych, w tym m. in. alimenty na rzecz dzieci. Z zaświadczenia Urzędu Skarbowego wynika, że odwołująca się uzyskała w roku 2006 dochód w wysokości 22.618,59 zł netto. Nadto, z zaświadczenia Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w Wieluniu wynika, że roku 2006 strona otrzymała kwotę 352,59 zł tytułem alimentów na rzecz dzieci. Łączna suma dochodów w rodzinie E. M. skutkuje tym, że miesięczny dochód na osobę wynosi 638,09 zł i przekracza kwotę uprawniającą do zaliczki alimentacyjnej – tj. sumę 583 zł. Ustosunkowując się do zarzutów odwołania, organ wyjaśnił, że w stanie faktycznym sprawy nie zachodzi wypadek, który mógłby stanowić podstawę do pomniejszenia dochodu rodziny. W skardze na powyższą decyzję E. M. opisała swoją sytuację wskazując, że samotnie wychowuje dwójkę dzieci, które wymagają opieki i leczenia. Nadto wskazała, że w roku 2006 uzyskała zaległe wynagrodzenie za okres 3 lat, od którego zapłaciła podatek dochodowy od osób fizycznych. W odpowiedzi na skargę strona przeciwna wniosła o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), sądy administracyjne sprawują w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej. Oznacza to, iż Sąd bada legalność zaskarżonego rozstrzygnięcia pod kątem jego zgodności z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Stosownie do uregulowania art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w razie nieuwzględnienia skargi, Sąd skargę oddala. W stanie faktycznym sprawy E. M. wystąpiła z wnioskiem o ustalenie prawa do zaliczki alimentacyjnej dla małoletnich dzieci – O. M. i E. M. Organ I instancji odmówił przyznania świadczenia wskazując, że dochód na osobę w rodzinie wnioskodawczyni przekracza kryterium dochodowe. Organ odwoławczy, po rozpatrzeniu sprawy na skutek wniesienia odwołania, utrzymał w mocy rozstrzygnięcie I instancji. Podstawę prawną rozstrzygnięcia w sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 roku o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz. U. Nr 86, poz. 732 ze zm.) oraz ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych (t. j. Dz. U. z 2006 roku Nr 139, poz. 992 ze zm.). Zgodnie z regulacją art. 7 ust. 1 ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych, zaliczka alimentacyjna przysługuje osobie uprawnionej do ukończenia 18 roku życia albo, w przypadku gdy uczy się w szkole lub szkole wyższej, do ukończenia 24 roku życia. Zaliczka przysługuje, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie nie przekracza kwoty 583 zł (art. 7 ust. 2 ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych). Przy czym dochód to, po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób, przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach ogólnych na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne, jak i inne, enumeratywnie wymienione, dochody niepodlegające opodatkowaniu na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych (art. 3 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych w zw. z art. 18 ust. 2 ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych). Przy czym dochód rodziny to przeciętny miesięczny dochód członków rodziny uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy (art. 3 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych w zw. z art. 18 ust. 2 ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych). Bezspornym w sprawie jest również to, że skarżąca uzyskała w roku 2006 dochód z tytułu stosunku zatrudnienia w łącznej kwocie 22.618,59 zł. Nadto, w roku 2006 uzyskała kwotę 352,59 zł tytułem wyegzekwowanych przez Komornika alimentów. Fakty te potwierdzają dokumenty załączone do akt administracyjnych w postaci zaświadczenia z Urzędu Skarbowego i Komornika Sądowego. Okoliczności te nie są również kwestionowane przez stronę skarżącą. Podane wartości dają miesięczny przeciętny dochód na osobę w rodzinie skarżącej w kwocie 638,09 zł. Przy czym ustawowe kryterium dochodowe wynosi 583 zł. Przekroczenie kryterium dochodowego jest bezsporne i nie ulega wątpliwości, co stanowi podstawę do odmowy przyznania świadczenia w postaci zaliczki alimentacyjnej. Tym niemniej zasadniczy spór w sprawie sprowadza się do oceny czy w łącznej kwocie dochodu za roku 2006 powinna być uwzględniona kwota otrzymanego przez skarżącą zaległego wynagrodzenia za lata 2003 – 2005 na podstawie ustawy z dnia 22 grudnia 2000 roku o zmianie ustawy o negocjowanym systemie kształtowania przyrostu przeciętnych wynagrodzeń u przedsiębiorców oraz o zmianie niektórych ustaw i ustawy o zakładach opieki zdrowotnej (Dz. U. z 2001 roku Nr 5, poz. 45). Zdaniem skarżącej, kwota zaległego wynagrodzenia nie powinna być uwzględniona w ogólnym dochodzie jej rodziny za rok 2006. Zdaniem składu orzekającego, stanowisko takie nie ma poparcia w przepisach prawa. Cytowane przepisy stanowią, że dochodem są przychody opodatkowane, na zasadach ogólnych, podatkiem dochodowym od osób fizycznych. Nie ulega wątpliwości, iż wynagrodzenie za pracę jest przychodem podlegającym opodatkowaniu na zasadach ogólnych, na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych. Stosownie bowiem do treści przepisu art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 roku o podatku dochodowym od osób fizycznych (t. j. Dz. U. z 2000 roku, Nr 14, poz. 176 ze zm.), wynagrodzenie wypłacone skarżącej w 2006 roku stanowi jej przychód w tymże roku. Powyższy przepis stanowi bowiem, iż przychodami, z zastrzeżeniem sytuacji nie mających zastosowania w niniejszej sprawie, są jedynie otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń. Oznacza to, iż przychód skarżącej z tytułu wynagrodzenia za pracę należny za okres od 2003 do 2005 roku wypłacony w 2006 roku, jest świadczeniem otrzymanym przez skarżącą w roku 2006, a zatem nie może być uznany za jej dochód w latach 2003 – 2005. Tym samym uznać wypada, iż brak jest prawnych uwarunkowań przemawiających za wyłączeniem z dochodu uzyskanego przez skarżącą w 2006 roku kwot zaległego wynagrodzenia za pracę, wypłaconego skarżącej ostatecznie w tymże roku. Nadto, regulacja art. 3 pkt 1 i 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych w zw. z art. 18 ust. 2 ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych, nie przewiduje możliwości pomniejszenia dochodu w stanie faktycznym sprawy. Owszem przepisy prawa, w art. 3 pkt 23 ustawy o świadczeniach rodzinnych stanowią o "utracie dochodu". Tym niemniej zgodnie z treścią tego przepisu utrata dochodu ma być spowodowana uzyskaniem prawa do urlopu wychowawczego, utratą prawa do zasiłku dla bezrobotnych lub stypendium w wysokości zasiłku dla bezrobotnych, utratą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, z wyłączeniem pracy wykonywanej na podstawie umowy o dzieło, utratą zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego, a także emerytury lub renty, renty rodzinnej lub renty socjalnej, z wyjątkiem rent przyznanych rolnikom w związku z przekazaniem lub dzierżawą gospodarstwa rolnego, bądź wyrejestrowaniem pozarolniczej działalności gospodarczej. Wyliczenie to ma charakter zamknięty, co oznacza, że ani organ administracji, ani Sąd nie mają możliwości zastosowania utraty dochodu do innych sytuacji niż wymienione w tym przepisie. Przepisy nie zatem przewidują możliwości odliczenia części dochodu, poza enumeratywnie wymienionymi przypadkami. Ustosunkowując się do zarzutów skargi wyjaśnić należy, iż z uregulowania art. 7 ust. 2 ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych wynika, że zaliczka alimentacyjna przysługuje, jeżeli dochód rodziny nie przekracza określonej kwoty. Wynika z tego, że możliwość przyznania zaliczki determinowana jest tylko poprzez kryterium dochodowe, nie zależy zatem od uznania organu orzekającego. W tej sytuacji nie mają wpływu na kwestię przyznania przedmiotowego świadczenia, sytuacja rodzinna, bądź zdrowotna. Sąd oczywiście rozumie, że skarżąca znajduje się w trudnej sytuacji rodzinnej i finansowej, ale nie może dokonywać wykładni wbrew przepisom prawa. W toku postępowania sądowego strona wskazała na wyjaśnienie Ministra Pracy i Polityki Społecznej, w którym powołano się na przepis art. 8 ust. 12 ustawy o pomocy społecznej. Przepis ten stanowi, iż w razie uzyskania jednorazowo dochodu należnego za dany okres, kwotę tego dochodu uwzględnia się w dochodzie osoby lub rodziny przez okres, za który uzyskano ten dochód. Wynika z tego, że zaległe świadczenie z tytułu "ustawy 203" powinno być uwzględnione w dochodzie za lata, za które przysługiwało, a nie w dochodzie za rok, w którym zostało wypłacone. Jednakże to ma miejsce tylko na gruncie ustawy o pomocy społecznej. Tymczasem zaliczka alimentacyjna jest regulowana ustawą z dnia 22 kwietnia 2005 roku o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych i zaliczce alimentacyjnej. Przepis art. 18 ust. 2 tej ustawy odsyła, w zakresie nieuregulowanym, do ustawy o świadczeniach rodzinnych i Kodeksu postępowania administracyjnego. Natomiast regulacja ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych ma charakter kompletny, gdyż zawiera tylko odesłanie do Kodeksu postępowania administracyjnego (art. 32 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych). Na tej podstawie należy uznać, że przepis art. 8 ust. 12 ustawy o pomocy społecznej nie ma zastosowania do ustalenia dochodu stanowiącego podstawę do przyznania zaliczki alimentacyjnej. Konkludując, Sąd uznał działanie organów administracji w sprawie za zgodne z regulacją prawa materialnego. Skład orzekający nie dopatrzył się naruszenia przepisów procedury w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Wobec tego, na podstawie art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd orzekł o oddaleniu skargi. K.O.