II SA/Łd 502/08

Dnia 16 grudnia 2008 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Stępień (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Barbara Rymaszewska, Sędzia WSA Renata Kubot-Szustowska, Protokolant Asystent sędziego Adrian Król, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 grudnia 2008 roku sprawy ze skargi W. L. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie zwrotu nieruchomości 1. oddala skargę; 2. przyznaje adwokat A. J. prowadzącej Kancelarię Adwokacką w Ł. przy ulicy [...] kwotę 292,80 (dwieście dziewięćdziesiąt dwa 80/100) złotych obejmującą podatek od towarów i usług tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu skarżącemu oraz kwotę 17 (siedemnaście) złotych tytułem opłaty skarbowej od pełnomocnictwa i nakazuje wypłacić powyższe kwoty z funduszu Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi. Decyzją z dnia [...] Prezydent Miasta Ł., na podstawie art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn. Dz.U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.) oraz art. 104, art. 105 i art. 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), po rozpatrzeniu wniosku W. L. o zwrot nieruchomości położonej w Ł. przy ul. A, orzekł o umorzeniu postępowania w sprawie zwrotu tej nieruchomości. Nie zgadzając się z powyższą decyzją, W.L. wniósł odwołanie do Wojewody [...]. Po rozpatrzeniu odwołania, Wojewoda [...] decyzją z dnia [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego, utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W motywach rozstrzygnięcia organ odwoławczy, przywołując treść art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn. Dz.U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.), wskazał, że zgodnie z ustaleniami organu I instancji nieruchomość objęta wnioskiem o zwrot stała się własnością Skarbu Państwa w ½ części w drodze przedawnienia (zasiedzenia), co stwierdzono prawomocnym postanowieniem Sądu Powiatowego dla m. Łodzi, sygn. akt Ns I 165/61, z dnia 26 stycznia 1961 roku. Pozostały udział, wynoszący ½ części we współwłasności nieruchomości, objęty umowami zawartymi w aktach notarialnych Rep. A Nr III-1244/63 z dnia 2 marca 1963 r. i Rep. A Nr 111-3056/63 z dnia 6 czerwca 1963 r., których stronami byli H.L. oraz A. i Z. małż. R., nie był przedmiotem przejęcia przez Skarb Państwa i stanowi własność osób fizycznych. Jednocześnie organ ten podkreślił, że postępowanie w sprawie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości może dotyczyć nieruchomości wywłaszczonej w sensie stricto, tj. na podstawie indywidualnej (w znaczeniu podmiotowym) i konkretnej ( w sensie przedmiotowym ) decyzji administracyjnej. Następnie, przywołując treść art. 216 ustawy o gospodarce nieruchomościami, organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji, że stan prawny nieruchomości położonej w Ł. przy ul. A powoduje, że nieruchomość ta nie może być uznana za nieruchomość wywłaszczoną albo przejętą w oparciu o przepisy wymienione w art. 216 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. W konkluzji organ odwoławczy stwierdził, że Prezydent Miasta Ł. słusznie umorzył postępowanie w niniejszej sprawie na podstawie art. 105 k.p.a. jako bezprzedmiotowe, ponieważ brak jest przepisu prawa materialnego, który mógłby stanowić podstawę do prowadzenia postępowania w sprawie zwrotu przedmiotowej nieruchomości w oparciu o przepisy ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi na powyższą decyzję W.L., kwestionując nabycie własności części nieruchomości przez Skarb Państwa w drodze zasiedzenia, zażądał zwrotu części nieruchomości przy ul. A. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjny w Łodzi skarżący i jego pełnomocnik z urzędu poparli skargę. Ponadto pełnomocnik skarżącego wniósł o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego, oświadczając, że koszty te nie zostały opłacone w całości ani w części. Natomiast pełnomocnik organu wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Tym niemniej, tytułem wstępu, wyjaśnić należy, iż zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m. in. poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest z punktu widzenia kryterium legalności. W ramach owej kontroli sąd administracyjny nie przejmuje sprawy administracyjnej do jej końcowego załatwienia, lecz ocenia, nie będąc przy tym związany granicami skargi, czy przy wydawaniu zaskarżonej decyzji nie naruszono reguł postępowania administracyjnego i czy prawidłowo zastosowano prawo materialne. Stosownie zaś do art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej jako "p.p.s.a.", sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1/ uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi: a/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; 2/ stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach; 3/ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach. W przypadku zaś braku występowania powyższych naruszeń prawa oraz przepisów postępowania Sąd, stosownie do art. 151 p.p.s.a, nie uwzględniwszy skargi – oddala ją. Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznając sprawę w tak zakreślonej kognicji stwierdził, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa w stopniu uzasadniającym jej wyeliminowanie z obrotu prawnego w oparciu o wskazane w wyżej przywołanym art. 145 § 1 p.p.s.a. podstawy prawne. Przedmiotem sądowej kontroli w niniejszej sprawie jest ocena legalności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] o utrzymaniu w mocy decyzji Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] o umorzeniu postępowania w sprawie zwrotu nieruchomości położonej w Ł. przy ul. A. Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn. Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.) – powoływanej dalej jako "u.g.n." Zgodnie z art. 136 ust. 3 u.g.n. poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli, stosownie do przepisu art. 137, stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Z wnioskiem o zwrot nieruchomości lub jej części występuje się do starosty, wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej, który zawiadamia o tym właściwy organ. Warunkiem zwrotu nieruchomości jest zwrot przez poprzedniego właściciela lub spadkobiercę odszkodowania lub nieruchomości zamiennej stosownie do art. 140. Jednocześnie art. 216 u.g.n. rozszerza możliwość zwrotu nieruchomości w trybie i na zasadach określonych w art. 136 i następnych ustawy o gospodarce nieruchomościami również na nieruchomości, których własność Skarb Państwa nabył w trybie i na zasadach określonych we wskazanych w nim aktach prawnych. Stosownie bowiem do powołanego art. 216 u.g.n. przepisy rozdziału 6 dotyczące zwrotów nieruchomości stosuje się odpowiednio do nieruchomości przejętych lub nabytych na rzecz Skarbu Państwa na podstawie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974 r. Nr 10, poz. 64 i z 1982 r. Nr 11, poz. 79), ustawy z dnia 22 maja 1958 r. o terenach dla budownictwa domów jednorodzinnych w miastach i osiedlach (Dz. U. Nr 31, poz. 138, z 1961 r. Nr 7, poz. 47 i Nr 32, poz. 159 oraz z 1972 r. Nr 27, poz. 192), ustawy z dnia 31 stycznia 1961 r. o terenach budowlanych na obszarach wsi (Dz. U. z 1969 r. Nr 27, poz. 216, z 1972 r. Nr 49, poz. 312 i z 1985 r. Nr 22, poz. 99), art. 22 ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach (Dz. U. z 1969 r. Nr 22, poz. 159, z 1972 r. Nr 27, poz. 193 oraz z 1974 r. Nr 14, poz. 84), ustawy z dnia 6 lipca 1972 r. o terenach budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego oraz o podziale nieruchomości w miastach i osiedlach (Dz. U. Nr 27, poz. 192, z 1973 r. Nr 48, poz. 282 i z 1985 r. Nr 22, poz. 99) oraz do nieruchomości wywłaszczonych na rzecz państwowych i spółdzielczych przedsiębiorstw gospodarki rolnej, jak również do gruntów wywłaszczonych na podstawie odrębnych przepisów w związku z potrzebami Tatrzańskiego Parku Narodowego oraz do nieruchomości nabytych na rzecz Skarbu Państwa na podstawie art. 5 i art. 13 ustawy z dnia 25 czerwca 1948 r. o podziale nieruchomości na obszarach miast i niektórych osiedli (Dz. U. Nr 35, poz. 240 oraz z 1957 r. Nr 39, poz. 172); art. 9 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz. U. z 1952 r. Nr 4, poz. 31); ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1991 r. Nr 30, poz. 127, ze zm.). Jak wynika z akt sprawy, nieruchomość objęta wnioskiem o zwrot stała się własnością Skarbu Państwa w ½ części w drodze przedawnienia (zasiedzenia), co stwierdzono prawomocnym postanowieniem Sądu Powiatowego dla m. Łodzi, sygn. akt Ns I 165/61 z dnia 26 stycznia 1961 roku. Pozostały udział, wynoszący ½ części we współwłasności nieruchomości, objęty umowami zawartymi w aktach notarialnych Rep. A Nr III-1244/63 z dnia 2 marca 1963 roku i Rep. A Nr 111-3056/63 z dnia 6 czerwca 1963 roku, których stronami byli H.L. oraz A. i Z. małż. R., nie był przedmiotem przejęcia przez Skarb Państwa i stanowi własność osób fizycznych. W tym stanie rzeczy, w ocenie Sądu, organy prowadzące postępowanie prawidłowo przyjęły, ze stan prawny nieruchomości położonej w Ł. przy ul. A powoduje, że nieruchomość ta nie może być uznana za nieruchomość wywłaszczoną albo przejętą w oparciu o przepisy wymienione w art. 216 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, co tym samym wyklucza możliwość jej zwrotu w trybie art. 136 i n. u.s.g. Niemniej Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę, stoi na stanowisku, że w tak ustalonym stanie faktycznym i prawnym, organy powinny rozstrzygnąć sprawę merytorycznie, odmawiając zwrotu nieruchomości, nie zaś umarzać postępowanie na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. jako bezprzedmiotowe. Bowiem przedmiot sprawy istniał, żądanie natomiast było bezzasadne. Powyższe uchybienie nie miało jednak istotnego wpływu na wynik sprawy, który z punktu widzenia skarżącego jest negatywny, gdyż brak jest podstaw do uwzględnienia żądania (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 stycznia 2007 r., I OSK 386/06, Lex nr 290617 oraz wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 listopada 2005 r., I SA/Wa 44/05, Lex nr 214337 oraz wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 3 grudnia 2008 r., II SA/Łd 475/08). Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku. W kwestii kosztów postępowania orzeczono na podstawie § 18 ust. 1 pkt. 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.) w związku z art. 250 oraz art. 205 § 2 p.p.s.a. (MSi)