II SA/Łd 502/13

Dnia 3 października 2013 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Barbara Rymaszewska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Czesława Nowak-Kolczyńska Sędzia WSA Joanna Sekunda-Lenczewska Protokolant specjalista Dominika Janicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 października 2013 roku sprawy ze skargi B. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy prawa do świadczeń z opieki zdrowotnej 1. oddala skargę. 2. przyznaje i nakazuje wypłacić z funduszu Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi adwokat M. S. prowadzącej Kancelarię Adwokacką w Ł. przy ulicy [...] kwotę 295,20 złotych (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) zawierającą należny podatek od towarów i usług tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu. a.bł. Decyzją z dnia [...], nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. utrzymało decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...], nr [...], o odmowie przyznania B. W. prawa do świadczeń z opieki zdrowotnej. Jako podstawę prawną SKO wskazało art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013, poz. 267, w skrócie K.p.a.), art. 2, art. 3, art. 54 ust. 1, ust. 2, ust. 3 pkt 3 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz.U. z 2008r., nr 164, poz. 1027 ze zm., powoływana także jako ustawa) oraz art. 8 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2009r., nr 175, poz. 1362 ze zm.), a także § 1 pkt 1 lit a) rozporządzenia Rady Ministrów z 17 lipca 2012r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot pieniężnych z pomocy społecznej (Dz.U. z 2012r., poz. 823), W toku postępowania ustalono, iż ww. decyzją z dnia [...] organ I instancji odmówił stronie prawa do świadczeń z opieki zdrowotnej. W uzasadnieniu swej decyzji organ I instancji wskazał, iż wobec faktu otrzymania w maju 2012r. darowizny na kwotę 115.000 złotych na zakup mieszkania, powyższą kwotę należało, stosownie do art. 8 ust. 11 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej, rozliczyć na 12 miesięcy, co ostatecznie spowodowało przekroczenie kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej i wykluczyło możliwość przyznania żądanego świadczenia w związku z art. 54 ust. 3 pkt 3 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. Od powyższej decyzji odwołanie B. W., który podniósł m.in., iż wnosi o uznanie otrzymanej darowizny dnia 23 maja 2012r., jako dochodu utraconego, bowiem za całą kwotę darowizny zostało zakupione mieszkanie i zgodnie z aktem notarialnym kwota ta została przekazana sprzedającemu mieszkanie. Wobec tego kwota darowizny nie jest dochodem, który został spożytkowany na inne cele niż przeznaczenie darowizny. Z wysokości darowizny nie pozostała mu żadna kwota do własnej dyspozycji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. uznało odwołanie za niezasadne i wskazaną na wstępie decyzją z dnia [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy podkreślił, iż zgodnie z treścią art. 54 ust. 3 pkt 3 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych decyzję potwierdzającą prawo do świadczeń opieki zdrowotnej wydaje się po stwierdzeniu spełnienia kryterium dochodowego, o którym mowa w art. 8 ustawy o pomocy społecznej. Z kolei stosownie do art. 8 ust. 11 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej w przypadku uzyskania w ciągu 12 miesięcy poprzedzających złożenie wniosku lub w okresie pobierania świadczeń z pomocy społecznej dochodu jednorazowego przekraczającego pięciokrotnie kwoty kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, w przypadku osoby samotnie gospodarującej, kwotę tego dochodu rozlicza się w równych częściach na 12 kolejnych miesięcy, poczynając od miesiąca, w którym dochód został wypłacony. W przypadku uzyskania jednorazowo dochodu należnego za dany okres, kwotę tego dochodu uwzględnia się w dochodzie osoby lub rodziny przez okres, za który uzyskano ten dochód (art. 8 ust. 12 ustawy o pomocy społecznej). Następnie Kolegium wskazało, iż z akt sprawy wynika, iż B. W. ma 30 lat, prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, nie pracuje, nie jest również zarejestrowany w PUP. Matka skarżącego pomaga mu w formie usługowej, natomiast z ojcem nie ma kontaktu od 16 lat. Odwołujący się nie ma uprawnień do świadczeń z ZUS, nie posiada również innego źródła dochodu. W dniu 28 listopada 2012r. B. W. przy pracach remontowych w domu spadł z drabiny czego efektem było złamanie panewki i talerza stawu biodrowego prawego. Jak wynika z akt sprawy strona przebywała w I Szpitalu Miejskim im. A w Ł. przy ul. A 30 na Oddziale Chirurgu Ortopedyczno-Urazowej od dnia 29 listopada 2012r. do 6 grudnia 2012r. W dniu 7 grudnia 2012r. strona zgłosiła się do siedziby organu l instancji o pomoc. W dniu 11 grudnia 2012r. strona oświadczyła, iż nie podlega ubezpieczeniu. Nadto w toku postępowania wyjaśniającego organ I instancji ustalił, iż w miesiącu maju 2012r. strona otrzymała od matki darowiznę w wysokości 115.000,00 zł. na zakup mieszkania, co rozliczając na 12 m-cy daje miesięczną kwotę w wysokości 9.583,33 zł., stanowi to dochód strony. W związku z tym organ II instancji uznał, iż w niniejszej sprawie kwestią bezsporną pozostaje to, że strona uzyskała darowiznę w wysokości 115.000,00 zł., a tym samym nastąpiła zmiana jej sytuacji finansowej. Tym samym uzyskana darowizna przyczyniła się do przekroczenia kryterium dochodowego wskazanego w art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej, który dla osoby samotnie gospodarującej wynosi 542 zł. Z uwagi na fakt, iż dochód strony jest wyższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej brak było podstaw do przyznania stronie prawa do świadczeń opieki zdrowotnej, bowiem nie została spełniona przesłanka z art. 54 ust. 3 pkt 3 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. Zdaniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. ustawodawca wyraźnie określił warunki przyznania prawa do świadczeń z opieki zdrowotnej, zatem ani organ I instancji, ani organ odwoławczy nie mogą samodzielnie, z pominięciem przepisów prawa przyznać świadczenie zgodnie z życzeniem skarżącego, dlatego też nie można uwzględnić zarzutów zgłoszonych w odwołaniu. Na ostateczną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. skargę do sądu administracyjnego wniósł B. W. zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej poprzez jego niezastosowanie i w konsekwencji przyjęcie innej kwoty dochodu skarżącego oraz poprzez jego błędną wykładnię polegającą na nieuzasadnionym przyjęciu, iż darowizna od matki na zakup mieszkania, a zatem darowizna celowa, przeznaczona przez skarżącego w całości na zakup mieszkania jest dochodem jednorazowym w świetle art. 8 ust. 11 ustawy o pomocy społecznej, w sytuacji w której darowizna taka nie jest dochodem jednorazowym. Ponadto skarżący zarzucił naruszenie art. 7, art. 77 i art. 107 K.p.a. poprzez wydanie decyzji bez wszechstronnej analizy zebranego w sprawie materiału dowodowego, a to w szczególności dokumentu w postaci kopii aktu notarialnego i potwierdzenia zapłaty, co świadczyło o tym, iż kwota darowizny została w całości przeznaczona na zakup mieszkania. Skarżący zrzucił również naruszenie ww. przepisów poprzez brak wszechstronnej analizy sprawy i całkowite pominięcie stanu faktycznego sprawy, który ma znaczenie dla rozstrzygnięcia (w tym również niedopełnienie formalności pracownika MOPS). Na tej podstawie skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do regulacji art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli przepisy ustawy nie stanowią inaczej. Tylko w przypadku naruszeń prawa określonych w art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. 2012r., poz. 270 ze zm.) zwanej dalej w skrócie p.p.s.a., sąd może zaskarżoną decyzję uchylić, stwierdzić jej nieważność lub niezgodność z prawem. Jednocześnie, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd dokonuje tej kontroli również z urzędu, nie będąc związanym w tym zakresie zarzutami, podstawą prawną i wnioskami sformułowanymi w skardze. Nie jest trafny zarzut naruszenia przepisów postępowania, obligujących do wyczerpującego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego i dokonania wszechstronnej analizy materiału dowodowego ( art. 7 i 77§ 1 k.p.a.) Nie może również odnieść skutku zarzut naruszenia 107 k.p.a. Przepis ten zawiera kilka jednostek redakcyjnych, regulujących odrębne kwestie, czego skarżący zdaje się nie zauważać. Z uzasadnienia zarzutu wynika, że dotyczy on naruszenia art. 107§ 3 k.p.a., zgodnie z którym uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Organy ustaliły, że skarżący jest osobą samotnie gospodarującą, chorą, nie uzyskiwał miesięcznych dochodów, o których stanowi cytowany przepis, otrzymał natomiast w maju 2013 roku darowiznę w wysokości 115.000 zł. Ustalenia faktyczne sprawy zawierają wszystkie elementy, niezbędne do rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie, nie budzą najmniejszych wątpliwości i są bezsporne. Postępowanie wyjaśniające nie dostarczyło dowodów sprzecznych, nie było zatem konieczne szczegółowe omówienie dowodów i ich ocena. Podnoszona przez skarżącego kwestia przeznaczenia tej darowizny nie tyle została przez organ pominięta, co nie miała istotnego znaczenia dla oceny sytuacji dochodowej skarżącego. Brak również podstaw do uznania za niewystarczające rozważań prawnych,. Organy bowiem przytoczyły podstawę prawną w zakresie, jaki jest niezbędny do uzasadnienia rozstrzygnięcia i zastosowały ich prawidłową wykładnię. Podstawę orzekania w niniejszej sprawie stanowią przepisy z dnia 12 marca 2004 roku o pomocy społecznej ( t.j. Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362 ze zm. - dalej: "u.p.s.). oraz ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2008 r. Nr 164, poz. 1027 ze zm.), dalej "ustawa". Na podstawie art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy do korzystania ze świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych na zasadach określonych w ustawie mają prawo inne, niż ubezpieczeni, osoby posiadające obywatelstwo polskie i posiadające miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, które spełniają kryterium dochodowe, o którym mowa w art. 8 u.p.s. Jak zatem trafnie zauważa Samorządowe kolegium Odwoławcze w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, jednym z warunków przyznania uprawnienia do świadczeń opieki zdrowotnej ze środków publicznych jest, w przypadku osób innych niż ubezpieczeni, spełnienie kryterium dochodowego. W myśl ogólnej zasady, wyrażonej w art. 8 ust. 3 u.p.s. za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszony o podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne oraz kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób. W rozpoznawanej sprawie trafnie jednak organ zastosował regulację zawartą w art. 8 ust.11 pkt. 1 u.p.s. Przepis ten stanowi, że "w przypadku uzyskania w ciągu 12 miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia wniosku lub w okresie pobierania świadczenia z pomocy społecznej dochodu jednorazowego przekraczającego pięciokrotnie kwoty kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, kwotę tego dochodu rozlicza się w równych częściach na 12 kolejnych miesięcy, poczynając od miesiąca, w którym dochód został wypłacony". Z brzmienia i istoty tego uregulowania wynika, że tak określony jednorazowy dochód należy uwzględnić proporcjonalnie przez kolejnych 12 miesięcy. To przesądza o tym, że brak podstaw do zastosowania w takiej sytuacji utraty dochodu, o której mowa w art. 8 ust.1 u.p.s. Gdyby bowiem przyjąć za skarżącym, że uzyskanie dochodu w okresie wcześniejszym niż miesiąc przed złożeniem wniosku, niezależnie od jego wysokości zawsze należy traktować jaklo utratę dochodu, o którym stanowi art. 8 ust.3 u.p.s., regulacja zawarta w art. 8 ust.11 u.p.s. pozbawiona zostałaby znaczenia. W żadnej bowiem sytuacji i bez względu na wysokość tego dochodu nie mógłby on przesądzać o uprawnieniu do świadczeń z ustawy o pomocy społecznej. Z pewnością nie jest to zgodne z celami polityki społecznej i intencją ustawodawcy – pomocy osobom znajdującym się w wyjątkowo trudnej sytuacji życiowej. Nie ma wpływu na ocenę sytuacji dochodowej okoliczność, że skarżący przeznaczył ten dochód w całości na zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych - równowartość darowizny nadal stanowi przychód skarżącego. Wykazanie zaś, że dochód skarżącego przekraczał kryterium dochodowe obligowało organ do wydania decyzji odmownej. Jak słusznie zauważyło Kolegium, przepisy ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych nie pozostawiają decyzji w tym zakresie swobodnemu uznaniu organu. Niespełnienie jednego z podstawowych kryteriów objęcia tą formą pomocy jest wystarczająca przesłanką do odmowy przyznania uprawnienia do korzystania ze świadczeń. Z uwagi na powyższe sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a., jako pozbawioną uzasadnionych podstaw prawnych. O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu orzeczono stosowanie do przepisów rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 czerwca 2002r. (Dz.U. nr 163, poz. 1348 ze zm.). a.bł.