II SA/Łd 503/17

Dnia 10 stycznia 2018 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Jolanta Rosińska po rozpoznaniu w dniu 10 stycznia 2018 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku W. L. o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku z dnia 22 września 2017 roku w sprawie ze skargi W. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] roku nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania specjalnego zasiłku celowego postanawia: przywrócić termin do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. A. P. Wyrokiem z dnia 22 września 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę W. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] roku nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania specjalnego zasiłku celowego. Postanowieniem z dnia 20 października 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi na podstawie art. 177 § 5 w zw. z art. 177 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.) – dalej: "p.p.s.a." - postanowił zawiadomić Okręgową Radę Adwokacką w Ł., że wyznaczony w ramach przyznanego W. L. prawa pomocy adwokat P. R. nie wykonał obowiązku polegającego na złożeniu w terminie do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku opinii o braku podstaw do wywiedzenia skargi kasacyjnej oraz postanowił poinformować Okręgową Radę Adwokacką w Ł., że ma obowiązek wyznaczenia nowego pełnomocnika w terminie 14 dni od dnia doręczenia postanowienia. Pismem z dnia 1 grudnia 2017 r. Okręgowa Rada Adwokacka w Ł. poinformowała o wyznaczeniu dla skarżącego nowego pełnomocnika. Pismem z dnia 8 grudnia 2017 r. nowy pełnomocnik wniósł o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, argumentując swoją prośbę tym, że w dniach 6 i 7 grudnia 2017 r. (jak wynika z akt sprawy: w dniach 5 i 7 grudnia 2017 r.) zapoznał się z aktami sprawy. Wyjaśnił, że występujący poprzednio pełnomocnik z urzędu nie dochował ciążącego na nim obowiązku i nie złożył w ustawowym terminie wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Uchybienie terminu nastąpiło na skutek zawinionego działania pełnomocnika, a skarżący nie powinien ponosić ujemnych skutków działania pełnomocnika, który został przyznany z urzędu w ramach prawa pomocy. Nowy pełnomocnik wniósł o przyznanie wynagrodzenia za pomoc prawną udzieloną skarżącemu z urzędu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 85 p.p.s.a. czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Z kolei w myśl art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Postanowienie o przywróceniu terminu albo odmowie jego przywrócenia może być wydane na posiedzeniu niejawnym. Wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku musi spełniać warunki formalne określone w art. 87 § 1, § 2 i § 4 p.p.s.a. Po pierwsze, pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Po drugie, we wniosku tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Po trzecie, równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie. Przywrócenie terminu do dokonania określonej czynności procesowej może nastąpić tylko z ważnych powodów, co do których zainteresowany uprawdopodobni, że wystąpiły bez jego winy. Te ważne powody wskazywać powinny na obiektywne, niezależne od strony przyczyny uchybienia terminu. Strona, która nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym musi zatem wykazać dołożenie szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Sąd powinien przyjąć obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy. Zajęcie stanowiska odmiennego, uwzględniającego subiektywny miernik staranności, wprowadziłoby do stosunków procesowych element niepewności (por. postanowienie NSA z dnia 15 grudnia 2010r., sygn. akt II GZ 223/10 – dostępne w CBOSA). W rozpoznawanej sprawie nowy pełnomocnik skarżącego uzasadnił uchybienie terminu zawinionym działaniem pełnomocnika ustanowionego z urzędu, który nie złożył wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. W tym miejscu wskazać należy, że z utrwalonego orzecznictwa sądów administracyjnych wynika, iż co do zasady do powodów uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu nie można zaliczyć wadliwego i nieodpowiedzialnego działania pełnomocnika, bowiem kryterium braku winy, jako przesłanki zasadności wniosku o przywrócenie terminu, polega na dopełnieniu przez stronę obowiązku dołożenia należytej staranności przy dokonywaniu czynności procesowych, w tym również w wyborze pełnomocnika. W sytuacji zatem, gdy strona reprezentowana jest przez pełnomocnika, ryzyko negatywnych działań podejmowanych przez niego obciąża również mocodawcę. Innymi słowy strona ponosi winę nie tylko za własne działania lub zaniechania, ale również za działania i zaniechania osób trzecich, które upoważniła do występowania w jej imieniu. Można wówczas mówić o winie strony w wyborze pełnomocnika, którego niedbałe działanie doprowadziło do uchybienia terminu do dokonania określonej czynności procesowej (por. postanowienia NSA z dnia 20 grudnia 2012r., sygn. akt II FZ 993/12 oraz z dnia 19 grudnia 2012r., sygn. akt FZ 946/12, dostępne na www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Jednakże w przedmiotowej sprawie skarżący nie powinien ponosić ujemnych skutków działania pełnomocnika, bowiem pełnomocnik ten został przyznany skarżącemu z urzędu w ramach prawa pomocy. Tym samym skarżącemu nie możemy przypisać winy w wyborze pełnomocnika, skoro ten nie miał żadnego wpływu na to, kto zostanie wyznaczony do jego reprezentowania przez organ samorządu adwokackiego. Przepisy p.p.s.a. wprawdzie nie nakładają wprost na pełnomocnika z urzędu obowiązku wystąpienia z wnioskiem o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Jednakże zważyć należy na wynikający z art. 177 § 4 p.p.s.a. obowiązek sporządzenia opinii o braku podstaw do sporządzenia skargi kasacyjnej, która to opinia otwiera mocodawcy dalszą drogę do wzruszenia wyroku. Jeżeli bowiem pełnomocnik z urzędu, wyznaczony na podstawie art. 253 § 2 p.p.s.a. nie stwierdza podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej, składa w sądzie, w terminie do wniesienia skargi kasacyjnej, sporządzoną przez siebie opinię w tym przedmiocie wraz z odpisem dla strony, dla której został ustanowiony. Sąd doręcza odpis opinii stronie. Termin do wniesienia skargi kasacyjnej przez stronę biegnie od dnia doręczenia odpisu opinii, o czym sąd poucza stronę, dokonując doręczenia (§ 4). Z przytoczonego unormowania wprost wynika, że przy braku powyższej opinii i braku wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku zarówno strona, jak i jej kolejny wskazany przez organ samorządu adwokackiego pełnomocnik pozbawiony jest możliwości skutecznego działania w sprawie. Z uwagi na powyższe Sąd przywrócił skarżącemu termin do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a., o czym orzekł jak w sentencji postanowienia. A. P.