II SA/Łd 508/24

Dnia 25 lipca 2024 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agata Sobieszek-Krzywicka po rozpoznaniu w dniu 25 lipca 2024 roku na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi adwokata P. K. o wznowienie postępowania sądowego w zakresie zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w sprawie o sygn. akt II SA/Łd 578/20 ze skargi H. Z. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 22 czerwca 2020 roku nr DSE3-K0998-D10502-22D/20 w przedmiocie odmowy potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych p o s t a n a w i a: odrzucić skargę o wznowienie postępowania. ał Wyrokiem z dnia 22 września 2021 r., sygn. akt II SA/Łd 578/20, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi po rozpoznaniu skargi H. Z. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 22 czerwca 2022 r. nr DSE3-K0998-D10502-22D/20, w punkcie 1 uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 28 stycznia 2019 r. nr DSE2-K1014-D10502-14D/19, a w punkcie 2 przyznał i nakazał wypłacić z funduszu Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi adwokatowi P. K. prowadzącemu Kancelarię Adwokacką w Ł. przy ul. [...] kwotę 240 złotych powiększoną o należny podatek od towarów i usług tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu H. Z. z urzędu. W dniu 3 czerwca 2024 r. adwokat P. K. złożył wniosek (noszący datę 28 maja 2024 r.) o zmianę rozstrzygnięcia o kosztach zawartego w punkcie 2 ww. wyroku. Zarządzeniem sędziego z dnia 13 czerwca 2024 r. w sprawie o sygn. akt II SA/Łd 578/20, adwokat P. K. został wezwany do wskazania czy ww. pismo z dnia 28 maja 2024 r. stanowi skargę o wznowienie postępowania. Pismem z dnia 3 lipca 2024 r. adwokat P. K. oświadczył, że pismo datowane na dzień 28 maja 2024 r., zatytułowane jako Wniosek o zmianę rozstrzygnięcia o kosztach zawartego w pkt 2 wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, Wydziału II z dnia 22 września 2021 roku, w sprawie o sygnaturze akt II Sa/Łd 578/20, należy potraktować jako skargę o wznowienie postępowania. Zarządzeniem sędziego z dnia 8 lipca 2024 r. w sprawie o sygn. akt II SA/Łd 578/20 pisma adw. P. K. zostało potraktowane jako skarga o wznowienie postępowania. W przedmiotowej skardze o wznowienie postępowania w sprawie o sygn. akt II SA/Łd 578/20, adwokat P. K. na podstawie art. 270 w zw. z art. 272 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, wniósł o: 1. zmianę prawomocnego postanowienia, niekończącego postępowanie w sprawie, zawartego w pkt. 2 wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, Wydziału Il z dnia 22 września 2021 roku, sygnatura akt II Sa/Łd 578/20 w przedmiocie przyznania i wypłaty ze Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi adwokatowi P. K. kwoty 240,00 złotych brutto tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu H. Z., przez przyznanie i wypłatę ze Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, adwokatowi P. K. kwoty 480,00 złotych brutto tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu H. Z.; 2. zasądzenie na rzecz skarżącego adw. P. K. kosztów postępowania związanego z wniesieniem przedmiotowego wniosku, tj. kosztów postępowania według norm prawem przepisanych. W uzasadnieniu skargi o wznowienie podniesiono, że wyrokiem z dnia 27 lutego 2024 r., sygn. akt SK 90/22, Trybunał Konstytucyjny stwierdził niezgodność § 2 pkt 1 w zw. z § 4 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz.U. z 2023 r. poz. 2631) w zakresie, w jakim przewiduje wysokość opłaty stanowiącej koszty nieopłaconej pomocy prawnej ponoszonej przez Skarb Państwa udzielonej przez adwokata z urzędu w wysokości niższej niż stawka minimalna opłat za czynności adwokatów określonych w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokatów (Dz.U. z 2023 r. poz. 1964), wydanym na podstawie art. 16 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. prawo o adwokaturze (Dz.U. z 2022 r. poz. 1184), dotyczącym stawek minimalnych w sprawach prowadzonych z wyboru z art. 64 ust. 2 w związku z art. 31 ust. 3, art. 32 ust. 1 zdanie drugie i art. 92 ust. 1 zdanie pierwsze Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Nadto adwokat P. K. dodał, że wyrok Trybunału został opublikowany w Dzienniku Ustaw w dniu 4 marca 2024 r. Zgodnie z treścią art. 190 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego w sprawach wymienionych w art. 188 podlegają niezwłocznemu ogłoszeniu w organie urzędowym, w którym akt normatywny był ogłoszony. Jeżeli akt nie był ogłoszony, orzeczenie ogłasza się w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej "Monitor Polski". Termin do złożenia przedmiotowego wniosku na jego podstawie upływa więc w dniu 4 czerwca 2024 r. Jednocześnie adwokat P. K. wskazał, że sprawa, w której wydano zaskarżone rozstrzygnięcie została rozstrzygnięta wyrokiem, który jest prawomocny. W wyroku tym z dnia 22 września 2021 r. Sąd w drodze postanowienia rozstrzygnął także o kosztach pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Postanowienie w tej materii nie stanowi postanowienia kończącego postępowanie w sprawie, tj. a contrario stanowi postanowienie niekończące postępowania w sprawie i podlega weryfikacji w trybie określonym w treści art. 272 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Dodatkowo adwokat P. K. zaznaczył, że rozstrzygnięcie o kosztach nie zostało zaskarżone, albowiem ówczesne przepisy nie pozwalały na skuteczne wzruszenie postanowienia, natomiast podstawa prawna, przyjęta jako podstawa postanowienia, objęta była domniemaniem konstytucyjności. Zdaniem adwokata P. K., w wyroku z dnia 27 lutego 2024 r. Trybunał Konstytucyjny, potwierdził, że wszystkie opłaty wymienione w § 4 ust. 1 rozporządzenia, a określające wysokość stawek pozostają sprzeczne z Konstytucją RP, o ile przewidują stawki niższe, aniżeli stawki minimalne opłat, określonych w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2023 r. poz. 1964, ze zm.). Podstawą wynagrodzenia adwokata powinny być natomiast odpowiednie stawki minimalne, przewidziane w rozporządzeniu z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Skarga o wznowienie postępowania podlega odrzuceniu jako niedopuszczalna. W pierwszej kolejności wyjaśnić należy, że wniesienie skargi o wznowienie postępowania powoduje uruchomienie dwuetapowego postępowania, mającego na celu zbadanie dopuszczalności skargi, a dopiero sytuacji pozytywnego zakończenia pierwszego etapu - zbadanie jego zasadności. Mając na uwadze wymóg podania podstawy wznowienia należy wskazać, że sprowadza się to w zasadzie do powołania i wyraźnego określenia, które z podstaw wymienionych w art. 271-274 p.p.s.a., uzasadniają wznowienie postępowania w sprawie. Natomiast uzasadnienie podstaw wznowienia powinno zawierać w szczególności powołanie okoliczności powodujących istnienie wskazanej podstawy wznowienia. Należy również zwrócić uwagę, że na podstawie art. 280 § 1 p.p.s.a., sąd bada na posiedzeniu niejawnym, czy skarga jest wniesiona w terminie i czy opiera się na ustawowej podstawie wznowienia. W braku jednego z tych wymagań sąd wniosek odrzuci, w przeciwnym razie wyznaczy rozprawę. Sąd odrzuci skargę, jeżeli została wniesiona z uchybieniem terminu lub nie jest oparta na przesłankach wymienionych w art. 271-273 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, albowiem możliwości rozpoznania zasadności tej skargi jest uzależniona od łącznego spełnienia obu warunków wskazanych w § 1. Skarga o wznowienie postępowania została wniesiona w terminie wynikającym z art. 272 § 2 p.p.s.a., a jako podstawę wznowienia postępowania w przedmiotowej sprawie wskazany został art. 272 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym można żądać wznowienia postępowania również w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego zostało wydane orzeczenie. Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 8 lutego 2023 r., sygn. akt II GZ 168/22, podkreślił, że w doktrynie i judykaturze zgodnie przyjęto, że na podstawie art. 272 § 1 p.p.s.a. dopuszczalne jest wznowienie postępowania zarówno zakończonego prawomocnym wyrokiem, tj. orzeczeniem, które rozstrzyga sprawę (art. 132 p.p.s.a.), jak i postanowieniem, z tym, że musi to być postanowienie w inny sposób kończące postępowanie sądowoadministracyjne (art. 160-165, art. 173 § 1 p.p.s.a.) (por. K. Sobieralski, Przedmiotowy zakres dopuszczalności wznowienia postępowania przed sądem administracyjnym, Sam. Ter. 2002, nr 10, s. 24 i n., i P. Gołaszewski, Sporządzanie środków zaskarżenia w postępowaniu administracyjnym i sądowoadministracyjnym, Warszawa 2015, s. 529; postanowienie NSA z dnia 22 listopada 2005 r., sygn. akt I OZ 1051/05; postanowienie WSA w Krakowie z 31 maja 2010 r., sygn. akt III SA/Kr 357/10). Jednocześnie ww. postanowieniu Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że w przepisach art. 270-285 p.p.s.a. brakuje bezpośredniej podstawy prawnej do wzruszenia w trybie wznowienia postępowania prawomocnego postanowienia niekończącego postępowania, a tym samym brak jest także podstawy prawnej do wznowienia prawomocnie zakończonej sprawy wskutek wzruszenia wspomnianego orzeczenia, tj. postanowienia niekończącego postępowania w sprawie. Sąd jednoznacznie stwierdził, że na podstawie art. 270 p.p.s.a., nie można żądać wznowienia postępowania incydentalnego, to jest postępowania zakończonego prawomocnym postanowieniem niekończącym postępowania w sprawie sądowoadministracyjnej. Jednocześnie dodano, że żądanie takie byłoby dopuszczalne jedynie wówczas, gdyby występował związek między treścią postanowienia niekończącego postępowania, a treścią orzeczenia kończącego postępowanie w sprawie sądowoadministracyjnej (por. postanowienie NSA z dnia 22 czerwca 2006 r., sygn. akt I GZ 2/06) (zob. postanowienie NSA z dnia 8 lutego 2023 r., sygn. akt II GZ 168/22, LEX nr 3507994). Podzielając powyższy pogląd, należy zauważyć, że art. 272 p.p.s.a., na który powołuje się pełnomocnik wyznaczony z urzędu w skardze o wznowienie postępowania stanowi podstawę do wszczęcia postępowania sądowoadministracyjnego, jednak przepis ten ma zastosowanie tylko i wyłącznie do orzeczeń merytorycznych. A zatem przepis art. 272 § 1 p.p.s.a. nie ma zastosowania do postanowień procesowych, niekończących postępowania w sprawie. Taki właśnie charakter ma postanowienie o przyznaniu wynagrodzenia za zastępstwo prawne wykonywane w ramach prawa pomocy, a zawarte w punkcie 2 wyroku z dnia 22 września 2021 r., sygn. akt II SA/Łd 578/20. Wprawdzie art. 272 § 1 p.p.s.a. stanowi, że można żądać wznowienia postępowania również w wypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego zostało wydane orzeczenie, jednak, jak wskazano powyżej, regulacja ta nie ma zastosowania do postanowień niekończących postępowania w sprawie, a taki właśnie charakter ma postanowienie o przyznaniu wynagrodzenia za zastępstwo prawne wykonywane na zasadzie prawa pomocy. W przepisach art. 270-285 p.p.s.a. brakuje podstaw do wznowienia prawomocnie zakończonej sprawy wskutek wzruszenia orzeczenia niekończącego postępowania w sprawie (postanowienie WSA w Warszawie z dnia 24 kwietnia 2024 r., sygn. akt I SA/Wa 698/24, LEX nr 3727458). Powyższa okoliczność powoduje, że przedmiotowa skarga o wznowienie postępowania nie jest dopuszczalna, co skutkuje jej odrzuceniem. Z powyższych względów Sąd, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 i art. 58 § 3 w zw. z art. 276 zd. 1 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia. Odnosząc się do zawartego we wniosku adwokata P. K. żądania zwrotu kosztów postępowania należy podkreślić, że w postępowaniu wznowieniowym znajduje również zastosowanie art. 209 p.p.s.a., zgodnie z którym wniosek strony o zwrot kosztów sąd rozstrzyga w każdym orzeczeniu uwzględniającym skargę oraz w orzeczeniu, o którym mowa w art. 201, art. 203 i art. 204 p.p.s.a. Z art. 209 p.p.s.a. wynika, że sąd, co do zasady nie jest uprawniony do zasądzenia zwrotu kosztów postępowania wznowieniowego w orzeczeniu, które nie jest jednym z orzeczeń, o których mowa w art. 209 p.p.s.a. Z przepisu tego nie wynikają bowiem podstawy do zamieszczania orzeczenia o zwrocie kosztów postępowania w innych orzeczeniach, kończących postępowanie w danej instancji, niż wymienione w tym przepisie (por. uchwała siedmiu sędziów NSA z dnia 17 stycznia 2022 r., sygn. akt II GPS 1/22). Wydane w niniejszej sprawie postanowienie nie należy do żadnej z kategorii orzeczeń wymienionych w art. 209 p.p.s.a. dj