II SA/Łd 513/01

Dnia 12 stycznia 2004 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia: del. NSA Z. Zgierski, Sędziowie: del. NSA E. Markiewicz, WSA J. Rosińska (spr.), Protokolant T. Godlewski, po rozpoznaniu w dniu 12 stycznia 2004 roku na rozprawie sprawy ze skargi E. J. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania uprawnień kombatanckich 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...], Nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do daty uprawomocnienia się wyroku. Decyzją z dnia [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na podstawie art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego ( Dz. U. z 1997 r. Nr 142, poz. 950 z późn. zmianami ) stwierdził, że E. J. nie spełnia warunków, o których mowa w art. 21 wyżej wymienionej ustawy i w związku z tym odmówił przyznania uprawnień kombatanckich. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że wnioskodawca nie przedstawił dokumentów, które w sposób nie budzący wątpliwości potwierdzałyby jego działalność w strukturach organizacji konspiracyjnej. Fakt zaś aresztowania wnioskodawcy przez UB nie został w ogóle udokumentowany, a złożony wniosek nie uzyskał rekomendacji Zarządu Głównego Światowego Związku Żołnierzy Armii Krajowej. E. J. w trybie art. 127 §3 kpa złożył wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy podnosząc, iż powyższa decyzja jest dla niego krzywdząca. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] Nr [...] po ponownym rozpatrzeniu sprawy Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na podstawie art. 127 § 3 i art. 138 § 1 pkt 1 kpa w związku z art. 22 ust. 1, art. 1 ust.2 pkt 3 oraz art. 4 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego ( Dz. U. z 1997 r. Nr 142, poz. 650 ze zmianami) utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] Nr [...] o odmowie przyznania uprawnień kombatanckich. W uzasadnieniu powyższej decyzji wskazano m. innymi na to, iż wnioskodawca w 1944 r. miał zaledwie 13 lat, a świetle Instrukcji gen. K. Sosnkowskiego z dnia 4.12.1939 r. członkiem ZWZ-AK mógł być każdy Polak o nieposzlakowanej czci, poczynając od wieku 17 lat ( później wiek ten obniżono do 16 lat ), który cele organizacji przyjmie za swoje, podda się bez zastrzeżeń jej regulaminowi oraz złoży przepisaną przysięgę. ( Armia Krajowa w dokumentach 1939-1945 tom.1, Warszawa 1990, str.12 ). Z punktu widzenia obowiązujących w AK zasad wnioskodawca nie mógł składać przysięgi i nie mógł wchodzić w skład podziemnej organizacji wojskowej. Zeznania świadków są zaś w tym zakresie bardzo ogólnikowe i nie mogą stanowić dowodu potwierdzającego okoliczności warunkujące przyznanie uprawnień kombatanckich. Zdaniem Kierownika Urzędu działalność wnioskodawcy można określić mianem pomocy organizacji konspiracyjnej. Współpraca zaś ludności cywilnej z partyzantką nie jest jednoznaczna z działalnością kombatancką określoną w ustawie. Takie stanowisko zajął NSA w analogicznych sprawach ( sygn. akt V S.A. 796/94 oraz S.A./ Sz 675/99 ). Ponadto wnioskodawca nie udowodnił faktu aresztowania przez UB i pobytu w więzieniu w Końskich. W konsekwencji uznano, że dotychczasowe ustalenia odpowiadają stanowi faktycznemu, a decyzja o odmowie przyznania uprawnień kombatanckich nie narusza prawa. W skardze skierowanej do Naczelnego Sądu Administracyjnego E. J. decyzję z dnia [...] określił jako krzywdzącą i sprzeczną z przedstawionymi przez niego dokumentami, w tym oświadczeniami świadków oraz domagał się przyznania mu uprawnień kombatanckich. W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o jej oddalenie z przyczyn wskazanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, która podjęta została po bardzo wnikliwym przeanalizowaniu materiału dowodowego, na podstawie którego nie można było przyjąć, że opisywana przez stronę działalność była służbą konspiracyjną w rozumieniu art. 1 ust.2 pkt 3 powołanej ustawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga podlega uwzględnieniu Zgodnie z treścią przepisu art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm. ) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sadu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ). Wojewódzki Sąd Administracyjny zobligowany był przeto rozpoznać skargę w oparciu o przepisy nowej ustawy. W myśl art. 3 § 1 powołanej ustawy sady administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż sąd bada legalność zaskarżonej decyzji , tj. jej zgodność z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Zgodnie zaś z art.. 145 § 1 ust. 1 wymienionej ustawy decyzja podlega uchyleniu w całości lub w części, jeżeli sąd stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania , jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w rozpoznawanej sprawie organ administracji publicznej naruszył przepisy postępowania administracyjnego, a mianowicie art. 7, 77 § 1 i art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego i naruszenie to mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Należy w tym miejscu zwrócić uwagę na to, że stosownie do treści art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego jedną z naczelnych zasad postępowania administracyjnego jest obowiązek organów administracji publicznej stania na straży praworządności i podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Organ administracji publicznej obowiązany jest zatem w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy ( art. 77§ 1 kpa ). Dowodem zaś może być wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy (art. 75 § 1 zdanie pierwsze kpa ). Powyższe zasady zostały, zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w przedmiotowej sprawie naruszone. W toku postępowania administracyjnego skarżący, poza własnym życiorysem złożył pisemne oświadczenia świadków: A. J. ps. [...] i J. M. ps. [...], które miały potwierdzić jego przynależność do oddziału Armii Krajowej w okresie od sierpnia 1944r. do stycznia 1945 r. Oświadczenia te Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych uznał za ogólnikowe i niewystarczające do uwzględnienia złożonego wniosku, a ponadto nie odniósł się do Oświadczenia środowiska “J.", które zdaje się potwierdzać podnoszoną przez skarżącego okoliczność wstąpienia do oddziału Armii Krajowej w sierpniu 1944 r. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji nie wskazano jakichkolwiek okoliczności, które uniemożliwiałyby przeprowadzenie w tym zakresie postępowania dowodowego, przewidzianego przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego, w tym przesłuchania w charakterze świadków wskazanych przez wnioskodawcę osób. Celowość przeprowadzenia takiego postępowania zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego nie może budzić żadnych wątpliwości. Należy również podkreślić, że ustawa z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego ( Dz. U. Nr 142 z 1997r, poz. 950 ze zmianami ) nie wprowadza żadnych ograniczeń w uznaniu działalności kombatanckiej z uwagi na wiek osoby, która miałaby tę działalność prowadzić. Orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego jest w tym zakresie ugruntowane ( vide: wyrok NSA z dnia 13.02.2002 r. VSA 1538/01- Palestra 2003/3-4/223 oraz z dnia 14.06.1995 r. S.A./Kr 2891/94 Prok. i Pr. 1996/5/64 ). Nie można zatem podzielić stanowiska wyrażonego w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że wiek skarżącego wykluczał jego służbę w Armii Krajowej m. innymi z uwagi na obowiązywanie w tej kwestii rozkazu gen. W. Sosnkowskiego, który wyznaczał dolna granicę wieku członków organizacji na 17 lat. Zważywszy na realia wojny i życia okupacyjnego nie można wszak wykluczyć, iż skarżący jako kilkunastoletni chłopiec pełnił rolę łącznika, na co powoływał się w toku postępowania administracyjnego. Bezspornym jest, iż skarżący nie uzyskał rekomendacji stowarzyszenia właściwego dla określenia rodzaju działalności kombatanckiej lub represji. W świetle stanowiska zaprezentowanego w wyroku NSA z dnia 4.07.2000 r. VSA 1786/99-LEX nr 49296 rekomendacja jest tylko jednym z dowodów na okoliczność tego rodzaju działalności, podlegającym ocenie przez organ orzekający z uwzględnieniem całokształtu materiału dowodowego ( art. 77 § 1 i art. 80 kpa ) i brak rekomendacji nie wyklucza automatycznie przyznania uprawnień, tak jak przedstawienie rekomendacji nie przesądza samo przez się o przyznaniu uprawnień. Mając na uwadze przytoczone powyżej argumenty, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ) uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów z dnia [...] Nr [...] . Z uwagi na uwzględnienie skargi w oparciu o art. 152 powołanej ustawy Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.