II SA/Łd 519/06

Dnia 22 lutego 2007 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Rymaszewska, Sędziowie Sędzia WSA Arkadiusz Blewązka, Sędzia NSA Ewa Markiewicz (spr.), Protokolant asystent sędziego Marek Pilc, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 lutego 2007 roku sprawy ze skargi J. P. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z przepisami oddala skargę. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł. decyzją z dnia[...] , Nr [...] po rozpatrzeniu odwołania J. P. , utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. z dnia [...], Nr [...] Jak wynika z dokumentów załączonych do akt administracyjnych, organ I instancji decyzją z dnia[...] , na podstawie art. 40 ustawy z dnia 24 października 1974 roku – Prawo budowlane (Dz. U. Nr 38, poz. 229 ze zm.), zobowiązał Z. W. do wykonania orynnowania budynku gospodarczego zlokalizowanego na działce nr ewid. 653, położonej w miejscowości P., gm. Ł., zgodnie z projektem robót do wykonania, określonych w ocenie stanu technicznego zawartej w przedłożonym projekcie budowlanym (inwentaryzacji), w celu doprowadzenia wód opadowych na własną działkę, a tym samym doprowadzenia wybudowanego obiektu do stanu zgodnego z przepisami, w terminie 6 miesięcy od dnia doręczenia decyzji. Z treści uzasadnienia wynika, że postępowanie administracyjne w sprawie budynku gospodarczego stanowiącego własność Z. W. zostało wszczęte na wniosek sąsiadki – J. P. W toku wizji lokalnej przeprowadzonej w dniu 2 września 2004 roku organ ustalił, iż budynek jest wykonany z elementów prefabrykowanych, żelbetowych, ma jednospadowy dach o konstrukcji stalowej, pokryty eternitem falistym ze spadkiem połaci dachowej w kierunku granicy z działką sąsiednią. Budynek jest zlokalizowany narożnikiem od strony zachodniej w odległości 15 cm, zaś od strony wschodniej – 20 cm od granicy działki, której współwłaścicielką jest m. in. J. P. Z ustaleń organu I instancji wynika, że obiekt został wybudowany samowolnie w roku 1994, czyli przed wejściem w życie ustawy z dnia 7 lipca 1994 roku – Prawo budowlane (t. j. Dz. U. z 2003 roku Nr 207, poz. 2016 ze zm.). W tej sytuacji, organ ocenił, że na mocy art. 103 ust. 2 prawa budowlanego z 1994 roku, do stanu faktycznego sprawy zastosowanie będą miały przepisy ustawy z dnia 24 października 1974 roku – Prawo budowlane (Dz. U. Nr 38, poz. 229 ze zm.). Z. W., w toku postępowania, złożyła projekt budowlany (inwentaryzację), z oceną stanu technicznego budynku (sporządzony przez osobę posiadającą odpowiednie uprawnienia), z którego wynika, że budynek nie ma zapewnionej możliwości odprowadzenia wód opadowych na własny nieutwardzony teren, czego wymaga norma § 28 ust. 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 roku w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. Nr 75, poz. 690 ze zm.). Na tej podstawie organ I instancji ocenił, że niezbędne jest wykonanie w przedmiotowym budynku gospodarczym orynnowania od strony działki sąsiedniej, które spowoduje odprowadzenie wód opadowych na teren działki właściciela obiektu, bez ingerencji w przestrzeń działki inwestora, według złożonego przez stronę projektu budowlanego. W odwołaniu od powyższej decyzji J. P. wyraziła pogląd, że przedstawione w toku postępowania administracyjnego mapy geodezyjne były sporządzone nierzetelnie, gdyż w rzeczywistości budynek Z. W. w większej części jest posadowiony na jej działce. Nakazanie wykonania orynnowania budynku jest rozwiązaniem, które nie zakończy sprawy, przewiduje ona bowiem, że po jakimś czasie wody z dachu, jak i śnieg, znowu będą spadały na jej działkę, powodując liczne utrudnienia w poruszaniu się po posesji. Powołane okoliczności, zdaniem odwołującej się, uzasadniają nakazanie rozbiórki budynku. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł. decyzją z dnia [...] utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. W motywach swojego stanowiska organ wskazał, że prowadząc postępowanie w sprawie budynku gospodarczego, organ I instancji był zobowiązany ustalić czy zachodziły podstawy do nakazania rozbiórki obiektu. W razie przyjęcia, że nie zachodziła taka konieczność, organ był zobowiązany do przeprowadzenia postępowania w celu doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z przepisami prawa. W przedmiotowej sprawie organ nie znalazł podstaw do nakazania Z. W. rozbiórki budynku, zatem postanowieniem z dnia[...] , Nr [...] nałożył obowiązek złożenia określonych dokumentów w celu doprowadzenia budynku gospodarczego do stanu zgodnego z przepisami prawa. A ponieważ z tych dokumentów wynikała konieczności wykonania orynnowania budynku, organ I instancji prawidłowo zobowiązał właścicielkę obiektu do wykonania takich prac. Przed wydaniem decyzji organ I instancji zbadał również zgodność budowy z zapisami planu zagospodarowania przestrzennego obowiązującego w dacie budowy. Na tej podstawie organ odwoławczy ocenił, że kwestionowane przez J. P. rozstrzygnięcie jest prawidłowe i nie narusza przepisów prawa. Ustosunkowując się do zarzutu odwołania dotyczącego posadowienia budynku na terenie działki sąsiedniej, [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł. podał, że nie mógł być on uwzględniony z uwagi na to, iż organy nadzoru budowlanego nie posiadają kompetencji do badania zachowania granic nieruchomości. W skardze do sądu administracyjnego J. P. powtórzyła argumenty przytoczone w odwołaniu, dodając, że sporny budynek został wybudowany w roku 1996. W odpowiedzi na skargę strona przeciwna wniosła o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu kontestowanej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Sądy administracyjne sprawują w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej. Oznacza to, iż Sąd bada legalność zaskarżonego rozstrzygnięcia pod kątem jego zgodności z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Stosownie do uregulowania art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w razie nieuwzględnienia skargi, Sąd skargę oddala. W ocenie składu orzekającego, organy prowadzące postępowanie nie naruszyły przepisów prawa w stopniu mającym wpływ na rozstrzygnięcie, co mogłoby uzasadniać uwzględnienie skargi i uchylenie kwestionowanych decyzji. Przedmiotem kontroli Sądu w rozstrzyganej sprawie była ocena zgodności z prawem decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. z dnia [...], Nr [...] utrzymującej w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. z dnia[...] , Nr [...] w przedmiocie zobowiązania Z. W. do wykonania określonych prac (orynnowania budynku) w celu doprowadzenia go do stanu zgodnego z przepisami prawa, w terminie 6 miesięcy. Materialno – prawną podstawę rozstrzygnięcia stanowił przepis art. 40 ustawy z dnia 24 października 1974 roku (Dz. U. Nr 38, poz. 229 ze zm.), mający zastosowanie w sprawie w związku z treścią art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 roku Prawo budowlane (t. j. Dz. U. z 2003 roku Nr 207, poz. 2016 ze zm.). Przepis art. 103 stanowi bowiem, że do spraw wszczętych przed dniem wejścia w życie ustawy, a niezakończonych decyzją ostateczną, stosuje się przepisy ustawy z 1994 roku, z zastrzeżeniem, iż art. 48 nie stosuje się do obiektów, których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie ustawy lub w stosunku, do których przed tym dniem zostało wszczęte postępowanie administracyjne. Do takich obiektów stosuje się przepisy z 1974 roku. Zgodnie z treścią przepisu art. 40 prawa budowlanego z 1974 roku, w wypadku wybudowania obiektu budowlanego niezgodnie z przepisami, jeżeli nie zachodziły okoliczności określone w art. 37, właściwy terenowy organ administracji państwowej wydawał inwestorowi, właścicielowi lub zarządcy decyzję nakazującą wykonanie w oznaczonym terminie zmian lub przeróbek, niezbędnych do doprowadzenia obiektu budowlanego, terenu nieruchomości lub strefy ochronnej do stanu zgodnego z przepisami. Na podstawie art. 37 prawa budowlanego z 1974 roku, obiekty budowlane lub ich części, będące w budowie lub wybudowane niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie ich budowy, podlegały przymusowej rozbiórce albo przejęciu na własność Państwa bez odszkodowania i w stanie wolnym od obciążeń, gdy terenowy organ administracji państwowej stopnia powiatowego stwierdził, że obiekt budowlany lub jego część znajdował się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie był przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony był pod innego rodzaju zabudowę, lub powodował bądź w razie wybudowania spowodowałby niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia. W toku postępowania prowadzonego w trybie art. 40 prawa budowlanego z 1974 roku istotne jest ustalenie w sposób bezsporny, że obiekt budowlany narusza przepisy prawa budowlanego, w tym warunki techniczne, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, bądź przepisy szczególne. Niezbędnym jest również stwierdzenie, iż naruszenie tych wymogów może być usunięte przez inwestora, właściciela lub zarządcę poprzez wykonanie określonych prac. Przede wszystkim jednak organ powinien jednoznacznie skonstatować, że nie zachodzi żadna z okoliczności, o których stanowi art. 37 prawa budowlanego z 1974 roku, a obligujących organ do nakazania rozbiórki obiektu. W tym celu powinien m. in. ustalić treść przepisów miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla danego obszaru. Reasumując wyjaśnić należy, że nakaz przymusowej rozbiórki obiektu budowlanego, w trybie art. 37 prawa budowlanego z 1974 roku, powinien być stosowany tylko wówczas, gdy brak było możliwości usunięcia określonych w tym przepisie zagrożeń lub pogorszeń na podstawie art. 40 ustawy z 1974 roku. Tym samym organy nadzoru budowlanego powinny najpierw ocenić możliwość legalizacji samowoli budowlanej, a gdy to jest niemożliwe wydać nakaz rozbiórki. Pogląd powyższy ma swoje potwierdzenie w orzecznictwie (por. wyrok NSA z dnia 17 kwietnia 1989 roku, IV SA 83/89, ONSA 1989/1/38; wyrok NSA z dnia 26 stycznia 1988 roku, IV SA 915/87, nie publ.; wyrok NSA z dnia 25 maja 1983 roku, I SA 176/83, nie publ.). Przenosząc te ogólne uwagi na grunt przedmiotowej sprawy stwierdzić należy, że działania organu I, jak i II instancji nie naruszają w/w przepisów. W toku postępowania administracyjnego Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł. zobowiązał, mocą postanowienia z dnia[...] , Nr[...] , Z. W. do złożenia inwentaryzacji architektoniczno – budowlanej wraz z oceną stanu technicznego wiaty gospodarczej, z której miało wynikać czy wiata jest wzniesiona zgodnie z normami i sztuką budowlaną oraz, czy może być użytkowana zgodnie z przeznaczeniem. Z przedłożonej dokumentacji wynika, że stan techniczny budynku jest dobry i że został on wykonany zgodnie ze sztuką budowlaną, z wyjątkiem spadku dachu. Zdaniem osoby sporządzającej dokumentację, stan techniczny budynku umożliwia jego doprowadzenie do stanu zgodnego z prawem, poprzez wykonanie orynnowania budynku od strony działki J. P. i odprowadzenie wody deszczowej na działkę Z. W. W tym miejscu podkreślić należy, że stan techniczny budynku, jak i możliwość jego orynnowania, nie są kwestionowane przez żadną ze stron sporu. Nadto organ nadzoru budowlanego, w toku postępowania administracyjnego ustalił, że budynek znajduje się na terenie, gdzie obowiązujący w roku 1994 miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego (zatwierdzony uchwałą Rady Gminy Ł. Nr [...] z dnia [...] ) przewidywał zabudowę zagrodową z dopuszczeniem zabudowy mieszkaniowej nierolniczej, usługowej oraz zakładów produkcyjnych. Budynek gospodarczy wykorzystywany dla celów magazynowych w prowadzonym gospodarstwie rolnym, mieści się w pojęciu zabudowy zagrodowej. Na tej podstawie Sąd ocenił, że zachodziła podstawa do zastosowania działań mających na celu legalizację samowoli budowlanej. Z dokumentów załączonych do akt administracyjnych wynika, że Z. W. wybudowała budynek gospodarczy w roku 1994. Owszem J. P., w toku postępowania administracyjnego, jak i w treści skargi podała, że obiekt powstał w roku 1996. Jej stanowisko potwierdził jeden świadek. Tym niemniej Sąd uznał za poprawne założenie, że budynek gospodarczy został wzniesiony w roku 1994. Taka data wybudowania obiektu wynika z wyjaśnień Z. W., jako inwestora i dwóch innych osób, w tym osoby, która uczestniczyła przy pracach budowlanych. W tym miejscu należy także wskazać na treść uzasadnienia poprzednio wydanej w toku postępowania administracyjnego, prowadzonego w sprawie niniejszej, decyzji organu odwoławczego z dnia [...] , Nr [...]. W decyzji tej uznano za bezspornie udowodnioną okoliczność faktyczną, wzniesienia spornego budynku w roku 1994. Decyzja ta nie była zaś kwestionowana w żadnym zakresie przez stronę skarżącą, która nie przedstawiła żadnych nowych dowodów, które mogłyby podważyć zasadność tego ustalenia faktycznego. Wśród argumentów podnoszonych przez J. P. na etapie postępowania administracyjnego i w samej skardze jest teza o tym, że obiekt budowlany został posadowiony częściowo na terenie jej działki. W odniesieniu do tego argumentu wyjaśnić należy, że kwestia naruszenia granic lub zakłócenia normalnego korzystania z sąsiedniej nieruchomości jest roszczeniem cywilnym, którego rozpatrzenie należy do sądu powszechnego (por. wyrok NSA z dnia 16 kwietnia 1985 roku, SA/Wr 93/85, OSP 1986/9/177). Podobnie nie zasługuje na uwzględnienie argument dotyczący kwestii spodziewanego przez J. P. ponownego odprowadzania wód opadowych na teren jej działki. Obawy skarżącej nie mogą zostać uwzględnione na obecnym etapie postępowania i nie mogą prowadzić do uchylenia kwestionowanych decyzji organów nadzoru budowlanego, tym samym nie mogą skutkować zobowiązaniem Z. W. do rozbiórki budynku gospodarczego. Ocena prawidłowości wykonania obowiązku orynnowania budynku gospodarczego, nastąpi na dalszym etapie postępowania, którego celem będzie wydanie pozwolenia na użytkowanie na mocy art. 42 ust. 1 prawa budowlanego z 1974 roku. Podstawą do uzyskania przez Z. W. pozwolenia na użytkowanie będzie stwierdzenie zdatności do użytku obiektu (art. 42 ust. 3 prawa budowlanego z 1974 roku). Gdyby, w toku korzystania z budynku, po uzyskaniu pozwolenia na użytkowanie, ponownie doszło do zalewania terenu działki skarżącej, będzie ona mogła po raz kolejny zwrócić się do organu nadzoru budowlanego z wnioskiem o zbadanie sprawy. Konkludując powyższe rozważania, Sąd uznał działanie organów administracji w sprawie za zgodne z regulacją prawa materialnego. Skład orzekający nie dopatrzył się naruszenia przepisów procedury w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Wobec tego, na podstawie art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd orzekł o oddaleniu skargi.