II SA/Łd 519/23

Dnia 12 lipca 2023 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Robert Adamczewski Sędziowie Sędzia WSA Jarosław Czerw (spr.) Asesor WSA Beata Czyżewska Protokolant starszy asystent sędziego Marcelina Niewiadomska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 lipca 2023 roku sprawy ze skargi S.F. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Sieradzu z dnia 14 kwietnia 2023 roku znak: SKO.4146.350.23 w przedmiocie odmowy przyznania dodatku węglowego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy Goszczanów z dnia 7 marca 2023 roku znak: GOPS.5402.2.1826.2022.2023. Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi decyzją z dnia 14 kwietnia 2023 r., znak: SKO.4146.350.23, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Sieradzu (dalej także: Kolegium, organ II instancji) utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy Goszczanów (dalej także: organ I instancji) w sprawie odmowy przyznania dodatku węglowego. Jak wynika z akt administracyjnych sprawy decyzją z dnia 7 marca 2023 r., znak: GOPS.5402.2.1826.2022.2023, Wójt Gminy Goszczanów odmówił S.F. (dalej także: skarżący) przyznania dodatku węglowego wobec niemożności ustalenia, czy do dnia 30 listopada 2022 r. zostały podjęte kroki formalne zmierzające do nadania odrębnego adresu zamieszkania. Odwołanie od powyższej decyzji wniósł S.F., podnosząc, że w trakcie wywiadu środowiskowego jednoznacznie stwierdzono istnienie dwóch oddzielnych gospodarstw domowych mieszczących się w oddzielnych budynkach mieszkalnych pod tym samym adresem zamieszkania. W tej sytuacji, w ocenie skarżącego, zostały spełnione wszystkie przesłanki zawarte w ustawie o dodatku węglowym. Wspomnianą na wstępie decyzją z dnia 14 kwietnia 2023 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Sieradzu utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ II instancji wyjaśnił, że z materiału dowodowego kontrolowanej sprawy wynika, że w dniu 23 listopada 2022 r. S.F. wystąpił z wnioskiem o wypłatę dodatku węglowego, w którym oświadczył, że pod adresem [...], [...] G., zamieszkuje i prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, a głównym źródłem ogrzewania gospodarstwa jest kocioł na paliwo stałe. W toku postępowania przed organem I instancji ustalono, że na ten sam adres o wypłatę dodatku węglowego wystąpiła J.F. (córka skarżącego). Powyższy wniosek zweryfikowano pozytywnie i w dniu 6 października 2022 r. wypłacono wnioskodawczyni dodatek węglowy. Z akt administracyjnych sprawy wynika również, że na posesji znajdują się dwa budynki, w jednym zamieszkuje S.F., a w drugim córka skarżącego. Mając na względzie jednoznaczną treść art. 2 ust. 3c ustawy organ II instancji wskazał, że możliwość przyznania dodatku węglowego, w przypadku gdy pod jednym adresem miejsca zamieszkania zamieszkuje więcej niż jedno gospodarstwo domowe, została uzależniona od stwierdzenia, w terminie do dnia 30 listopada 2022 r., braku możliwości ustalenia odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw domowych zamieszkujących pod tym adresem w odrębnych lokalach czy budynkach. Powyższe oznacza, że dla uzyskania świadczenia ustawodawca wymaga, aby odrębność lokali mieszkalnych/budynków była potwierdzona istnieniem stosownych numerów porządkowych, a w przypadku braku takich numerów ustanowiony został wymóg podjęcia, w terminie do dnia 30 listopada 2022 r., formalnych działań mających na względzie nadanie numeru porządkowego dla odrębnego lokalu albo budynku mieszkalnego, jeżeli do nadania takiego numeru nie doszło we wskazanym terminie. Oczekując przyznania świadczenia wnioskodawca powinien zatem załączyć do wniosku kserokopię wniosku złożonego w odpowiednim urzędzie przez właściciela nieruchomości o nadanie numeru porządkowego dla lokalu/budynku, w którym wnioskodawca prowadzi odrębne gospodarstwo domowe wraz z potwierdzeniem jego złożenia. Organ II instancji stwierdził, że z akt sprawy nie wynika, aby do dnia 30 listopada 2022 r. podjęto działania mające na celu nadanie odrębnego numeru porządkowego dla jednego z budynków znajdujących się pod adresem [...]. W tej sytuacji Kolegium stwierdziło, że organ I instancji zasadnie odmówił S.F. wypłaty dodatku węglowego, nie może bowiem w sprawie znaleźć zastosowania art. 2 ust. 3c ustawy. Wobec tego, zgodnie z art. 2 ust. 3a ustawy, w przypadku gdy pod jednym adresem miejsca zamieszkania zamieszkuje więcej niż jedno gospodarstwo domowe, jeden dodatek węglowy przysługuje dla wszystkich gospodarstw domowych zamieszkujących pod tym adresem. Odnosząc się do treści odwołania Kolegium wyjaśniło, że bez znaczenia w sprawie pozostaje okoliczność prowadzenia przez skarżącego odrębnego od córki gospodarstwa domowego, bowiem w świetle art. 2 ust. 3c i ust. 3d ustawy nie jest to okoliczność wystarczająca do przyznania omawianego świadczenia. Zasadniczą przesłanką zastosowania trybu określonego w tym przepisie jest bowiem ustalenie, że w terminie do dnia 30 listopada 2022 r. nie jest możliwe ustalenie odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw domowych zamieszkujących pod tym adresem w odrębnych lokalach/budynkach, w sytuacji podjęcia przed wspomnianą datą formalnych działań mających na celu nadanie odrębnego numeru porządkowego, a czego w niniejszej sprawie stwierdzić nie można. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi wniósł S.F. Skarżący podniósł, że ze zgromadzonych akt w sprawie, wniosku o wypłatę dodatku węgłowego z dnia 23 listopada 2022 r. oraz przeprowadzonego wywiadu środowiskowego jasno wynika, że istnieją dwa oddzielne gospodarstwa domowe, mieszczące się pod tym samym adresem, wobec czego dodatek powinien zostać przyznany skarżącemu. Ponadto, sam GOPS Goszczanów, przeprowadzając wizytę w środowisku z dnia 9 grudnia 2022r. przyznał, iż dla odrębnego budynku mieszczącego się pod adresem [...] nie było możliwe ustalenie odrębnego adresu miejsca zamieszkania do 30 listopada 2022 r. Skarżący dodał, że jest 70-letnim inwalidą, będącym od 18 roku życia na rencie chorobowej w związku z problemami zdrowotnymi. Obecnie ma dużą trudność z poruszaniem się o 2 kulach ortopedycznych. Pozyskane środki z niewielkiej emerytury przeznacza na zaspokojenie podstawowych potrzeb zdrowotnych oraz żywieniowych. W związku z rosnącymi cenami węgla w 2022 r. oraz mając na uwadze obiecany przez rząd dodatek węglowy, zmuszony był zaciągnąć pożyczkę na zakup materiału, który zapewnił mu ogrzewanie w okresie zimowym. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Sieradzu wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres kontroli wykonywanej przez sądy administracyjne określony jest przepisem art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 259 ze zm.) (dalej: p.p.s.a.), który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a p.p.s.a. Sąd administracyjny dokonując kontroli rozstrzygnięć organów administracyjnych, kieruje się wyłącznie kryterium legalności, czyli zgodności z przepisami prawa materialnego i procesowego. Oznacza to, że w ramach takiej kontroli sąd nie może kierować się względami słuszności czy zasadami współżycia społecznego. Zgodnie z art. 135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Na podstawie art. 145 § 1 p.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku, gdy nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 145 § 1 p.p.s.a., skarga zgodnie z art. 151 p.p.s.a. podlega oddaleniu. Kontrolując w tak zakreślonej kognicji zaskarżoną w tej sprawie decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Sieradzu z dnia 14 kwietnia 2023 r., znak: SKO.4146.350.23, utrzymującą w mocy decyzję Wójta Gminy Goszczanów z dnia 7 marca 2023 r., znak: GOPS.5402.2.1826.2022.2023, odmawiającą S.F. przyznania dodatku węglowego, Sąd doszedł do przekonania, że skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji nie odpowiadają wymogom prawa. Podstawę materialnoprawną wydanej w sprawie decyzji stanowią przepisy ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (tekst jedn. Dz.U. z 2023 poz. 141 ze zm.) (dalej: ustawa o dodatku węglowym). Stosownie do treści art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym dodatek węglowy przysługuje osobie w gospodarstwie domowym w przypadku, gdy głównym źródłem ogrzewania gospodarstwa domowego jest kocioł na paliwo stałe, kominek, koza, ogrzewacz powietrza, trzon kuchenny, piecokuchnia, kuchnia węglowa lub piec kaflowy na paliwo stałe, zasilane paliwami stałymi, wpisane lub zgłoszone do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r. poz. 438 ze zm.), do dnia 11 sierpnia 2022 r., albo po tym dniu - w przypadku głównych źródeł ogrzewania wpisanych lub zgłoszonych po raz pierwszy do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o których mowa w art. 27g ust. 1 tej ustawy. Zgodnie z art. 2 ust. 3a ustawy o dodatku węglowym w przypadku gdy pod jednym adresem miejsca zamieszkania zamieszkuje więcej niż jedno gospodarstwo domowe, jeden dodatek węglowy przysługuje dla wszystkich gospodarstw domowych zamieszkujących pod tym adresem. Natomiast zgodnie z art. 2 ust. 3b ustawy o dodatku węglowym w przypadku gdy wniosek o wypłatę dodatku węglowego złożono dla więcej niż jednego gospodarstwa domowego mających ten sam adres miejsca zamieszkania, to dodatek ten jest wypłacany wnioskodawcy, który złożył wniosek jako pierwszy. Pozostałe wnioski pozostawia się bez rozpoznania. Wyjątek od powyższego przewiduje art. 2 ust. 3c ustawy o dodatku węglowym, bowiem w przypadku gdy pod jednym adresem miejsca zamieszkania zamieszkuje więcej niż jedno gospodarstwo domowe i w terminie do dnia 30 listopada 2022 r. nie jest możliwe ustalenie odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw domowych zamieszkujących pod tym adresem w odrębnych lokalach, nie stosuje się art. 2 ust. 3a i 3b ustawy o dodatku węglowym do gospodarstwa domowego, którego źródłem ogrzewania jest oddzielne lub współdzielone źródło ciepła. Stosownie zaś do art. 2 ust. 3d ustawy o dodatku węglowym w przypadku, o którym mowa w art. 2 ust. 3c ustawy o dodatku węglowym, gospodarstwu domowemu, które zajmuje lokal, dla którego nie było możliwe ustalenie odrębnego adresu, wójt, burmistrz albo prezydent miasta przyznaje dodatek węglowy w drodze decyzji administracyjnej, jeżeli w wyniku przeprowadzenia wywiadu środowiskowego organ ten ustalił zamieszkiwanie pod jednym adresem w odrębnych lokalach kilku gospodarstw domowych oraz wykorzystywanie przez te gospodarstwa oddzielnego lub współdzielonego źródła ogrzewania. Z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego sporządza się notatkę służbową. Wójt, burmistrz albo prezydent miasta dokonuje wpisu źródła ciepła do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków, jeżeli źródło nie było wcześniej zgłoszone do tej ewidencji, bez konieczności składania odpowiedniej deklaracji. W niniejszej sprawie spór prawny sprowadza się w związku z powyższym do odpowiedzi na pytanie, czy w przypadku braku odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw domowych zamieszkujących pod tym adresem w odrębnych lokalach i nie podjęcia w terminie do dnia 30 listopada 2022 r. formalnych działań mających na celu ustalenie tego adresu przysługuje dodatek węglowy dla gospodarstwa domowego, które nie posiada odrębnego adresu. Bezsporne w niniejszej sprawie jest, że wniosek skarżącego o wypłatę dodatku węglowego został złożony jako kolejny wniosek mający ten sam adres miejsca zamieszkania. Bezsporne jest także to, że gospodarstwo domowe skarżącego nie posiada odrębnego adresu. Jak wynika z akt administracyjnych sprawy, w oświadczeniu z dnia 29 grudnia 2022 r. syn skarżącego i jednocześnie jego pełnomocnik oświadczył, że podczas składania wniosku został poinformowany przez pracownice urzędu gminy, że "Urząd Gminy nie jest w stanie wydać nowego numeru dla budynku zamieszkiwanego przez siostrę J.F. mieszczącego się obecnie pod adresem [...], do 30 listopada 2022 r.". Z kolei w piśmie z dnia 29 grudnia 2022 r. skarżący wyjaśnił, że według informacji udzielonej przez pracownice urzędu nadanie numeru dla budynku trwa około 30 dni i nie jest możliwe żeby został on nadany do końca listopada 2022 r. Jak natomiast wynika z załączonej do akt notatki z wizyty w środowisku z dnia 9 grudnia 2022 r., budynek mieszkalny, w którym zamieszkuje skarżący to dom jednorodzinny murowany piętrowy, w którym zamieszkuje skarżący wraz z synem (prowadzą odrębne gospodarstwa domowe). W budynku mieszkalnym, w kotłowni znajduje się zainstalowany kocił na paliwo stałe. Rodzaj wykorzystywanego opału to ekogroszek. Na posesji znajduje się ciąg budynku gospodarczego, przy którym obok garaży znajdują się dwa pomieszczenia, w których zamieszkuje córka skarżącego, która wcześniej otrzymała dodatek węglowy. W pomieszczeniach zajmowanych przez córkę skarżącego zainstalowany i eksploatowany jest piec typu koza. Zdaniem Sądu, w związku z ustaleniem przez organ, iż na adres wskazany przez skarżącego, został już złożony wniosek o wypłatę dodatku węglowego przez innego wnioskodawcę, który złożył wniosek jako pierwszy, biorąc pod uwagę ustalenia w notatce z wizyty w środowisku z dnia 9 grudnia 2022 r., organ był zobligowany do ustalenia, czy zaistniały przesłanki zastosowania regulacji zawartej w art. 2 ust. 3d ustawy o dodatku węglowym, będącej wyjątkiem od zasady ustanowionej w art. 2 ust. 3b ustawy o dodatku węglowym. Zarówno organ I instancji, jak i organ II instancji tego jednak nie uczyniły. Sąd zwraca uwagę, że takie działania mógł już podjąć organ I instancji, ponieważ decyzja organu I instancji odmawiająca skarżącemu świadczenia w formie dodatku węglowego została wydana w dniu 7 marca 2023 r. to jest już po upływie terminu wskazanego w art. 2 ust. 3c ustawy o dodatku węglowym. Organy obu instancji natomiast błędnie uznały, że brak odrębnego adresu miejsca zamieszkania do dnia 30 listopada 2022 r. i brak podjęcia działań formalnych prowadzących do ustalenia takiego adresu, skutkują odmową przyznania dodatku węglowego, mimo prowadzenia przez skarżącego w odrębnym lokalu odrębnego gospodarstwo domowego, czym naruszyły art. 2 ust. 3c ustawy o dodatku węglowym. Zdaniem Sądu nie ustalenie przez skarżącego odrębnego adresu miejsca zamieszkania w terminie do dnia 30 listopada 2022 r. świadczyło o braku możliwości ustalenia odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw domowych zamieszkujących pod tym adresem w odrębnych lokalach, a tym samym o spełnieniu przesłanki określonej w art. 2 ust. 3c ustawy o dodatku węglowym. Biorąc powyższe pod uwagę w kontrolowanej sprawie organ powinien był zastosować przepis art. 2 ust. 3d ustawy o dodatku węglowym. Jeżeli w wyniku przeprowadzenia wywiadu środowiskowego organ ustaliłby zamieszkiwanie pod jednym adresem w odrębnych lokalach kilku gospodarstw domowych oraz wykorzystywanie przez te gospodarstwa oddzielnego lub współdzielonego źródła ogrzewania, powinien przyznać dodatek węglowy w drodze decyzji administracyjnej. Sąd również stwierdza, że z akt administracyjnych sprawy nie wynika, aby organy informowały wcześniej stronę stosownie do obowiązku wynikającego z art. 79a ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 2000 ze zm.) (dalej: k.p.a.) o możliwości wydania decyzji niezgodnej z żądaniem strony poprzez wskazanie przesłanek zależnych od strony, które w ocenie organu na dzień wysłania informacji nie zostały spełnione lub wykazane. W konsekwencji Sąd stwierdził, że przy wydaniu zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego, to jest art. 2 ust. 3d w zw. z art. 2 ust. 3c ustawy o dodatku węglowym, poprzez ich nieprawidłową wykładnię, a ponadto organy naruszyły przepisy prawa procesowego to jest art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., a wymienione naruszenie przepisów postępowania mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem dotyczyło ustaleń będących podstawą rozstrzygnięcia wniosku skarżącego o przyznanie dodatku węglowego. Mając na uwadze wszystkie wskazane powyżej okoliczności Sąd orzekł na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c w zw. z art. 135 p.p.s.a. o uchyleniu zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Wskazania co do dalszego postępowania wynikają z powyższych rozważań Sądu oraz oceny prawnej i wiążą organy w niniejszej sprawie stosownie do art. 153 p.p.s.a. Ponownie rozpoznając sprawę organy dokonają wszechstronnego rozpoznania wniosku skarżącego o przyznanie dodatku węglowego. is