II SA/Łd 52/10

Dnia 8 kwietnia 2010 roku Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi - Wydział II - Leszek Foryś po rozpoznaniu w dniu 8 kwietnia 2010 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku E.M.K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] Nr [...] (znak: [...]) w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na przebudowę i rozbudowę budynku gospodarczego postanawia 1/ odrzucić wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy; 2/ odmówić skarżącej przyznania prawa pomocy. LF II SA/Łd 52/10 Uzasadnienie E.M.K. zwróciła się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi o zwolnienie jej od kosztów sądowych, w sprawie ze skargi na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na przebudowę i rozbudowę budynku gospodarczego. W uzasadnieniu wniosku strona wskazała, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z mężem W.K. i 28-letnim synem A.K. Podała, że oboje z mężem są bezrobotni, a jedyną osobą uzyskującą dochody jest syn A., który od niedawna prowadzi działalność gospodarczą, z której osiąga 1500 zł dochodu. Rodzina mieszka w 48-metrowym mieszkaniu, A.K. posiada ponadto udział 50% w nieruchomości po zmarłym dziadku. Z uwagi na fakt, iż oświadczenie skarżącej okazało się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych, zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 18 lutego 2010 r., wezwano skarżącą do złożenia: - odpisów zeznań rocznych o wysokości dochodów osiągniętych w 2008 r. oraz ewentualnie w 2009 r. przez skarżącą, jej męża W.K. oraz syna A.K., - zaświadczenia z właściwego urzędu pracy, potwierdzającego fakt zarejestrowania skarżącej i W.K. jako osób bezrobotnych z prawem (bądź bez prawa) do zasiłku, - wyciągów i wykazów z posiadanych przez skarżącą, jej męża oraz syna rachunków bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy, w terminie 7 dni pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na wezwanie z dnia 11 marca 2010 r. skarżąca wniosła o przywrócenie terminu do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz złożyła zeznania roczne o wysokości dochodów osiągniętych w 2008 r. przez nią i W.K. oraz przez A.K. Wynika z nich, że skarżąca w 2008 r. nie osiągnęła żadnego dochodu, a W.K. uzyskał 11 336,40 zł przychodu, przy kosztach jego uzyskania wynoszących 741,65 zł. Z kolei A.K. uzyskał w 2008 r. przychód w kwocie 83787,40 zł, w tym 75180 zł z prowadzenia działalności gospodarczej, której koszty wyniosły 34618,94 zł. Razem dochód, po odjęciu kosztów jego uzyskania, wyniósł 48426,41 zł Referendarz sądowy zważył, co następuje: W pierwszej kolejności należy odnieść się do wniosku skarżącej o przywrócenie terminu do uzupełniania wniosku o przyznanie prawa pomocy o informacje i dokumenty wskazane w zarządzeniu referendarza sądowego z dnia 18 lutego 2010 r., z uwagi na przekroczenie wskazanego w zarządzeniu 7-dniowego terminu. Zgodnie z przepisem art. 86 § ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Przywrócenie terminu uzależnione jest od spełnienia łącznie przesłanek wymienionych w art. 87 p.p.s.a.. Zgodnie z tym przepisem pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, w piśmie należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu, równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie. Jednocześnie zgodnie z art. 88 p.p.s.a. spóźniony lub z mocy ustawy niedopuszczalny wniosek o przywrócenie terminu sąd odrzuci na posiedzeniu niejawnym. Oceniając przedmiotowy wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia wniosku o prawo pomocy stwierdzić należy, że uchybienie terminowi, o którego przywrócenie wnosi strona, nie powoduje w istocie dla skarżącej ujemnych skutków w zakresie postępowania sądowego. Przepisy p.p.s.a. nie zakreślają terminów, które zawężałyby czas, w jakim strona może wystąpić z wnioskiem przyznanie prawa pomocy, ani nie zakazuje występowania z takim wnioskiem wielokrotnie, w toku postępowania. Nie ma również zakreślonego w ustawie terminu na uzupełnienie wniosku, w przypadku wezwania do złożenia dodatkowych dokumentów. Strona postępowania ma możliwość złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy podczas całego postępowania sądowoadministracyjnego. W przedmiotowej sprawie skutki uchybienia siedmiodniowemu terminowi do złożenia dodatkowych dokumentów zostały przez skarżącą usunięte, bowiem w piśmie z dnia 11 marca 2010 r. złożyła część z nich. Z tych względów, na podstawie art. 88 p.p.s.a., wniosek skarżącej o przywrócenie terminu do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy, należało odrzucić jako niedopuszczalny. Przechodząc do merytorycznej oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy wskazać należy, że z treści przepisów art. 243 § 1, art. 244 § 1, art. 245, art. 246 oraz art. 252 p.p.s.a. wynika, że osobie fizycznej może być przyznane na jej wniosek prawo pomocy w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wykazanie powyższych okoliczności powinno nastąpić poprzez złożenie na urzędowym formularzu stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie rodzinnym i majątkowym. Od Sądu zależy uznanie oświadczenia za wystarczające dla przyznania prawa pomocy we wskazanym zakresie. Odnosząc się do wniosku skarżącej o zwolnienie od kosztów sądowych stwierdzić należy, że w stanie faktycznym istniejącym w rozpatrywanej sprawie brak jest przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, a tym samym wniosek skarżącej nie zasługuje na uwzględnienie. Przede wszystkim zauważyć należy, że stosownie do powołanych przepisów, warunkiem przyznania stronie prawa pomocy jest wykazanie przez stronę, iż występują przesłanki uzasadniające jej udzielenie. W interesie strony skarżącej leży zatem przedstawienie wszelkich okoliczności, które wskazywałyby na fakt pozostawania w trudnej sytuacji materialnej. Ocena zdolności płatniczych nie sprowadza się bowiem tylko do stwierdzenia, że skarżący uzyskuje lub nie uzyskuje dochodów, ale również polega na zbadaniu, czy posiada on majątek oraz czy posiada obiektywnie rozumianą zdolność do zdobycia potrzebnych środków finansowych. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2004 roku o sygn. akt GZ 71/04). Tymczasem oświadczenie skarżącej, zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy, uznać należało za niewystarczające, jako że zawierało jedynie oświadczenie, że skarżąca i jej mąż nie pracują i nie uzyskują dochodów, a jedyną zarabiającą osobą w gospodarstwie domowym jest syn. Nie wskazano w nim natomiast na żadne okoliczności świadczące o trudnej sytuacji życiowej czy materialnej skarżącej, jak również nie wyjaśniono, w jaki sposób 3-osobowa rodzina utrzymuje się z dochodów rzędu 1500 zł brutto miesięcznie, osiąganych dodatkowo, jak twierdziła wnioskodawczyni, tylko w niektórych miesiącach. Z uwagi na ten fakt zasadne było wezwanie wnioskodawczyni do uzupełnienia wniosku o dane, które pozwoliłyby na dokładną ocenę jej realnych możliwości płatniczych. Jednakże skarżąca złożyła jedynie zeznania roczne o wysokości dochodów osiągniętych przez członków rodziny w 2008 r., pomijając żądane zaświadczenia o zarejestrowaniu skarżącej i jej męża w urzędzie pracy jako bezrobotnych oraz wyciągi z kont i rachunków bankowych osób wchodzących w skład gospodarstwa domowego. Wymagane dokumenty pozwoliłyby tymczasem zweryfikować twierdzenia skarżącej odnośnie do jej i jej męża sytuacji zawodowej, jak również umożliwiłyby potwierdzenie ich trudnej sytuacji finansowej, spowodowanej w szczególności brakiem jakichkolwiek dochodów. Wyciągi z rachunków bankowych A.K. z kolei pozwoliłyby na ocenę, czy rzeczywiście osiąga dochody w wysokości wskazanej w oświadczeniu (przeczy temu wysokość dochodów wykazana w zeznaniu rocznym za 2008 r., w którym średni miesięczny przychód wyniósł 6982,28 zł, a średni dochód – 4035,53 zł) i czy rzeczywiście tylko w niektórych miesiącach. Tymczasem skarżąca informacji tych nie przedstawiła, na skutek czego pozbawiła referendarza możliwości oceny jej sytuacji majątkowej, co wiąże się z brakiem wykazania podstaw do przyznania prawa pomocy. Brak realizacji większości obowiązków nałożonych zarządzeniem referendarza sądowego uniemożliwia faktyczną ocenę rzeczywistych możliwości płatniczych skarżącej i ustalenia, czy rzeczywiście nie jest ona w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie. Podkreślić należy, iż strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania, a wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku musi uprawdopodobnić, w sposób bardzo rzetelny, okoliczności przemawiające za uwzględnieniem wniosku. W rozpoznawanej sprawie skarżąca, nie przedstawiając informacji pozwalających na rzetelną i obiektywną ocenę jej możliwości płatniczych, nie uczyniła zadość tym wymaganiom. Prawo pomocy jest instytucją wyjątkową, której celem jest umożliwienie dostępu do sądu osobom, które rzeczywiście nie mogą pokryć kosztów postępowania bez uszczerbku dla utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przez uszczerbek dla utrzymania koniecznego należy rozumieć pozbawienie środków na pokrycie najbardziej podstawowych potrzeb, a więc kosztów wyżywienia, ubrania i zamieszkania. Uszczerbek w majątku strony, który wiąże się wyłącznie z obniżeniem, choćby niezbyt wysokiej, stopy życiowej, nie uzasadnia przyznania prawa pomocy. Wobec powyższego, na podstawie art. 88 oraz art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w postanowieniu. LF