II SA/Łd 52/10

Dnia 12 maja 2010 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Renata Kubot-Szustowska po rozpoznaniu w dniu 12 maja 2010 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku E. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] Nr [...] ([...]) w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na przebudowę i rozbudowę budynku gospodarczego postanawia : odmówić przyznania prawa pomocy. II SA/Łd 52/10 U Z A S A D N I E N I E E. K. zwróciła się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi o zwolnienie jej od kosztów sądowych, w sprawie ze skargi na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na przebudowę i rozbudowę budynku gospodarczego. W uzasadnieniu wniosku strona wskazała, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z mężem W. K. i 28-letnim synem A. K. Podała, że oboje z mężem są bezrobotni, a jedyną osobą uzyskującą dochody jest syn A., który od niedawna prowadzi działalność gospodarczą, z której osiąga 1500 zł dochodu. Rodzina mieszka w 48-metrowym mieszkaniu, A. K. posiada ponadto udział 50% w nieruchomości po zmarłym dziadku. Z uwagi na fakt, iż oświadczenie skarżącej okazało się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych, zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 18 lutego 2010 roku, wezwano skarżącą do złożenia: - odpisów zeznań rocznych o wysokości dochodów osiągniętych w 2008 roku oraz ewentualnie w 2009 roku przez skarżącą, jej męża W. K. oraz syna A. K., - zaświadczenia z właściwego urzędu pracy, potwierdzającego fakt zarejestrowania skarżącej i W. K. jako osób bezrobotnych z prawem (bądź bez prawa) do zasiłku, - wyciągów i wykazów z posiadanych przez skarżącą, jej męża oraz syna rachunków bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy, w terminie 7 dni pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na wezwanie z dnia 11 marca 2010 roku skarżąca złożyła zeznania roczne o wysokości dochodów osiągniętych w 2008 roku przez nią i W. K. oraz przez A. K. Wynika z nich, że skarżąca w 2008 roku nie osiągnęła żadnego dochodu, a W. K. uzyskał 11 336,40 zł przychodu, przy kosztach jego uzyskania wynoszących 741,65 zł. Z kolei A. K. uzyskał w 2008 roku przychód w kwocie 83 787,40 zł, w tym 75 180 zł z prowadzenia działalności gospodarczej, której koszty wyniosły 34 618,94 zł. Razem jego dochód, po odjęciu kosztów jego uzyskania, wyniósł 48 426,41 zł Postanowieniem referendarza sądowego z dnia 8 kwietnia 2010 roku odmówiono E. K. przyznania prawa pomocy. E. K. wniosła sprzeciw od powyższego postanowienia, załączając do niego zeznania roczne o wysokości dochodów osiągniętych w 2009 roku przez W. K. oraz przez A. K. Wynika z nich, że W. K. uzyskał w 2009 roku 5 215,20 zł dochodu. Z kolei A. K. uzyskał w 2009 roku przychód w kwocie 95 330,37 zł, z prowadzenia działalności gospodarczej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – dalej p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Jednocześnie ustawodawca w art. 246 § 1 p.p.s.a. uzależnił przyznanie prawa pomocy od wykazania przez stronę, że nie ma ona środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym) lub że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym). Prawo pomocy jest instytucją stanowiącą wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony postępowania. Z tego względu przesłanki zastosowania tej instytucji winny być interpretowane w sposób ścisły. Udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony postępowania z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Zatem strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania, a wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku musi uprawdopodobnić, w sposób bardzo rzetelny, okoliczności przemawiające za uwzględnieniem wniosku. Analiza przedstawionych przez skarżącą informacji daje podstawy do twierdzenia, iż jej wniosek nie może zostać uwzględniony. Oświadczenie skarżącej, zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy, uznać należało za niewystarczające, jako że zawierało jedynie oświadczenie, że skarżąca i jej mąż nie pracują i nie uzyskują dochodów, a jedyną zarabiającą osobą w gospodarstwie domowym jest syn. Nie wskazano w nim natomiast na żadne okoliczności świadczące o trudnej sytuacji życiowej czy materialnej skarżącej, jak również nie wyjaśniono, w jaki sposób 3-osobowa rodzina utrzymuje się z dochodów rzędu 1500 zł brutto miesięcznie, osiąganych dodatkowo, jak twierdziła wnioskodawczyni, tylko w niektórych miesiącach. Ponadto skarżąca złożyła jedynie zeznania roczne o wysokości dochodów osiągniętych przez członków rodziny w 2008 roku i 2009 roku, pomijając żądane wyciągi z kont i rachunków bankowych osób wchodzących w skład gospodarstwa domowego. Wyciągi z rachunków bankowych pozwoliłyby na ocenę, czy rzeczywiście rodzina skarżącej osiąga dochody w wysokości wskazanej w oświadczeniu i czy rzeczywiście tylko w niektórych miesiącach. Tymczasem skarżąca informacji tych nie przedstawiła, na skutek czego pozbawiła Sąd możliwości oceny jej sytuacji majątkowej, co wiąże się z brakiem wykazania podstaw do przyznania prawa pomocy. Z przedstawionych przez skarżącą kopii deklaracji PIT 28, 28/A wynika, że w ubiegłym roku z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej syn skarżącej A. K. osiągnął 95 330,37 zł przychodu. Przychód ten pomniejszony o 5149,85 zł ryczałtu daje kwotę 90 180,52 zł. Ponieważ z dokumentacji złożonej przez skarżącą nie wynika jakie były koszty uzyskania tego przychodu więc w konsekwencji przyjąć należy, że miesięcznie do dyspozycji syna pozostaje kwota ok. 7500 zł (z wyliczenia 90 180,52/12). Po doliczeniu dochodu męża skarżącej W. K. 5215,20 zł.- uzyskanego w 2009 roku, tj. ok. 430 zł miesięczne (wg w/w wyliczenia) przyjąć należy, że zasoby pieniężne gospodarstwa domowego skarżącej szacować należy na ok. 7930 zł miesięcznie. Wobec tego należy dojść do wniosku, że owe środki pozostające do dyspozycji rodziny w przeliczeniu na jednego członka pozwalają na poniesienie przez skarżącą kosztów postępowania sądowego w niniejszej sprawie. Podkreślić należy, iż strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania, a wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku musi uprawdopodobnić, w sposób bardzo rzetelny, okoliczności przemawiające za uwzględnieniem wniosku. W rozpoznawanej sprawie skarżąca, nie przedstawiając informacji pozwalających na rzetelną i obiektywną ocenę jej możliwości płatniczych, nie uczyniła zadość tym wymaganiom. Prawo pomocy jest instytucją wyjątkową, której celem jest umożliwienie dostępu do sądu osobom, które rzeczywiście nie mogą pokryć kosztów postępowania bez uszczerbku dla utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przez uszczerbek dla utrzymania koniecznego należy rozumieć pozbawienie środków na pokrycie najbardziej podstawowych potrzeb, a więc kosztów wyżywienia, ubrania i zamieszkania. Uszczerbek w majątku strony, który wiąże się wyłącznie z obniżeniem, choćby niezbyt wysokiej, stopy życiowej, nie uzasadnia przyznania prawa pomocy. Wobec powyższego, na podstawie art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd orzekł jak w postanowieniu. m.o.