II SA/Łd 522/05

Dnia 13 września 2005 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Rosińska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Joanna Sekunda-Lenczewska, Asesor WSA Arkadiusz Blewązka, Protokolant asystent sędziego Anna Dębowska, po rozpoznaniu w dniu 13 września 2005 roku na rozprawie sprawy ze skargi J. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka 1. oddala skargę; 2. zasądza od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi na rzecz adw. B. O., Kancelaria Adwokacka w Ł., Al. [...] kwotę 240 (dwieście czterdzieści) zł tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu. Decyzją z dnia [...], Nr [...] Prezydent Miasta Ł. odmówił J. L. przyznania dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka bez prawa do zasiłki rodzinnego, przewidzianego w art.70 a ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych (Dz. U, Nr 228, poz. 2255 ze zm.). W uzasadnianiu wydanej decyzji organ I instancji wskazał, iż zasiłek rodzinny przysługuje do czasu ukończenia przez dziecko: – 18 roku życia lub – nauki w szkole, jednak nie dłużej niż do ukończenia 21 roku życia, albo – 24 roku życia, jeżeli kontynuuje naukę w szkole lub szkole wyższej i legitymuje się orzeczeniem o umiarkowanym albo o znacznym stopniu niepełnosprawności. Prezydent Miasta Ł. uznał, że syn skarżącej P. L. w dniu 24 maja 2004 roku ukończył 24 lata i nie kontynuuje nauki w szkole lub w szkole wyższej, w związku z czym nie został spełniony warunek przyznania J. L. dodatku z tytułu samotnego wychowywania dziecka bez prawa do zasiłku rodzinnego. W odwołaniu od powyższej decyzji skarżąca ponownie wniosła o przyznanie dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka na podstawie art. 70 a ustawy o świadczeniach rodzinnych, wskazując na orzeczenie Sądu Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Łodzi VII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 16 listopada 2004 roku (sygn. akt VII Ua 118/04).J. L. wskazała, iż w przywołanym orzeczeniu Sąd Okręgowy uznał, że okoliczność, iż syn się nie uczy w szkole z uwagi na stan zdrowia nie uzasadnia odmowy przyznania mu prawa do świadczenia alimentacyjnego, ponieważ jest on osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym i nie muszą być spełnione dalsze przesłanki w postaci warunku kształcenia się w szkole. Skarżąca uznała, że wyrok Sądu Okręgowego w Łodzi umożliwia jej ubieganie się o przyznanie dodatku do zasiłku rodzinnego przewidzianego w art. 70 a ustawy o świadczeniach rodzinnych. Decyzją z dnia [...], Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...]. W uzasadnieniu wydanej decyzji organ odwoławczy wskazał, że przyznanie świadczeń w oparciu o normy zawarte w ustawie z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 228, poz. 2255 z późniejszymi zmianami), nie jest pozostawione uznaniu organów administracji, a wyłącznie uzależnione jest od spełnienia przesłanek określonych w tejże ustawie, które zostały wymienione w uzasadnieniu decyzji organu I instancji. W dalszej części uzasadnienia Samorządowe Kolegium Odwoławcze wyjaśniło, że art. 70 a ustawy o świadczeniach rodzinnych jest przepisem przejściowym dotyczącym nabycia prawa do dodatku z tytułu samotnego wychowywania dziecka do dnia 31 grudnia 2004 r. i dotyczy osób które do 31 kwietnia 2004 r. otrzymywały świadczenia z funduszu alimentacyjnego. Organ II instancji wskazał, że w aktach administracyjnych brak jest dokumentów potwierdzających pobieranie przez skarżącą świadczeń alimentacyjnych przed dniem 31 kwietnia 2004 roku, w związku z czym nie miała podstaw prawnych do nabycia uprawnień od dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka wynikających a art.70a powołanej powyżej ustawy. Organ podkreślił, że tego rodzaju świadczenia nie mogły być przyznane J. L., a jedynie jej synowi P.L., który w tym czasie był już osobą pełnoletnią i jako taka jest jedyną osobą uprawnioną do otrzymywania świadczenia z funduszu alimentacyjnego. W końcowej części uzasadnienia organ II instancji stwierdził ponadto, iż syn J. L. w dniu 24 maja 2004 roku ukończył 24 lata i nie kontynuuje nauki w szkole lub szkole wyższej, w związku z czym nie spełnia przesłanki wynikającej z art. 6 ust. 1 pkt 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych koniecznych do przyznania zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka. W skardze złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego J. L. wskazała, iż wniosek o przyznanie dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka, określony w art. 70 a ustawy o świadczeniach rodzinnych złożony został w związku z pojawieniem się nowych okoliczności, w postaci wyroku Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych. Skarżąca wyjaśniła, że w ocenie Sądu okoliczność, iż syn się nie uczy w szkole z uwagi na stan zdrowia nie uzasadnia odmowy przyznania mu prawa do świadczenia alimentacyjnego, ponieważ jest on osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym i nie muszą być spełnione dalsze przesłanki warunku kształcenia się w szkole. Skarżąca wskazała, iż jej syn jest osobą o znacznie ograniczonej możliwości samodzielnej egzystencji i pomimo że jest osobą pełnoletnią, wymaga stałej opieki osoby bliskiej, gdyż nie jest w stanie zapewnić sobie podstawowych potrzeb życiowych, w związku z czym do kwietnia 2004r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych wypłacał alimenty z funduszu alimentacyjnego. Skarżąca otrzymywała również zasiłek rodzinny na syna wypłacany do kwietnia 2004r. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności skarżąca wniosła o przyznanie jej dodatku do zasiłku rodzinnego, wynikającego z art. 70 a ustawy o pomocy społecznej. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wniosło o jej oddalenie. Organ wskazał, iż w skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżąca przytoczyła argumenty identyczne, jak w odwołaniu od decyzji organu I instancji, w związku z czym organ podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm. ) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m. innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej ( § 2 art. 1 powołanego aktu ). Analogiczne unormowanie zawarte zostało w art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. ). Oznacza to, iż sąd bada legalność zaskarżonej decyzji, tj. jej zgodność z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Sąd rozpoznający sprawę nie może zatem zmienić zaskarżonej decyzji, a jedynie uwzględniając skargę może ją uchylić, stwierdzić jej nieważność lub niezgodność z prawem. W przypadku zaś, gdy nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 145 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skarga podlega oddaleniu. Przeprowadzając taką kontrolę, sąd zgodnie z art. 134 § 1 powołanej ustawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Może więc dokonać oceny zaskarżonej decyzji także w innym zakresie niż zakres, w jakim zakwestionowała decyzję strona skarżąca. Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznając sprawę w tak zakreślonej kognicji stwierdził, iż zaskarżona decyzja oraz decyzja ją poprzedzająca wydane zostały zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa w dacie ich wydania. Ustawa z dnia 30 lipca 2004 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 192, poz. 1963), która weszła w życie 1 października 2004 r. po art. 70 dodała art. 70 a, którego ust. 2 otrzymał następujące brzmienie: "Osoba, która do dnia wejścia w życie ustawy otrzymywała świadczenie z funduszu alimentacyjnego i po dniu 1 maja 2004 r. nie otrzymywała dodatku z tytułu samotnego wychowywania dziecka, nabywa w okresie od dnia 1 maja 2004 r. do dnia 31 grudnia 2004 r., na wniosek, prawo do dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka w wysokości 70 % świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługującego w kwietniu 2004 r., jeżeli dochód w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 612 zł i rodzina spełnia pozostałe warunki określone w ustawie." W myśl natomiast art. 8 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 228, poz. 2255 ze zm.) do zasiłku rodzinnego przysługują dodatki z tytułu: 1. urodzenia dziecka; 2. opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego; 3. samotnego wychowywania dziecka i utraty prawa do zasiłku dla bezrobotnych na skutek upływu ustawowego okresu jego pobierania; 4. samotnego wychowywania dziecka; 5. kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego; 6. rozpoczęcia roku szkolnego; 7. podjęcia przez dziecko nauki w szkole poza miejscem zamieszkania. Ustawodawca wyraźnie zatem wskazał, że warunkiem przyznania jakiegokolwiek dodatku wymienionego w tym przepisie ( w tym dodatku z tytułu samotnego wychowywania dziecka ) jest przyznanie i otrzymywanie zasiłku rodzinnego przez osoby wymienione w art. 4 ust. 2 ustawy. Zgodnie zaś z art. 6 ust. 1 powołanej ustawy zasiłek rodzinny przysługuje osobom wymienionym w art. 4 ust. 2 pkt 1 i 2 do ukończenia przez dziecko: 1. 18 roku życia lub 2. nauki w szkole, jednak nie dłużej niż do ukończenia 21 roku życia, albo 3. 24 roku życia, jeżeli kontynuuje naukę w szkole lub szkole wyższej i legity- muje się orzeczeniem o umiarkowanym albo znacznym stopniu niepełnosprawności. Ponadto zasiłek rodziny przysługuje osobie uczącej się w szkole lub szkole wyższej, jednak nie dłużej niż do ukończenia 24 roku życia. Warunkiem przyznania zasiłku rodzinnego najdłużej do 24 roku życia jest przeto kontynuowanie nauki. Przesłanki tej syn skarżącej nie spełnił, gdyż nie kontynuował nauki do ukończenia 24 roku życia i już z tego względu nie przysługiwał mu zasiłek rodzinny i to niezależnie od tego, kiedy ukończył 24 lata. Takie też, ze wszech miar prawidłowe stanowisko zajęło Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., które po rozpatrzeniu odwołania J. L. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji z dnia 27 czerwca 2004 r. odmawiającą przyznania zasiłku rodzinnego na dziecko P. J. L. oraz dodatków do tego zasiłku: z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego oraz samotnego wychowywania dziecka. Decyzji tej skarżąca nie zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, a zatem ostatecznie nie kwestionowała tego orzeczenia. Podnoszony przez skarżącą fakt otrzymywania przez dziecko świadczenia z funduszu alimentacyjnego do dnia wejścia w życie ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 228, poz. 2255 ze zm.), tj. 1 maja 2004 r., co ostatecznie stało się okolicznością niesporną, określał tylko jedną z przesłanek przyznania dodatku w oparciu o art. 70 a ust. 2 tej ustawy. Wobec zaś niespełnienia drugiej z przesłanek, czyli otrzymywania zasiłku rodzinnego po dniu 1 maja 2004 r. wnioskowany dodatek nie mógł być przyznany. Jak już bowiem powyżej wskazano dodatek z tytułu samotnego wychowywania dziecka jest nierozerwalnie związany z zasiłkiem rodzinnym, który warunkuje przyznanie dodatków wymienionych w art. 8 ustawy. To zaś, że skarżącą otrzymywała zasiłek rodzinny na syna do 30 kwietnia 2004 r. w oparciu o przepisy obowiązujące przed dniem wejścia w życie ustawy o świadczeniach rodzinnych, nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia w rozpoznawanej sprawie w przedmiocie dodatku do zasiłku rodzinnego, który w oparciu o przepisy nowej ustawy ani jej, ani synowi już nie przysługuje. Z przytoczonych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), skargę jako bezzasadną oddalił. O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu orzeczono zgodnie z § 18 i § 19 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).