II SA/Łd 526/03

Dnia 28 kwietnia 2005 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zygmunt Zgierski, Sędziowie: Sędzia NSA Ewa Markiewicz (spr.), Sędzia NSA Anna Stępień, Protokolant asystent sędziego Anna Dębowska, po rozpoznaniu w dniu 18 kwietnia 2005 roku na rozprawie sprawy ze skargi Ministra Skarbu Państwa Delegatury w Ł. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie nabycia prawa użytkowania wieczystego i prawa własności oddala skargę. - Decyzją z dnia [...] Nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez Delegaturę Ministra Skarbu Państwa od decyzji z dnia [...] nr [...] Zarządu Miasta Ł. w sprawie stwierdzenia nabycia przez A w Ł. prawa użytkowania wieczystego gruntu stanowiącego własność Gminy Ł. oraz prawa własności budynków znajdujących się na gruncie położonym w Ł. przy ul. A 5/7 oznaczonego jako działka nr 17 o powierzchni 10.479 m2 w obrębie G-02, posiadającego urządzoną księgę wieczystą [...], działając na podstawie art. 138 § l pkt l k.p.a., utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji wydaną na podstawie art. 67 ust. l, art. 72 ust. l i 3 pkt 5 i art. 200 ust. l ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2000 r., Nr 46, poz. 543 z późn. zm.) . Kolegium wskazało, iż decyzją organu I instancji stwierdzono nabycie z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. przez A w Ł. prawa użytkowania wieczystego przedmiotowego gruntu stanowiącego własność Gminy Ł. i ustalono opłatę roczną z tytułu użytkowania wieczystego w wysokości 23.580 zł, a także nabycie odpłatne budynków: filcerni, folowni, zgrzeblarni, wilkowni i portierni, za kwotę 80.430 zł. Pozostałe budynki i budowle wymienione w pkt 2 decyzji, A nabyły nieodpłatnie. Odwołanie od decyzji wniósł Minister Skarbu Państwa, wnosząc o uchylenie decyzji w części dotyczącej ustalenia należności w kwocie 80.430 zł z tytułu odpłatnego nabycia budynków i ustanowienia zabezpieczenia hipotecznego na użytkowaniu wieczystym gruntów. A zostały zlikwidowane i wykreślone z rejestru przedsiębiorstw państwowych w dniu 3 czerwca 1996 r. Wierzytelność we wskazanej wysokości podlegająca zabezpieczeniu hipotecznemu wygasa na podstawie art. 200 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz.U. nr 79, poz. 464 ze zm.). Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. po rozpatrzeniu odwołania, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu stwierdzono, że decyzją nr [...] z dnia [...], Wojewoda [...] stwierdził nabycie przez A w Ł. z dniem 5 grudnia 1990 r. prawa użytkowania wieczystego gruntu położonego w Ł. przy ul. A nr 5/7, oznaczonego jako działki nr 17/1 o powierzchni 12 m2, uregulowanej w [...], nr 17/2 o powierzchni 10.467 m2 uregulowanej w księdze wieczystej [...] oraz odpłatne nabycie przez te Zakłady prawa własności budynków i urządzeń znajdujących się na gruncie w wysokości 360.207.000 zł. Kwotę tę A w Ł. miały wpłacić na konto UW w Ł. do dnia 31 marca 1993 r. Zarządzeniem nr [...] z dnia [...], Wojewoda [...] postanowił zlikwidować przedsiębiorstwo państwowe A w Ł. w celu prywatyzacji. Decyzją nr [...] z dnia [...] Wojewoda [...] uznał A w Ł. za zlikwidowane. Decyzja ta została zgłoszona do rejestru przedsiębiorstw państwowych celem wykreślenia przedsiębiorstwa z rejestru. Sąd Rejonowy w Ł. XXI Wydział Gospodarczy Rejestrowy postanowił w dniu 3 czerwca 1996 r. o wykreśleniu Zakładów A w Ł. z rejestru przedsiębiorstw państwowych. Decyzją nr [...] z dnia [...], Wojewoda [...] stwierdził nabycie z dniem 27 maja 1990 r. przez Gminę Ł. z mocy prawa, własności nieruchomości położonej w Ł. przy ul. A nr 5/7, oznaczonej jako działka nr 17 o powierzchni 10.479 m2, w obrębie G-02 budowlanej zabudowanej, uregulowanej w księdze wieczystej [...] Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast decyzją nr [...] z dnia [...], działając z urzędu, stwierdził nieważność decyzji Wojewody [...] z dnia [...], zmienionej decyzją z dnia [...] i potwierdził, że działka nr 17 stała się z mocy prawa, tj. z dniem 27 maja 1990 r., własnością Gminy Ł. W dniu 12 sierpnia 2002 r., A SA, złożyły wniosek o stwierdzenie nabycia z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. przez A w Ł., prawa użytkowania wieczystego gruntu, stanowiącego własność Gminy Ł., położonego w Ł. przy ul. A 5/7, oznaczonego jako działka nr 17 o powierzchni 10479 m2 w obrębie G-02, uregulowanej w księdze wieczystej [...] oraz nieodpłatne nabycie własności budynków, budowli i urządzeń usytuowanych na tym gruncie na podstawie art. 200 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Właściciel nieruchomości zlecił rzeczoznawcy majątkowemu T. C. sporządzenie operatu szacunkowego nieruchomości. Rzeczoznawca majątkowy w operacie sporządzonym w dniu 24 września 2002 r. wycenił: prawo własności gruntu na kwotę 786.000 zł, prawo własności budynków i budowli wykonanych ze środków własnych A w Ł. na kwotę 1.153.570 zł i prawo własności budynków i budowli wykonanych ze środków obcych na kwotę 80.430 zł. Zdaniem Kolegium w sprawie jest bezsporne, że w dniu 5 grudnia 1990 r. nieruchomość stanowiąca własność Gminy Ł. była w zarządzie państwowego przedsiębiorstwa Zakładów A w Ł., tak więc zgodnie z art. 2 ust. l i 2 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz.U. nr 79, poz. 464 ze zm.) zarządcy przysługuje prawo ustanowienia na jego rzecz prawa użytkowania wieczystego. Natomiast nabycie na własność budynków i innych urządzeń znajdujących się na gruncie następuje odpłatnie, jeżeli obiekty te nie były wybudowane lub nabyte ze środków własnych. Rzeczoznawca majątkowy w operacie szacunkowym wymienia wszystkie budynki i budowle znajdujące się na gruncie oraz podaje ich wartość, określając, z jakich środków zostały wybudowane. Budynki: wykończalni, filcerni, folowni, zgrzeblarni, wilkowni i portierni nie zostały wybudowane ze środków własnych i stanowią własność Gminy Ł. i za te budynki użytkownik wieczysty obowiązany jest zapłacić łączną kwotę 80.430 zł (38.390 + 42.040). Błędne jest twierdzenie strony skarżącej, że wierzytelność w w/w kwocie z tytułu odpłatnego nabycia własności, podlegająca zabezpieczeniu hipotecznemu, wygasa na podstawie art. 200 ustawy o gospodarce nieruchomościami (w odwołaniu powołano błędnie ustawę z dnia 29 września 1990 r.), bo A uległy likwidacji na podstawie ustawy z dnia 30 lipca 1990 r. o prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych. Likwidacja przedsiębiorstwa państwowego i utworzenie spółki z wyłącznym udziałem Skarbu Państwa, nie powoduje wygaśnięcia wierzytelności z powodu nabycia budynków i innych urządzeń, bo nieruchomość (grunt, budynki i urządzenia) nie stanowią własności Skarbu Państwa. Gmina Ł. jest właścicielką nieruchomości i Gmina decyduje o formach zarządzania nieruchomością (zbycie, dzierżawa, najem). Powyższą decyzję zaskarżyła do Sądu pełnomocnik Ministra Skarbu Państwa, wnosząc o jej uchylenie jako niezgodnej z prawem, wskazała, iż w decyzji z dnia [...], wydanej przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., błędnie przyjęto, że nastąpiła likwidacja przedsiębiorstwa państwowego i utworzenie spółki z wyłącznym udziałem Skarbu Państwa, co nie powoduje wygaśnięcia wierzytelności z powodu nabycia budynków w sytuacji, gdy nieruchomość nie stanowi własności Skarbu Państwa. Według decyzji prawo własności należące do Gminy daje jej swobodę w wyborze zarządzania nieruchomością. Skarżący jednak podkreśla, że odwoływał się od decyzji w części dotyczącej ustalenia należności z tytułu odpłatnego nabycia własności budynków i zabezpieczenia hipotecznego, nie zaś w części dotyczącej zadysponowania nieruchomością poprzez ustanowienie prawa wieczystego użytkowania i przeniesienia własności. Powołana podstawa prawna odwołania również nie wyodrębnia podmiotu własności nieruchomości na Skarb Państwa i komunalne, odnosi się zaś do samego procesu prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych. Skoro Wojewoda [...] w dniu 5 czerwca 1996 r. zadysponował mieniem zlikwidowanego przedsiębiorstwa zgodnie z art. 37 ust. l pkt 3 ustawy z 13 lipca 1990 r. o prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych (Dz.U. Nr 51, poz. 298 z późn. zm.) to zaistniały przesłanki do wygaśnięcia wierzytelności z tytułu nabycia budynków określone w art. 200 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami (w skardze błędnie powołano ustawę o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości) z chwilą wydania zarządzenia Wojewody [...] z [...] w sprawie likwidacji przedsiębiorstwa państwowego w celu jego prywatyzacji. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny właściwy w sprawie na podstawie art. 97 § l ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1271, zważył, co następuje: Skarga nie może zostać uwzględniona, zaskarżona bowiem decyzja nie narusza prawa. W pierwszej kolejności należało wskazać, że argumentacja prawna, zawarta zarówno w decyzji organu odwoławczego jak i w skardze do Sądu, są dość ograniczone, co w znacznym stopniu utrudnia odniesienie się do nich. Wystąpiło także, zwłaszcza w skardze, pomieszanie ustaw, z których pochodzą powoływane przepisy, a także opieranie się na przepisach ustawy o gospodarce nieruchomościami ani bez uwzględniania ich wewnętrznej systematyki, co utrudnia Sądowi ustosunkowanie się do tych zarzutów. Trafnie zwrócił uwagę na te okoliczności już poprzednio Sąd administracyjny w wyroku z dnia 19 listopada 2004 roku, Sygn. II SA/Łd 525/03 oddalającym skargę w sprawie nieruchomości położonej w Ł., przy ulicy B nr 35/37. Sąd administracyjny w składzie niniejszym, także przyjmuje bezsporność okoliczności, iż zgodnie z art. 200 ust. l pkt l ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2000 r. nr 46, poz. 543 z późn. zm.) nabycie własności budynków następuje odpłatnie, jeżeli obiekty te nie były wybudowane lub nabyte ze środków własnych podmiotu, na którego rzecz nastąpiło nabycie z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. prawa wieczystego użytkowania gruntów, posiadanych przez te podmioty w tym dniu w zarządzie. Rację miał Sąd wskazując, że wątpliwości wywoływać natomiast może interpretacja przepisu art. 200 ust. 3 tej samej ustawy, na który, jak można wnosić, powołuje się strona skarżąca mimo, iż bezpośrednio w skardze wymienia się ust. 2 tego artykułu. Zgodnie bowiem z art. 200 ust. 3 tej ustawy, wierzytelności z tytułu nabycia własności budynków wygasają w dwóch przypadkach. Po pierwsze wtedy, gdy nastąpiło przekształcenie przedsiębiorstwa państwowego w spółkę z wyłącznym udziałem Skarbu Państwa lub nastąpiło przekształcenie przedsiębiorstwa komunalnego w jednoosobową spółkę gminy. Ratio legis tego rozwiązania sprowadza się do tego, że "dokonujący przekształceń przedsiębiorstw w nowe twory organizacyjne jest jednocześnie wierzycielem zabezpieczonej wierzytelności na mieniu przedsiębiorstwa państwowego lub komunalnego" (por. J.Szachułowicz, M.Krassowska, A.Łukaszewska: Gospodarka nieruchomościami. Komentarz, Warszawa 2003, s. 487). Należy więc uznać, że przepis ten nie może mieć zastosowania do sytuacji, gdy dokonujący owych przekształceń nie jest wierzycielem zabezpieczonej należności. W okolicznościach rozpatrywanej sprawie, przekształceń dokonał Wojewoda [...], a wierzycielem była Gmina Ł. Dodać trzeba, że nie w tym przepisie (art. 200 ust. 3 pkt l) skarżący dopatrzył się naruszenia prawa przez zaskarżoną decyzję. Naruszenia prawa upatruje strona skarżąca, jak się wydaje, w naruszeniu art. 200 ust. 3 pkt 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Zgodnie z tym zaś przepisem, wierzytelności z tytułu nabycia (m.in.) budynków, wygasają z chwilą wydania zarządzenia o prywatyzacji bezpośredniej na podstawie ustawy z 30 sierpnia 1996 r. o komercjalizacji i prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych (Dz.U. nr 118, poz. 561 ze zm.). Stwierdzić jednak trzeba, że A w Ł. na podstawie zarządzenia Wojewody [...] nr [...] z dnia [...], podlegały likwidacji, jednak na podstawie nie wskazanej wyżej ustawy, ale ustawy z dnia 13 lipca 1990 r. o prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych (Dz.U. nr 51, poz. 90 z późn. zm.). Oznacza to, że przepis art. 200 ust. 3 pkt 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, nie może mieć w tej sytuacji zastosowania. Ponadto nie może mieć w rozpatrywanej sprawie zastosowania także przepis art. 203 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, zgodnie z którym wygasają zobowiązania spółek z wyłącznym udziałem Skarbu Państwa, powstałych z przekształcenia przedsiębiorstw państwowych z tytułu odpłatności za budynki wymienione w art. 200 ust. l i art. 201 ust. 2 tej samej ustawy, niewykonane w całości lub w części przed wejściem w życie tej ustawy. Niewątpliwie zaś cyt. ustawa o gospodarce nieruchomościami, weszła w życie z dniem l stycznia 1998 r.(art. 242), co oznacza, że także ten przepis nie może mieć w sprawie zastosowania. W opisanym stanie faktycznym i prawnym, Sąd administracyjny nie znalazł także podstaw do uwzględnienia złożonego podczas rozprawy przed tym Sądem administracyjnym w sprawie niniejszej, z uwagi na "toczące się postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym dotyczące przedmiotowej nieruchomości". Dokumentacja, związana z tym postępowaniem, dołączona do akt sprawy wskazuje, że w dniu 7 sierpnia 2002 roku, strona skarżąca złożyła skargę do NSA na decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...], Nr [...] w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] roku, dot. uwłaszczenia Zakładów A w Ł. nieruchomością, położoną w Ł. przy ulicy A 5/7, oznaczoną jako działki nr 17/1 i nr 17/2. Mając na uwadze podniesione wyżej względy na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm) w zw. z art. 97 § l ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1271 ze zm.) orzeczono jak w sentencji wyroku.