II SA/Łd 527/16

Dnia 4 października 2017 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Barbara Rymaszewska po rozpoznaniu w dniu 4 października 2017 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku P. D. o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku z dnia 4 listopada 2016 roku w sprawie ze skargi P. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] roku nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej postanawia: przywrócić P. D. termin do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienie wyroku. A. P. Wyrokiem z dnia 4 listopada 2016r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę P. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...], nr [...], w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej. Pismem z dnia 15 maja 2017r. P. D. wniósł o przywrócenie terminu do zgłoszenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia ww. wyroku, argumentując swoją prośbę tym, że o zapadłym rozstrzygnięciu dowiedział się w dniu 15 maja 2017r., w wyniku rozmowy telefonicznej przeprowadzonej z wyznaczonym do zastępowania skarżącego pełnomocnikiem z urzędu. W trakcie rozmowy pełnomocnik skarżącego poinformował go także, że z uwagi na brak podstaw do kwestionowania zapadłego rozstrzygnięcia w sprawie nie został złożony wniosek o uzasadnienie ww. wyroku. Skarżący podniósł, że nie zgadza się z zapadłym w sprawie rozstrzygnięciem i nosi się z zamiarem żądania jego weryfikacji przez Naczelny Sąd Administracyjny. Jednocześnie skarżący wskazał, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy. Postanowieniem z dnia 24 maja 2017r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi na podstawie art. 177 § 5 w zw. z art. 177 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016r., poz. 718 ze zm.) – dalej: "P.p.s.a." - postanowił zawiadomić Okręgową Radę Adwokacką w Ł., że wyznaczony w ramach przyznanego P. D. prawa pomocy adwokat D. J. nie wykonał obowiązku złożenia opinii o braku podstaw do wywiedzenia skargi kasacyjnej oraz poinformować ORA w Ł., że ma obowiązek wyznaczenia nowego pełnomocnika w terminie 14 dni od dnia doręczenia postanowienia. Pismem z dnia 31 maja 2017r. Okręgowa Rada Adwokacka w Ł. poinformowała o wyznaczeniu dla skarżącego nowego pełnomocnika, natomiast pismem z dnia 14 września 2017r. Okręgowa Rada Adwokacka w Ł. poinformowała, że po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego nie znaleziono podstaw do wszczęcia i prowadzenia postępowania dyscyplinarnego. Jak wynikało bowiem z wyjaśnień dotychczasowego pełnomocnika skarżącego, po wydaniu przez sąd wyroku w przedmiotowej sprawie, odstąpił on od dalszych czynności w sprawie na skutek zaakceptowania przez skarżącego stanowiska adwokata o braku istnienia podstaw do sporządzenia skargi kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego i odmowie jej wniesienia jako oczywiście bezzasadnej, które to uprawnienie potwierdza m.in. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 21 września 2000r., sygn. akt III CZP 14/00. Pismem z dnia 19 września 2017r. nowy pełnomocnik skarżącego poparł wniosek skarżącego o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku oraz wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Ponadto pełnomocnik skarżącego podniósł, że w związku z treścią postanowienia sądu z dnia 24 maja 2017r., na obecnym etapie postępowania nie znajduje podstaw formalnych do sporządzenia skargi kasacyjnej lub opinii o braku podstaw do jej wniesienia. Skarga taka byłaby niedopuszczalna. Pełnomocnik skarżącego wniósł także o przyznanie wynagrodzenia za pomoc prawną udzieloną skarżącemu z urzędu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 85 P.p.s.a. czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Z kolei w myśl art. 86 § 1 P.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Postanowienie o przywróceniu terminu albo odmowie jego przywrócenia może być wydane na posiedzeniu niejawnym. Wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku musi jednak spełniać warunki formalne określone w art. 87 § 1, § 2 i § 4 P.p.s.a., a zatem po pierwsze pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Po drugie we wniosku tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Po trzecie równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie. Przywrócenie terminu do dokonania określonej czynności procesowej może nastąpić tylko z ważnych powodów, co do których zainteresowany uprawdopodobni, że wystąpiły bez jego winy. Te ważne powody wskazywać powinny na obiektywne, niezależne od strony przyczyny uchybienia terminu. Chodzi o to, że strona, która nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym musi wykazać dołożenie szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Sąd powinien przyjąć obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy. Zajęcie stanowiska odmiennego, uwzględniającego subiektywny miernik staranności, wprowadziłoby do stosunków procesowych element niepewności (por. postanowienie NSA z dnia 15 grudnia 2010r., sygn. akt II GZ 223/10 – dostępne w CBOSA). W rozpoznawanej sprawie skarżący uzasadnił uchybienie terminu zawinionym działaniem pełnomocnika ustanowionego z urzędu, który nie tylko nie poinformował go o zapadłym w sprawie wyroku oddalającym skargę, ale i nie złożył wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. W tym miejscu wskazać należy, że z utrwalonego orzecznictwa sądów administracyjnych wynika, że co do zasady do powodów uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu nie można zaliczyć wadliwego i nieodpowiedzialnego działania pełnomocnika, bowiem kryterium braku winy, jako przesłanki zasadności wniosku o przywrócenie terminu, polega na dopełnieniu przez stronę obowiązku dołożenia należytej staranności przy dokonywaniu czynności procesowych, w tym również w wyborze pełnomocnika. W sytuacji zatem, gdy strona reprezentowana jest przez pełnomocnika, ryzyko negatywnych działań podejmowanych przez niego obciąża również mocodawcę. Innymi słowy strona ponosi winę nie tylko za własne działania lub zaniechania, ale również za działania i zaniechania osób trzecich, które upoważniła do występowania w jej imieniu. Można wówczas mówić o winie strony w wyborze pełnomocnika, którego niedbałe działanie doprowadziło do uchybienia terminu do dokonania określonej czynności procesowej (por. postanowienia NSA z dnia 20 grudnia 2012r., sygn. akt II FZ 993/12 oraz z dnia 19 grudnia 2012r., sygn. akt FZ 946/12 – orzeczenia dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Jednakże w przedmiotowej sprawie skarżący nie powinien ponosić ujemnych skutków działania pełnomocnika, bowiem pełnomocnik ten został przyznany skarżącemu z urzędu w ramach prawa pomocy. Tym samym skarżącemu nie możemy przypisać winy w wyborze pełnomocnika, skoro ten nie miał żadnego wpływu na to, kto zostanie wyznaczony do jego reprezentowania przez organ samorządu adwokackiego. Przepisy P.p.s.a. wprawdzie nie nakładają wprost na pełnomocnika z urzędu obowiązku wystąpienia z wnioskiem o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Jednakże zważyć należy na wynikający z art. 177 § 4 P.p.s.a. obowiązek sporządzenia opinii o braku podstaw do sporządzenia skargi kasacyjnej, która to opinia otwiera mocodawcy dalszą drogę do wzruszenia wyroku. Jeżeli bowiem pełnomocnik z urzędu, wyznaczony na podstawie art. 253 § 2 P.p.s.a. nie stwierdza podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej, składa w sądzie, w terminie do wniesienia skargi kasacyjnej, sporządzoną przez siebie opinię w tym przedmiocie wraz z odpisem dla strony, dla której został ustanowiony. Sąd doręcza odpis opinii stronie. Termin do wniesienia skargi kasacyjnej przez stronę biegnie od dnia doręczenia odpisu opinii, o czym sąd poucza stronę, dokonując doręczenia (§ 4). Z przytoczonego unormowania wprost wynika, że przy braku powyższej opinii i braku wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku zarówno strona, jak i jej kolejny wskazany przez ORA pełnomocnik pozbawiony jest możliwości skutecznego działania w sprawie. Z uwagi na powyższe sąd przywrócił skarżącemu termin do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku na podstawie art. 86 § 1 P.p.s.a. Na marginesie wyjaśnić przyjdzie, ze Okręgowa Rada Adwokacka w Ł. informując o braku przesłanek do wszczęcia postępowania dyscyplinarnego wobec poprzedniego pełnomocnika skarżącego powołała się na uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 21 września 2000r., III CZP 14/00, podjętą w innym stanie prawnym. Otóż Sąd Najwyższy analizował obowiązki pełnomocnika ustanowionego z urzędu m.in. w kontekście przepisu art. 118 ustawy z dnia 17 listopada 1964r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. z 2016r., poz. 1822 ze zm.), który uległ istotnej zmianie. Przede wszystkim zaś przepisy P.p.s.a. w sposób zupełny regulują obowiązki pełnomocnika ustanowionego z urzędu. Jak zaś wynika z wcześniejszych rozważań sąd przyjął, iż pełnomocnik ich nie dopełnił Z uwagi na powyższe orzeczono, jak w sentencji. a.bł.